م.نارىكباەۆ اتىنداعى قازگيۋ ۋنيۆەرسيتەتىندە ساياساتتانۋشىلار, زاڭگەرلەر, قوعامدىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى بەيبىت كەزدەسۋلەردى ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ ءتارتىبى تۋرالى» زاڭ جوباسىنىڭ تۇجىرىمداماسىن قىزۋ تالقىلادى.
بۇل وتىرىستا ءسوز تىزگىنىن قوعام قايراتكەرى, ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ مۇشەسى مۇرات ابەنوۆ ۇستادى. ول ءسوز باسىندا زاڭ جوباسى قولدانىستاعى زاڭعا تۇزەتۋ ەنگىزۋدى عانا كوزدەمەي, بەيبىت جينالىستاردىڭ بارلىق ءتۇرىن ۇيىمداستىرۋدى رەتتەيتىن جاڭا نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق مودەراتور ميتينگ وتكىزۋدىڭ باعىت-باعدارى بولاتىن جاڭا زاڭنىڭ تۇجىرىمداماسىنا قاتىستى ءاربىر ازامات وي-پىكىرىن, ۇسىنىستارىن 21 اقپانعا دەيىن اشىق ۇكىمەت سايتى ارقىلى بىلدىرە الاتىنىن جەتكىزدى.
بۇگىندە ەلىمىزدە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى بەيبىت كەزدەسۋلەردى ۇيىمداستىرۋ جانە وتكىزۋ ءتارتىبى تۋرالى» زاڭ جوباسى قىزۋ تالقىلانىپ جاتىر. بۇل تاقىرىپ ءبىراز قوعام بەلسەندىسىنىڭ باسىن قوسقان جيىنعا دا ارقاۋ بولدى. ءارى اتالعان پىكىرتالاس الاڭى #TaldaKZ ونلاين ساراپشىلار پلاتفورماسى ارقىلى تىكەلەي ەفيردە ءوتتى. بۇل تالقىلاۋعا الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ كومەگىمەن كوپشىلىك تە ارالاسىپ, سۇراقتارىن قويدى, پىكىرلەرىن ءبىلدىردى.
جيىنعا اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى ازاماتتىڭ قوعام ىستەرى كوميتەتىنىڭ توراعاسى ءاليا عالىموۆا قاتىسىپ, زاڭ جوباسى جونىندە ءوز ويىن ورتاعا سالدى.
– بۇل – تۇبەگەيلى جاڭا زاڭ جوباسى. 1995 جىلعى زاڭعا قاراعاندا, تۇسىنىكتى قۇجات بولادى دەپ ويلايمىن. بەيبىت جينالىستاردىڭ بارلىق ءتۇرى, سونىڭ ىشىندە ميتينگىلەر, شەرۋلەر, دەمونستراتسيالار, پيكەتتەر وتكىزۋ تۋرالى وسى زاڭ جوباسىندا انىق جانە ۇعىنىقتى جازىلعان. ەكىنشىدەن, بەيبىت جينالىستار وتكىزۋ وتىنىمدەرىنىڭ رەگلامەنتتەۋ جانە حابارلاندىرۋ ءتارتىبى ەنگىزىلەدى. ەگەر قانداي دا ءبىر ۇيىمدى نەمەسە قوعامدى تولعاندىراتىن ماسەلە بويىنشا بەيبىت جينالىستى ۇيىمداستىرۋشى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانعا ءوتىنىم بەرگەن جاعدايدا, وندا وتكىزۋ ورنىن, ماقساتىن جانە كۇنىن ايقىندايدى, قاتىسۋشىلاردىڭ سانىن ناقتى بەلگىلەيدى. سونداي-اق ول جينالىس وتكىزۋ ءۇشىن قاجەتتى شارتتاردى انىقتايدى, – دەدى ءاليا عالىموۆا.
ال قوعام قايراتكەرى, ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ مۇشەسى ەرلان سايروۆ ازاماتتاردىڭ جاڭا زاڭ جونىندەگى بارلىق تالاپ-تىلەگى ەسكەرىلەتىنىنە سەنىم ارتتى.
– بۇل زاڭ قازاقستاندىقتاردى بەيجاي قالدىرىپ وتىرعان جوق. ادامدار وسىعان قاتىستى ءتۇرلى پىكىرلەردىڭ اياسىندا توپتاسىپ جاتىر. بىراق ولاردىڭ اراسىندا انتاگونيزم پايدا بولماۋى كەرەك. بۇكىل پروتسەستىڭ بەيبىت تۇردە كەلىسىممەن جۇرگىزىلۋى ماڭىزدى. ۇلتتىق كەڭەستىڭ مۇشەلەرى رەتىندە ءوز پوزيتسيالارىمىزدى جاقىنداستىرۋىمىز كەرەك. مەنىڭشە, وسى زاڭنىڭ ءاربىر بابىن تالقىلاعاننان گورى, زاڭعا قاتىستى وي-پىكىرلەرى بار ازاماتتاردىڭ باسىن قوسىپ, بىرلەسكەن كوميسسيا وتىرىسىن وتكىزۋ كەرەك سياقتى, – دەدى ەرلان سايروۆ.
سونىمەن قاتار ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا ينستيتۋتىنىڭ ساراپشىسى سامات نۇرتازا ميتينگىگە قاتىسۋشىلاردىڭ سانىن بەلگىلەۋگە قاتىستى ءوز ويىمەن ءبولىستى. ول بەيبىت جيىندارعا قاتىساتىندار 250 ادامنان اسپاۋ كەرەك دەگەن ويدى قۇپتادى. ياعني, ميتينگ وتكىزۋ مادەنيەتى قالىپتاسقان سايىن بىرتىندەپ قاتىسۋشىلاردىڭ سانىن كوبەيتۋگە بولادى. بۇعان قوسا قوعام بەلسەندىسى سىرتقى كۇشتەردىڭ قۇربانى بولىپ كەتپەۋى ءۇشىن كىشكەنتاي بالالاردى ميتينگىگە الىپ كەلۋگە قارسى ەكەنىن جەتكىزدى.