وتكەن اپتادا ماجىلىستە 2019-2021 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار قارالدى. وسى تۇزەتۋلەردىڭ ىشىندە قارجى مينيسترلىگى شارۋالاردىڭ مال وسىرۋىنە كومەك رەتىندە بەرىلەتىن 36,5 ملرد تەڭگەگە تەڭ سۋبسيديانى بيۋدجەتتىڭ شىعىس بولىگىنەن قىسقارتىپ تاستاعانى بەلگىلى بولدى.
بيۋدجەتتىڭ تولىقتىرىلعان جوباسىن تانىستىرعان قارجى ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى بەرىك شولپانقۇلوۆ مۇنى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ ءبىر قاعازداردى ۋاقىتىندا بەرمەگەنىن, ءسويتىپ ساراپتاما جاسالماعانىن, ونىڭ سول سەبەپتى سۋبسيديانىڭ قاجەتتىگىن دالەلدەي الماعاندىعىن ايتتى. بىراق بۇل سىنىققا سىلتاۋ ەكەنى كورىنىپ تۇر. ويتكەنى تالقىلاۋعا قاتىسىپ وتىرعان اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ايداربەك ساپاروۆ ءتيىستى قاعازداردىڭ ءبارى ۋاقىتىندا بەرىلگەنىن ايتتى.
قىسقاسى, بۇل جاڭالىقتان كەيىن جەر-جەردەگى باسشىلىقتىڭ شارۋالارعا سۋبسيديا بەرىلەدى دەپ مال وسىرۋگە جۇمىلدىرعان, ءسويتىپ ەت پەن ءسۇت ءوندىرىسىن ۇلعايتامىز, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن كۇشەيتەمىز دەگەن نيەتتەرى ادىرا قالدى. «ماعان مال وسىرەسىڭ, 30 وگىزشە ساتىپ الۋعا سۋبسيديا بەرەمىز دەپ قورا سالۋعا ماجبۇرلەگەن ەدى. ەندى ونى بەرمەيتىن بولسا, مەن مال باعۋمەن اينالىسپايمىن, ەگىنىمدى ءوسىرىپ جۇرە بەرەمىن. ماعان سول دا جەتەدى», دەيدى جامبىل اۋدانىندا ەكى جارىم مىڭ گەكتار جەرگە استىق ەگىپ جۇرگەن شارۋا ە.سارىمساقوۆ.
ارينە استىق ءوسىرۋ مال وسىرۋگە قاراعاندا جەڭىلدەۋ. كوكتەمدە تۇقىم سەۋىپ تاستاساڭ, جازدا ارامشوپتەن ءبىر تازارتىپ, كۇزدە بۇيىرعانىن ورىپ الاسىڭ. سوندىقتان بىرنەشە مىڭ گەكتاردى جالعا العان سولتۇستىكتىڭ شارۋالارى مەن فەرمەرلەرى نەگىزىنەن استىق وسىرۋمەن عانا اينالىسىپ كەلەدى. تەك استىق وسىرۋمەن اينالىسسا دا تاماعى توق, قالتاسى تولىق بولارى ءسوزسىز. كەزىندە شارۋالارعا ۇلانعايىر جەردى جالعا بەرگەندە جايىلىمدىق جەردى سول باعىتتا عانا قولداناسىڭ, 1000 گەكتار الساڭ – 50 باس, 2000 گەكتار الساڭ – 100 باس مال ءوسىرۋ كەرەك دەگەن سياقتى تالاپ بولعان جوق. ونداي تالاپ زاڭدا قاراستىرىلماعان ەدى.
الايدا ەت پەن ءسۇت ءوندىرىسى ازايىپ بارا جاتقانىنا الاڭداعان ۇكىمەت 2018 جىلدان بەرى مال شارۋاشىلىعىن, ونىڭ ىشىندە ەتتى ءىرى قارانى مولايتۋ باعدارلاماسىن قابىلداعانى ءمالىم. وسىنىڭ ناتيجەسىندە مال باعاتىندارعا سۋبسيديا بەرىلىپ, وبلىستار مال باسىن ازداپ تا بولسا كوبەيتە باستاعان. ەندى سول جۇمىس قارجى مينيسترلىگىنىڭ شەشىمىمەن ساپ تىيىلماق. وسىعان قاراعاندا بۇل مينيسترلىك ەتتىڭ سىرتتان اكەلىنگەنىن قولدايتىن سياقتى. سونىڭ ىشىندە قىتايدىڭ يمپورتىن قولدايدى دەپ ويلاپ قالۋعا دا بولادى. ويتكەنى جۋىردا عانا وسى مينيسترلىكتىڭ مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءو.بەيسپەكوۆ باسقارعان دەلەگاتسيا قحر وكىلدەرىمەن قازاقستان-قىتاي شەكاراسىندا «جاسىل ءدالىز» اشۋ تۋرالى كەلىسىم جاساعان ەدى. كەلىسىمدە قازاقستاندىق «نۇر جولى» مەن قىتايلىق «قورعاس» شەكارالىق بەكەتتەرىندە قىتايدان قازاقستانعا ەنگىزىلەتىن اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن جىلدام وتكىزۋ شارالارى قامتىلعان. بۇل ونسىز دا قاپتاپ كەتكەن قىتايدىڭ تاماق ونىمدەرى ەلىمىزدە كوبەيە تۇسەدى دەگەن ءسوز.
ارينە بۇل كەلىسىمنىڭ سۋبسيديانى قىسقارتۋعا قاتىسى بولماۋى دا مۇمكىن. الايدا مال باسىن كوبەيتۋگە باعىتتالعان سۋبسيديانىڭ قىسقارتىلعانى قىتايلىق يمپورتتىڭ كوبەيىپ, وتاندىق ەت پەن ءسۇت ءوندىرىسىن ازايتۋى ابدەن مۇمكىن.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى