تانىم مەن تاعىلىم

ءىس-شارانى ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا ينستيتۋتى مەن پرەزيدەنت جانىنداعى ورتا­لىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى ۇيىمداستىردى. وعان پرەزيدەنت جانىنداعى ۇلت­تىق سەنىم كەڭە­سىنىڭ مۇشەلەرى, ۇكى­مەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىل­دەرى, عالىمدار مەن ساراپشىلار قاتىستى.

دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋ­شىلار ابايدىڭ قارا سوزدەرى مەن ولەڭ­دەرىن تالداي وتىرىپ, قازىرگى قوعام­دا جاڭا سايا­سي مادەنيەت قالىپ­تاستىرۋ تۇ­جى­رىمىنىڭ توڭىرە­گىندە ءبىر­شاما ويلارىن ايتتى. قازىرگى قوعامدا قانداي پروبلەمالار بار, ولاردى قانداي جول­مەن شەشۋ كەرەك دەگەن تۇرعىدا اباي شىعارماشىلىعىنىڭ وزەكتى­لىگىنە نازار اۋدارىلدى.

ء ىس-شارانى جۇرگىزگەن پرەزي­دەنت جانىنداعى ۇقسك مۇشەسى, ساياساتتانۋشى ەرلان سايروۆ جاڭا سايا­سي مادەنيەت قالىپتاستىرۋ تۋرا­لى ءوز ويلارىن بىلايشا ورنەكتەدى: «قازىرگى تاڭدا تەك قانا زاڭ­دار­دى مەحانيكالىق وزگەرتۋ, الەۋ­مەت­تىك دۇرىس شەشىمدەر قابىلداۋ نەمەسە ەكونوميكادا «گوللان­دىق اۋرۋدى» جەڭۋ از. ەڭ نەگىزگىسى  ءبىز گۋمانيتارلىق سالانى تەرە­ڭىرەك قاراپ شىعۋىمىز كەرەك. وسى تۇرعىدان العاندا ۇلتتىق كەڭەس جۇمىسىنىڭ اياسى اعىمداعى ماسەلەلەردى شەشۋ عانا ەمەس, رۋحاني ماسەلەلەر مەن ادەت-عۇرىپتىق ماسەلەلەر دە بولاشاقتىڭ ەنشىسىنە قالماۋى ءتيىس. ادامنىڭ ءجۇرىس-تۇرىسى, ويلاۋى, قارىم-قاتىناس مادەنيەتى ساياسي پروتسەستەرگە تىكەلەي اسەر ەتەدى. سوندىقتان بۇگىنگى ساياسي پروتسەستەردى جەتىلدىرۋ ءۇشىن بىزگە اباي كەرەك. ال ابايدىڭ نەگىزگى يمپەراتيۆى – بۇگىنگى تاڭدا وتە وزەكتى بولىپ تۇرعان تەڭدىك, ادىلەتتىلىك جانە ۇلتتىق ىقپالداستىق». سايا­ساتتانۋشى قوعامىمىزداعى ەڭ نەگىزگى پروب­لەما رەتىندە باس­قا­نىڭ ويىنا, مادەنيەتىنە, ءىس-ارە­كەتىنە توز­بەۋشىلىكتى اتادى. قو­عا­­مى­مىزدا قاراما-قايشى پرو­تسەس­­تەر ءجۇرىپ جاتقانىن ازامات­ت­ار­دىڭ ءبىر جاعىنان دەموكراتيا­نى قالاعانىمەن, ەكىنشى جاعى­نان باس­قانىڭ ويىن تالاق ەتكىسى كەلىپ تۇراتىنىمەن بايلانىستىر­­دى. قوعامداعى وتە تۇيتكىلدى ماسە­لە­لەر­دىڭ ءبىرى رەتىندە جاستار­عا, بالالارعا قاتىستى زورلىق-زوم­بىلىق ماسەلەسى ەكەنىن دە جەت­كىزدى. «ەلىمىزدە جاستارعا, بالالارعا قاتىستى الىم­جەت­تىك وتە جوعارى. وكىنىشكە قاراي قاقتى­عىس, شيەلەنىس الەۋەتى دە جوعارى. بۇل شيەلەنىستىڭ ءوز پارادوكسى بار. ادامزاتتىڭ دامۋى وسى شيە­لەنىستى شەشۋدەن تۇرادى. شيە­لەنىستى وركەنيەت­تى تۇردە, ديا­لوگ­پەن شەشۋدىڭ مادەنيەتىن قالىپ­تاس­تىرۋ كەرەك. شىن مانىندە ەل قاۋىپسىزدىگى­نە باسقا ۇلتتار مەن ۇلىستار ەمەس, كەدەيشىلىك, وقى­ما­عاندىق, الەۋمەتتىك ادىلەت­سىزدىك كەرى اسەر ەتەدى», دەدى ول.

قوعام قايراتكەرى, پرەزي­دەنت جانىنداعى ۇقسك مۇشەسى سەيداح­مەت قۇتتىقادامنىڭ پى­كىرىنشە, ۇلت­تىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسى قالىڭ جۇرتشىلىقتى ديالوگكە ۇندەي­تىن بىردەن-ءبىر ورگان. ول وسى تۇستا پرەزيدەنت­كە سەنىم بىلدى­رەتىنىن دە باياندادى. ء«بىز الەۋەتى وتە جوعارى حا­لىق­پىز. ءبىزدىڭ ازا­مات­تار قان­داي ورتادان دا جارىپ شى­عادى. ءبىرلى-جارىم بولسا دا گول­ليۆۋدتى مويىنداتقان قازاق­تار بار. ماسكەۋدەن شىققان ميلليار­دەردى ايتايىق. چەحيادا قازاق قىزى مينيستر بولدى. ديماش شىقتى ارامىزدان. بىزگە ءوز ۇلتىمىزدىڭ مۇددەسىن جوعارى قوياتىن كەز كەلدى. كوپۇلتتى دەگەن ءسوزدى قويۋ كەرەك. جەردىڭ, ەلدىڭ يەسى – قازاق», دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن قوعام قايراتكەرى.

ال «اباي اكادەمياسى» عزي ديرەكتورى ەرلان سايلاۋباي ابايدىڭ وتىز ءبىرىنشى قارا سوزىندە ايتىلاتىن ۋايىمسىز, سالعىرتتىق, ويىنشى-كۇل­كى­شىلدىك, يا ءبىر قايعىعا سالىنۋ, يا ءبىر نارسەگە قۇمارلىق پايدا بولۋ سىندى وي كەسەلدەرىنىڭ قازىر دە ماڭىزدى ەكەنىن, بۇنىڭ عىلىم-ءبىلىمدى دامىتپايتىنىن ايتا وتىرىپ, جاستاردىڭ كەڭىس­تىكتەگى جاڭا تەحنولوگيالار­دى يگەرىپ, سۇرانىستارعا جاۋاپ بەرە الاتىنداي مامان بولىپ قالىپ­تاسۋى كەرەكتىگىنە توق­تالدى. «وت­كەن عاسىردىڭ 60-شى جىلدارى قوعامى­مىزدا ۇلكەن قۇندىلىقتار جاسالدى. قازاق رۋحانياتىنىڭ ءىرى وكىلدەرى ۇلتىمىزدىڭ ءوزىن-ءوزى ايشىقتاۋىنا زور ەڭبەك ءسىڭىردى. سولاردى وقىعان بىزدەر كەسكىن-كەيپىمىزدى, ويىمىزدى جوعالت­قانىمىز جوق», دەگەن ە.ساي­لاۋ­باي جاستاردىڭ العا ۇم­تىلۋى قاجەتتىگىن ايتىپ, ولاردى جال­عان بەدەلدەن, قۇر ماقتاننان ساق­تاندىردى. ادامنىڭ قادىر-قاسيەتى قاراپايىمدىلىق پەن پاراساتتا ەكەنىن جەتكىزدى.

دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسقان باسقا دا قوعامعا تانىمال, ايتارى بار عالىمدار مەن ساياساتتانۋشىلار, ۇلتتىق سەنىم كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى قازىرگى قوعامعا ءتان قارا­ما-قايشىلىقتار, ماسە­لەلەر جونىندە تەرەڭنەن وي قوز­عاپ, اباي ايتقان ۋنيۆەرسال قۇن­دى­لىقتاردى ءسىڭىرۋدىڭ جولدارىن كورسەتتى.