الماتىعا ايتۆ, تۋبەركۋلەز جانە گەپاتيت ماسەلەلەرى جونىندەگى الەمنىڭ جەتەكشى عالىمدارى جينالدى. ەلىمىزدە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن 18-19 قاراشا كۇندەرى شىعىس ەۋروپا جانە ورتالىق ازيا (شەوا) ايماعىنداعى ايتۆ, تۋبەركۋلەز بەن گەپاتيتتى اۋىزدىقتاۋعا باعىتتالعان شەوا INTERACT-2019 ءبىرىنشى عىلىمي سەمينارى ءوتتى. وسى سالانىڭ ماماندارى كوپتەن كۇتكەن بۇل شارانىڭ ماڭىزى جوعارى. ويتكەنى شىعىس ەۋروپا جانە ورتالىق ازيا – ايتۆ ىندەتى ءالى دە ءوسۋ قارقىنىن توقتاتپاعان, الەمدى الاڭداتىپ وتىرعان جالعىز ايماق.
اتالعان اۋماقتا العاش رەت ءوتىپ وتىرعان حالىقارالىق وقىتۋ ءىس-شاراسىن امستەردام جاھاندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە دامۋ ينستيتۋتى (AIGHD), قازاق دەرماتولوگيا جانە ينفەكتسيالىق اۋرۋلار عىلىمي ورتالىعى, AFEW Kazakhstan جانە AFEW International كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمدارى وتكىزدى.
«سەمينار وتكىزۋگە قوسىلىپ وتىرعان AFEW International كوممەرتسيالىق ەمەس ۇيىمى شىعىس ەۋروپا جانە ورتالىق ازيا ايماعىندا 20 جىلعا جۋىق جۇمىس ىستەيدى جانە ايماقتاعى ايتۆ, تۋبەركۋلەزگە جانە گەپاتيتكە قاتىستى دەرەكتەردىڭ ۇلكەن جەتىسپەۋشىلىگىن ۇنەمى باستان كەشىرىپ كەلەدى. بۇل دەرەكتەر اۋرۋلارعا قارسى كۇرەس ستراتەگياسىن قۇرۋدا وتە ماڭىزدى. سەميناردىڭ ماقساتى – ايماقتاعى زەرتتەۋلەردى دامىتۋدى ىنتالاندىرا وتىرىپ, ءارتۇرلى ەلدەردىڭ جەتەكشى عالىمدارى مەن بولاشاقتا ايماقتاعى دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە زەرتتەۋ ماسەلەلەرىندە كوشباسشىلىق تانىتا الاتىندار اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق قۇرۋعا جاردەمدەسۋ», دەيدى INTERACT-2019 سەمينارىنىڭ حالىقارالىق ۇيىمداستىرۋ كوميتەتىنىڭ مۇشەسى جانە AFEW International اتقارۋشى ديرەكتورى انكە ۆان دام.
جوعارىدا اتاپ وتكەندەي, شىعىس ەۋروپا جانە ورتالىق ازيا – ايتۆ ىندەتى ءالى دە جىلدام قارقىنمەن تارالىپ كەلە جاتقان الەمدەگى جالعىز ايماق. يۋنەيدس-ءتىڭ باعالاۋىنشا, 2018 جىلعى جاعداي بويىنشا شىعىس ەۋروپا جانە ورتالىق ازيا ايماعىندا 1,7 ميلليونعا جۋىق ادام ايتۆ-احۋالدى ەكەندىگى انىقتالعان. 2018 جىلى شامامەن 38 مىڭ ادام جيتس-تەن قايتىس بولعان.
ەكى كۇندىك سەمينار شەوا ايماعىنا, ونىڭ ىشىندە قازاقستانعا تىكەلەي قاتىسى بار تاقىرىپتارعا, اتاپ ايتقاندا, ايتۆ ىندەتىنە قارسى تۇرۋدىڭ جاڭا تابىستارى مەن مول تاجىريبەسىنە ارنالدى.
الماتى قالاسىنداعى ەكى كۇندىك سەمينارعا قازاقستان, رەسەي, ۋكراينا, بەلارۋس, وزبەكستان, قىرعىزستان, تاجىكستان, گرۋزيا جانە باسقا دا ەلدەردەن بەلگىلى زەرتتەۋشىلەر جينالدى. سەمينارعا قاتىسۋشىلار عىلىمي بازانى كۇشەيتۋ جانە ايماقتاعى جاعدايدى جاقسارتۋ ماقساتىندا ايتۆ, تۋبەركۋلەز (تب), گەپاتيتتەردى ەمدەۋ جونىندەگى سوڭعى عىلىمي زەرتتەۋلەرمەن ءبولىسىپ, تاجىريبە الماستى.
«شەوا INTERACT عىلىمي پىكىرتالاستا, تاجىريبە الماسۋدا تۋىنداعان ماسەلەلەردى تالقىلاۋدا ءتيىمدى فورۋم بولدى دەگەن ويدامىن. الداعى جانە ۇزاق مەرزىمدى كەلەشەككە قاجەتتى تۇستاردى انىقتاپ, وسى ماسەلەلەردە جاڭا ادىستەرمەن, زەرتتەۋلەرمەن, تىڭ تاسىلدەرمەن تانىسۋعا مۇمكىندىك بەردى. تاراپتاردىڭ جۇمىستارى لايىقتى باعالانىپ, كەرى بايلانىستار جولعا قويىلادى. عىلىمي ورتا مەن ودان ءارى ىنتىماقتاستىق پەن ينۆەستيتسيالاۋ گەوگرافياسى كەڭەيتىلەدى. بۇل جۇمىس يۋنەيدس 90-90-90 ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن قاجەت», دەيدى شەوا INTERACT-2019 سەمينارىنىڭ جەرگىلىكتى كوميتەتىنىڭ باسشىسى, قازاق دەرماتولوگيا جانە ينفەكتسيالىق اۋرۋلار عىلىمي ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى باۋىرجان بايسەركين.
اسا ماڭىزدى حالىقارالىق شاراعا شىعىس ەۋروپا مەن ورتالىق ازياداعى ايتۆ/جيتس جونىندەگى بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ارنايى ەلشىسى ميشەل كازاچكين (فرانتسيا), امستەردام ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جاھاندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ كافەدراسىنىڭ دوتسەنتى (نيدەرلاند) جانە كاناداداعى ماكگيلل ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى كەترين حەنكينس, مينسكىدەگى «پسيحياتريا-ناركولوگيا» وبلىستىق كلينيكالىق ورتالىعىنىڭ باس دارىگەرى الەكسەي الەكساندروۆ (بەلارۋس), AFEW International اتقارۋشى ديرەكتورى انكە ۆان دام (نيدەرلاند) سىندى ىقپالدى تۇلعالار قاتىستى.
حالىقارالىق ۇيىمداستىرۋ كوميتەتى شەوا INTERACT-2019 سەمينارىنا دايىندىق بارىسىندا يننوۆاتسيالىق تاسىلدەردى پايدالانىپ, وقىتۋ باعدارلاماسى الەمنىڭ ءتۇرلى ەلدەرىنەن ايتۆ, تب جانە گەپاتيت سالاسىنداعى بەلگىلى ساراپشىلاردى قامتىدى.
الداعى ۋاقىتتا بارلىق ەلدەردىڭ عالىمدارىنا ءوز جاڭالىقتارىن كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرۋ ءۇشىن شەوا INTERACT جىل سايىن وتكىزىلەتىن ءىس-شاراعا اينالىپ, شەوا ايماعىنىڭ ءتۇرلى مەملەكەتتەرىندە وتەتىن بولادى.
الماتى