پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ سپيكەرى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن پالاتانىڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار الەۋمەتتىڭ ءال-اۋقاتىن جانە ەلدىڭ ينۆەستيتسيالىق احۋالىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان بىرقاتار زاڭ جوباسىن ماقۇلدادى.
ماجىلىستەگى كەزەكتى جيىننىڭ كۇن تارتىبىندە نەگىزىنەن «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى تۋرالى» زاڭعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋگە باعىتتالعان زاڭ جوباسى قارالدى. بۇل قۇجاتتىڭ جاي-جاپسارىمەن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى – قارجى ءمينيسترى ءاليحان سمايىلوۆ تانىستىردى.
ونىڭ ايتۋىنشا, اتالعان زاڭ جوباسى «ينۆەستيتسيالىق رەزيدەنت» ۇعىمىن جانە قازاقستاندا «ينۆەستيتسيالىق سالىق رەزيدەنتتىگى» باعدارلاماسىن ەنگىزۋدى كوزدەيدى. ينۆەستيتسيالىق سالىق رەزيدەنتتىگى باعدارلاماسى – قازىرگى تاڭدا دۇنيەجۇزىندە بارىنشا كەڭىنەن تارالعان قۇبىلىس. حالىقارالىق تاجىريبەنى تالداۋ ينۆەستيتسيالىق رەزيدەنتتىك نارىعىنىڭ ايتارلىقتاي ءوسۋ كەزەڭىندە ەكەنىن كورسەتىپ وتىر. وسىنداي باعدارلامالار اياسىندا 500 ميلليوننان 1 ميلليارد دوللارعا دەيىن ينۆەستيتسيالار تارتىلىپ جاتىر.
قازاقستاندا – «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ بازاسىندا ينۆەستيتسيالىق سالىق رەزيدەنتتىگى باعدارلاماسىن قولدانۋ ۇسىنىلادى. وندا ەلدىڭ ينۆەستيتسيالىق ۆيزاسى مەن سالىق رەزيدەنتتىگىن الۋ بولجامدالعان. ينۆەستيتسيالىق سالىق رەزيدەنتتىگى باعدارلاماسىنىڭ ماقساتى – بۇل ينۆەستوردىڭ جانە ونىڭ وتباسى مۇشەلەرىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا كوپ مارتە كىرۋ ۆيزاسىن بەرۋ ارقىلى ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ. باعدارلامادا ينۆەستيتسيالاۋدىڭ كولەمى مەن قۇرالدارى, ينۆەستيتسيالىق سالىق رەزيدەنتتىگىن الۋ راسىمدەرى ايقىندالادى.
– قارجى ورتالىعىنىڭ ينۆەستيتسيالىق رەزيدەنتى مارتەبەسىن الۋ پروتسەسىنە قىسقاشا توقتالايىن. ەڭ الدىمەن, الەۋەتتى شەتەلدىك ينۆەستور «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى كەڭسەسىندە سەنىمدىلىگىن ناقتىلايتىن جانە وسى قارجى ورتالىعى تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭدا بەلگىلەنگەن تالاپتارعا سايكەس كەلەتىنىن كورسەتەتىن تەكسەرۋدەن وتەدى. تەكسەرۋدەن وتكەننەن كەيىن الەۋەتتى شەتەلدىك ينۆەستور «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ ءارتۇرلى قۇرالدارىنا ينۆەستيتسيالار سالىپ, ورتالىقتىڭ ينۆەستيتسيالىق رەزيدەنت مارتەبەسىن الادى. ينۆەستيتسيالىق رەزيدەنت احقو ءوتىنىشحاتى بويىنشا 5 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە كىرۋ ۆيزاسىن الۋعا قۇقىلى. ءارى قاراي ينۆەستور ەلدە تۇرىپ جاتقانىنا 90 كۇن وتكەننەن كەيىن جانە بيۋدجەتكە جىل سايىنعى مىندەتتى تولەمدى تولەگەننەن كەيىن قازاقستاننان تىس جەرلەردەگى كوزدەردەن پايدا بولعان كىرىستەر بويىنشا جەكە تابىس سالىعىن تولەۋدەن بوساتۋ قۇقىعىن الادى. ەل ىشىندەگى كىرىستەرگە سالىق كودەكسىنە سايكەس سالىق سالىناتىنىن, ال شەتەلدەن كەلگەن كىرىستەرگە سالىق سالىنبايتىنىن اتاپ ءوتۋ ماڭىزدى. وسى زاڭ جوباسى اياسىندا سونداي-اق رەسپۋبليكا پرەزيدەنتتىگىنە, پارلامەنت سەناتى مەن ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا كانديداتتار ءۇشىن جالپىعا بىردەي دەكلاراتسيالاۋدى 2020 جىلدان 2021 جىلعا اۋىستىرۋ بولىگىندە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزىلەدى. بۇل 2021 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ 2025 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنا دەيىن جالپىعا بىردەي دەكلاراتسيالاۋعا كەزەڭ-كەزەڭمەن كوشۋىنە بايلانىستى, – دەدى ءاليحان سمايىلوۆ.
ءمينيستردىڭ بايانداماسىنان سوڭ دەپۋتاتتار سۇراقتارىن قويىپ, اتالعان سالاداعى كەيبىر ماسەلەلەردى تالقىعا سالدى. بۇل زاڭ جوباسى 2018 جىلعى 5 قازانداعى پرەزيدەنت جولداۋىن ىسكە اسىرۋ جونىندەگى جالپىۇلتتىق ءىس-شارالار جوسپارىنىڭ 27-تارماعىنا, «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ 71-تارماعىن جانە پرەزيدەنت جانىنداعى شەتەلدىك ينۆەستورلار كەڭەسىنىڭ 29-شى جالپى وتىرىسىنىڭ حاتتامالىق تاپسىرماسىنا سايكەس ازىرلەندى.
سونىمەن قاتار پلەنارلىق وتىرىستا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى – قارجى ءمينيسترى ءاليحان سمايىلوۆ دەپۋتاتتار نازارىنا «قازاقستان ۇكىمەتى مەن كيپر ۇكىمەتى اراسىنداعى تابىسقا سالىناتىن سالىقتارعا قاتىستى قوسارلانعان سالىق سالۋدى بولدىرماۋ جانە سالىق سالۋدان جالتارۋعا جول بەرمەۋ تۋرالى كونۆەنتسيانى جانە وعان حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ۇسىندى.
مينيستر مۇنداي حالىقارالىق شارتتار شەتەلدىك ينۆەستورلارعا كەپىلدىك بەرىپ, سالىق سالۋ قۇقىعىن ەكى مەملەكەت اراسىندا ادىلەتتى بولىسۋگە جاعداي جاسايتىنىن ايتتى. كونۆەنتسيا بىرىنشىدەن, الداعى ۋاقىتتا سالىقتىڭ بارلىق ءتۇرى بويىنشا اقپارات الماسۋدى جولعا قويىپ, سالىق قىزمەتتەرى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋدى ماقسات تۇتسا, ەكىنشىدەن, رەزيدەنتتىكتى دالەلدەيتىن ەكى مەملەكەتتە بىردەي قولدانىلاتىن ءتارتىپتى بەلگىلەۋدى, ودان كەيىن ەكى ەلدىڭ قۇزىرەتتى ورگاندارى اراسىنداعى سالىقتىق داۋلاردى شەشۋ ءۇشىن قۇقىقتىق نەگىزدى قالىپتاستىرۋدى كوزدەيدى.
قازاقستان مەن كيپر اراسىنداعى تاۋار اينالىمى سوڭعى 10 جىلدا 440 ملن دوللارعا جەتىپتى. 2016 جىلى جالپى ساۋدا اينالىمى 7 ملن دوللاردى عانا قۇراعان ەكەن. 2019 جىلدىڭ 9 ايىندا قازاقستان مەن كيپر اراسىنداعى ءوزارا ساۋدا كولەمى ەداۋىر ۇلعايىپ, 30 ملن دوللاردى قۇرادى. ونىڭ ىشىندە ەكسپورت – 28 ملن, يمپورت – 2 ملن دوللار دەڭگەيىندە. تاۋار اينالىمىنىڭ كوبەيۋىنە قازاقستاننىڭ مۇناي ونىمدەرىن ەكسپورتقا كوپتەپ شىعارۋى اسەر ەتۋدە. قازاقستاننان اتالعان ەلگە ەكسپورتتايتىن ونىمدەر اراسىندا كومىر, مۇناي ونىمدەرى, اليۋميني جانە ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى بار. ال يمپورتتى كوبىنەسە فارماتسەۆتىك, پارفيۋمەرلىك, كوسمەتيكالىق زاتتار قامتيدى.
بۇعان قوسا دەپۋتاتتار ەكىنشى وقىلىمدا «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ جوباسىن جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە تەمىر جول كولىگى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن ماقۇلدادى.
جيىن سوڭىندا حالىق قالاۋلىلارى مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارىنا دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جولدادى. ءۇن قاتقانداردىڭ قاتارىندا مەرۋەرت قازبەكوۆا, كارىباي مۇسىرمان, جامبىل احمەتبەكوۆ, قۇرالاي قاراكەن, ەرسۇلتان بەكتۇرعانوۆ, زاۋرەش امانجولوۆا, نارينە ميكاەليان, قۇدايبەرگەن ەرجان جانە ايقىن قوڭىروۆ بار.
ايتالىق, دەپۋتات زاۋرەش امانجولوۆا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى بەردىبەك ساپارباەۆقا باعىتتاعان ساۋالىندا قازاق رەسپۋبليكالىق لەپروزوريى مەملەكەتتىك مەكەمەسىنىڭ ماسەلەلەرىن كوتەردى. لەپرا اۋرۋىن ەمدەۋگە مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەك كورسەتەتىن ەرەكشە تيپتەگى بىردەن-ءبىر ۇيىمنىڭ قازىرگى احۋالىن قىسقاشا بايانداعان ماجىلىسمەن ءدارى-دارمەككە قول جەتكىزۋ, دياگنوستيكالىق تەكسەرۋلەردەن ءوتۋدىڭ قيىندىعى, اۋرۋحانا قىزمەتكەرلەرى جالاقىسىنىڭ تومەندىگى, لەپروزوريدىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جانە شارۋاشىلىق بازاسىنىڭ ەسكىرگەندىگى سياقتى بىرقاتار ماسەلەگە الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى.