قازاقتىڭ ماڭدايىنا بىتكەن مارعاسقا تۇلعالارى قىزمەت ەتكەن «Egemen Qazaqstan» گازەتى بيىل ءوزىنىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىن بارىنشا ءسان-سالتاناتپەن اتاپ ءوتىپ جاتىر. ەلىمىزدىڭ باس گازەتى وسى كەزەڭدەردە نەبىر تاريحي ساتتەردى باستان وتكەرگەنى انىق. تالاي ادامنىڭ تاعدىرىنا ارالاسىپ, ادىلەت جولىندا قۇربان بولعان ازاماتتارعا قامقور بولعانى دا راس. ءتىپتى ءبىزدىڭ وتباسىمىزعا قيىندىق تۋعان ساتتە دە كومەككە كەلگەن ەدى بۇل باسىلىم. تاعدىردىڭ جازۋىنا قاراسايشى, بۇگىندە مارقۇم بولعان اكەمنىڭ باسىنا تۇسكەن اۋىرتپالىقتى جەڭىلدەتۋگە سەپتىگىن تيگىزگەن ەل گازەتىندە قىزمەت ەتۋ باقىتى بىزگە بۇيىرىپتى. ءبىز ءۇشىن بۇل – زور ماقتانىش ءھام جاۋاپكەرشىلىك بولسا كەرەك.
وسى ورايدا عاسىردان عاسىرلارعا قۇلاش ۇرعان گازەتتىڭ مەرەيتويى قارساڭىندا ەسىمىزدە قالعان ءبىر وقيعانى بايانداپ بەرسەك دەپ وتىرمىز.
«ەگەمەنمەن» قارا تانىعاننان بەرى جاقسى تانىسپىز...
اكەم عالىمبەك گاكاشا ۇلى تورعايداعى 1864 جىلى ىبىراي بابامىز نەگىزىن قالاعان مەكتەپتە قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعالىمى بولىپ 40 جىل جۇمىس ىستەدى. ۇيىمىزگە كۇن قۇرعاتپاي بىرنەشە گازەت-جۋرنال كەلىپ تۇراتىن. باسىلىمدار باستاۋىندا «Egemen Qazaqstan» تۇرعانى انىق. اكەم وقىپ بولعان گازەت-جۋرنالدارىن ماعان قاراي ىسىرادى. ءارى قاراي مەن وقي باستايمىن... كۇندەگى ادەت – وسى. 6-سىنىپتان باستاپ جۋرناليست بولۋدى ارمانداپ جۇرگەندىكتەن بە, ايتەۋىر سول كەزدەردە ءار ماقالاعا, ونىڭ قانداي ايدارمەن بەرىلگەنىنە ەرەكشە نازار اۋداراتىن ەدىم. ءيا, 90-جىلدارى «ەگەمەن»-دە «دات!» دەگەن ايداردىڭ بولعانى ءالى ەسىمدە. جادىمدا جاتتالاتىنداي ءجونى دە بار.
اكەم بىردە مەكتەپتەن كوڭىلسىز ورالدى. جۇمىسىندا جايسىز وقيعا بولعانىن قاباعىنان-اق ءبىلىپ وتىرمىز. سويتسەك, مەكتەپ باسشىلىعى جۇمىسىنان شىعارىپ جىبەرىپتى. زاڭسىز! سوعان قاپالانىپ كەلىپ تۇرعان بەتى ەكەن. ءبارىمىز ءۇرپيىسىپ قالدىق. سول كەز نارىق زامانى ەدى عوي. ەلدىڭ كۇنكورىسى تومەن. ەندى قايتتىك؟..
اكەم مەكتەپ ديرەكتورىنا ىستەپ وتىرعان بۇل تىرلىكتەرىنىڭ زاڭسىز ەكەنىن ايتىپ, قانشا تۇسىندىرسە دە, ءمىز باقپاعانعا ۇقسايدى. شەگىنەرگە جول جوق. ءومىر بويى ادىلەتتى, اقيقاتتى تۋ ەتىپ كوتەرگەن اكەم ءۇشىن بۇل وقيعا ۇلكەن سوققى بولىپ تيگەنى انىق. اقىرى 1999 جىلى مەكتەپ اكىمشىلىگىمەن سوتتاسىپ, جەڭىپ شىعادى. سوت شەشىمىندە: «ى.التىنسارين اتىنداعى مەكتەپ اكىمشىلىگى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەتزك-نىڭ 33-بابى, 1-تارماعىن ورەسكەل بۇزىپ وتىر. ابىلقايىروۆ عالىمبەكتى بۇرىنعى ى.التىنسارين اتىنداعى مەكتەپتەگى جۇمىسىنا قايتا ورنالاستىرۋعا جانە لاجسىز بوس جۇرگەن ۋاقىتىنا 21744 تەڭگە وندىرۋگە... تالاپ-ارىزدى قاناعاتتاندىرۋعا جاتادى», – دەپ جازىلىپتى. بىراق ديرەكتوردىڭ تىرەۋى بار ما, الدە جوعارىدان بەرىلگەن تاپسىرمانى ورىنداپ وتىر ما, كىم بىلگەن, سوت شەشىمىن ورىنداۋعا دا اسىقپاپتى. وسىنداي قياناتقا شىداماعان اكەم ەندى «ەگەمەن قازاقستاننان» ۇلكەن ءۇمىت كۇتتى. قورعان بولار دەپ گازەت رەداكتسياسىنا حات جازدى. ونداعى حاليما وتەشوۆا ەسىمدى زاڭگەر مەكتەپ باسشىلىعىنىڭ ارەكەتى زاڭسىز ەكەنىن ايتىپ, گازەت ارقىلى جاۋاپ جازىپ جىبەرىپتى. وسىعان قۋانعان اكەم مەكتەپ ديرەكتورىنا زاڭگەردىڭ جاۋابىن كورسەتسە, ول مۇرنىن ءشۇيىرىپ, «ەگەمەن» وتىرىك جازا بەرەدى» دەگەن سارىندا مىڭگىرلەپتى. بۇل ەندى شەكتەن شىققاندىق ەدى. اكەم امالسىزدان قولىنا قالام الىپ, باس باسىلىمعا شاعىن ماقالا جازىپ جىبەردى. كوپ كەشىككەن جوق. «Egemen Qazaqstan» وتىرىك جازا بەرەدى» دەپ, گازەت زاڭگەرىنە سەنبەيتىن, سوت شەشىمىن ورىندامايتىن ديرەكتوردى كىم تارتىپكە شاقىرادى؟!» دەگەن ماقالا «دات!» ايدارىمەن جارق ەتە قالدى. سول ماقالادا «...ارانداتىپ وتىرعانىم ەمەس, ءدال وسىلاي دەدى...» دەگەن سويلەم بار ەدى. ءبىر قىزىعى, بىرنەشە كۇننەن كەيىن «ەگەمەندە» ء«دال وسىلاي دەدى» دەگەن جاڭا ايدار پايدا بولدى. بالكىم, كەزدەيسوقتىق بولار, ايتەۋىر, وسى ايدار دا ەسىمدە جاتتالىپ قالىپتى.
ماقالا جارىق كورگەننەن كەيىن كوپ كەشىكپەي اكەم جۇمىسىنا قايتا قابىلداندى.
مىنە, مەنىڭ ومىرىمدە «Egemen Qazaqstan» گازەتى وسىنداي جارقىن مىسالمەن جادىمدا جاتتالىپ قالعان ەدى. «ەگەمەن» دەگەندە جازىقسىز قيانات كورگەن اكەم تۋرالى وسى وقيعا ەسكە تۇسەدى.
اكەمنىڭ ارۋاعى ءبىر اۋناپ تۇسكەن شىعار...