ۇتىكپەن سالىنعان ءۇر سۋرەتتەر

ىستىق بالاۋىزبەن سۋرەت سا­لۋ ونەرى كونەدەن كەلە جات­قان كورىنەدى, بىزگە بەلگىسىز بول­عانىمەن, ءوزىنىڭ عىلىم بەلگىلەپ بەرگەن ارناۋلى اتى دا بار: باتىستا بۇل ونەر «ەنكاۋستيكا» دەگەن اتاۋعا يە. ال الىپ ال­ماتى شاھارىندا گۇلنار بەي­سەنقىزىنان وزگە ەنكاۋستيكامەن اينالىسىپ, ۇتىكپەن سالىن­عان تۇتاس سۋرەت كورمەسىن جاسا­عان سۋرەتشى ءال-ازىرگە جوق دەپ سەنىم­مەن ايتا الامىز. گۇلناردىڭ ما­ماندىعى سۋرەتشى ەمەس, ەنكاۋس­تيكانى ينتەرنەتتەن كورىپ, وز­دىگىنەن ۇيرەنىپ العانى بولماسا, بىرنەشە بۋىنداعى تەمىر­جول­شىلار اۋلەتىنىڭ ءىزىن جالعاعان ونەردەن جىراق سالانىڭ مامانى. اكەسى بەيسەن شورماقوۆ – ۇلتتىق تەمىر جول تاريحىنا باي­لانىستى بۇكىل مالىمەتتەر مەن شويىنجولدىڭ قولدانىستان قالىپ بارا جاتقان ءاربىر جادىگەرىن جاياۋ ءجۇرىپ جيناپ, الماتى تەمىر­ جول باسقارماسىنىڭ عانا ەمەس, ەلىمىزدەگى تەمىر جول سالا­سى­­نىڭ تۇڭعىش جانە جالعىز مۋزەيىن ۇيىمداستىرعان ادام. قۇرىلعانىنا 20 جىل بولعان سول مۋزەيدىڭ بۇگىنگى ديرەكتورى, قىزى گۇلنار بەيسەنقىزى شورماقوۆا.

ن.نازارباەۆ كوشەسىندەگى تەمىر جول مۋزەيىندە گۇلناردىڭ 100-دەن استام سۋرەتى تۇر. كىلەڭ تەمىر جول جۇمىسىنا بايلانىستى شىعارىلعان شىم-شىتىرىق تەحنيكا مەن تەمىر-تەرسەكتىڭ اراسىندا گۇلناردىڭ ءتۇرلى تاقىرىپتاعى سۋرەتتەرى ەرەكشە مەنمۇندالاپ, كوز تارتادى. سۋرەت سالۋدى بالا كۇنىنەن ارمانداعانىمەن, قولىنا قىلقالام ۇستاي الماعان كۇيى كەتكەن گۇلنار ۇتىكپەن سۋرەت سا­لۋدى ينتەرنەتتەن كەزدەيسوق كەزدەستىرىپ قالعاندا, ۇيرەتۋشىنىڭ نەمىس ءتىلدى ەكەنىنە قاراماستان, قىر-سىرىنا ەرىنبەي ۇڭىلەدى. گەرمانيادا تۇراتىن نەمىس سۋرەتشىسىنىڭ قولىنداعىداي ارنايى ۇتىگى, ءدال سونداي جىلتىر قاعازى بولماسا دا قولدا بار كادۋىلگى پلاكاتتاردىڭ سىرت جا­عىن اينالدىرىپ الىپ, قارا­پايىم بوياۋمەن-اق قازاققا تاڭسىق ونەردى تولىقتاي مەڭگەرىپ الدى. ۇيرەنگەن ەكى جىلدىڭ ىشىندە ەكى جۇزدەن استام سۋرەت سالىپ, جەكە شىعارماشىلىق كورمەسىن دە وتكىزىپ ۇلگەردى.

گۇلناردىڭ سۋرەتتەرىن قىزىق­تاپ قاراعان ادام ولاردى ۇتىكپەن سالدى دەگەنگە ەشقاشان سەنبەس ەدى. قىلقالامدى سەرىك ەتكەن كاسى­بي سۋرەتشىنىڭ جۇمىسىنان ەش ايىر­ماشىلىعى جوق سۋرەتتەردە ءومىر بار, جان بار, سەزىم بار. ءتىپتى قالاممەن سالىنعان سۋرەتكە قاراعاندا مازمۇنى تۇسىنىكتى, قا­بىلداۋعا جەڭىل, ايتار ويى سەزىمدى قوزعاپ كەتەدى. جۇرتقا ءجۇ­زى تانىس اتاقتى ادامداردىڭ اۆتو­پورترەتتەرى, ەرتەگى جەلىلەرى, ناتيۋرمورتتار, جانۋارلار مەن جاندىكتەر, رومانتيكالىق كۇزگى راندەۆۋ – كاسىپقوي سۋرەتشىلەردىڭ كۇردەلى قولتاڭباسىن گۇلنار ۇتىكپەن-اق يگەرىپ العان. گۇلنار كوز الدىمىزدا بوياۋدى قاعازعا قۇيىپ جىبەرىپ, ۇستىنەن ۇتىكپەن جۇرگىزە باستاعاندا, الۋان ءتۇر­لى گۇلگە تۇنعان جازعى جا­زي­را دالا­نىڭ توسىندە ايناداي جار­قىرعان كوگىلدىر كول, جاعا­سىندا جايقالعان نۋ توعاي, توبەدە قا­لىقتاعان اق شاربى بۇلتتار بىر­تىندەپ پايدا بولىپ, بەس مينۋتتىڭ ىشىندە ءوزارا ۇيلەسىم قۇرعان تۇتاس تابيعاتتىڭ ءبىر ۇزىك پەيزاجى شىعا كەلدى. ءوز كوزىمىزگە ءوزىمىز سەنبەدىك. كوزبەن كورىپ تۇرساق تا, وسىنشاما سىر تۇنعان سۇلۋلىقتى ىستىق ۇتىكتىڭ سالىپ شىعۋى مۇمكىن ەمەس­تەي, ساۋساقپەن سيپاپ تا كورىپ جاتىرمىز. جالىن اتىپ تۇرعان جوعارى تەمپەراتۋرا كەپتىرىپ ۇل­گەرىپتى, قۇرعاق قاعازداعى شەبەر قولدان شىققان شەدەۆر باس شايقاتىپ تامسانتقانى بولماسا, اۋىزعا بوتەن ءسوز تۇسىرمەيدى. بىراق گۇلنار مۇنىمەن دە شەكتەلمەي, ادام قيالىنىڭ شەكسىز ەكەنىن دالەلدەگەندەي, وي كەرنەپ تۇراتىن كاسىبي سۋرەتشىلەر سياقتى ءتۇرلى تاقىرىپتاعى قىزىقتى يدەياسىن جىلتىر قاعاز بەتىندە ءۇستى-ۇستىنە جارقىراتىپ سالا بەردى. سىرت قاراعانعا گۇلنار ءۇي جاعدايىندا كيىم ۇتىكتەپ جاتقان ادامعا ۇق­سايدى, انىعىندا, بۇگىندە شىعار­ماشىلىق ىزدەنىستەن شارشاماي, تاڭسىق ونەردى كاسىپ كوزىنە اينال­دىرعان ول كەزەكتى تاپسىرىسىن ورىنداپ, قىزىقتى تاقىرىپتاعى كارتيناسىن سالۋعا كىرىسكەن.

الماتى