مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىندا جەر رەسۋرستارىن ءتيىمسىز پايدالانۋ ماسەلەسى بۇگىنگى تاڭدا اسا وزەكتى بولىپ وتىرعانى ايتىلدى.
اقمولا وبلىستىق جەردىڭ پايدالانىلۋى مەن قورعالۋىن باقىلاۋ باسقارماسى جىل باسىنان بەرى جەكە, زاڭدى تۇلعالارعا جانە مەملەكەتتىك ورگاندارعا قاتىستى 1 606,19 گەكتار جەرگە 320 تەكسەرۋ جۇرگىزىپ, 1605,7 گەكتار جەردە جەر زاڭناماسى نورمالارىنىڭ 283 زاڭ بۇزۋشىلىعىن انىقتاعان. بۇل كەلەڭسىز كورىنىس بىلتىرعى كورسەتكىشتەن الدەقايدا كوپ. وسى زاڭ بۇزۋشىلىقتار بويىنشا 27 اكىمشىلىك ءىس قوزعالىپ, ايىپپۇل سالىندى. ايىپپۇلدىڭ باسىم بولىگى بيۋدجەتكە ءتۇستى. وسى ارادا ارا-جىگىن اجىراتىپ ايتا كەتەتىن ءبىر جايى بار. ايىپپۇل سوماسىنىڭ ازايۋىنا باسقارما قۇزىرەتىنەن اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىن پايدالانباعانى نەمەسە ۇتىمسىز پايدالانعانى ءۇشىن ايىپپۇل سالۋدى الىپ تاستاۋ سەبەپ بولىپ وتىر. سونداي-اق جەر كودەكسىنىڭ 92, 94-باپتارىنا سايكەس انىقتالعان زاڭ بۇزۋشىلىقتاردى جويۋ ماقساتىندا 945,78 گەكتار جەرگە جەر ۋچاسكەلەرىن نىسانالى ماقساتقا سايكەس پايدالانۋ قاجەتتىگى تۋرالى 211 ۇيعارىم شىعارىلدى. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, قالالار مەن اۋدانداردا قۇرىلىس ماقساتىنا ارنالعان پايدالانبايتىن نەمەسە جەر زاڭناماسىن بۇزا وتىرىپ پايدالانىلاتىن جەر ۋچاسكەلەرىن انىقتاۋ ءۇشىن جۇمىس توپتارى قۇرىلدى.
باسقارما جىل باسىنان بەرى قۇرىلىس نىساندارى ءۇشىن بەرىلگەن 944,53 گەكتار جەردەگى 205 جەر ۋچاسكەسىن تەكسەرگەن. تەكسەرىس ناتيجەسى بويىنشا جەر كودەكسىنىڭ 92, 94-باپتارىنا سايكەس جەر ۋچاسكەلەرىن نىسانالى ماقساتقا سايكەس پايدالانۋ قاجەتتىگى تۋرالى ۇيعارىمدار بەرىلدى. اتالعان جەر ۋچاسكەلەرى بويىنشا ءبىر جىل وتكەننەن كەيىن تاعى دا تەكسەرۋلەر جۇرگىزىلەتىن بولادى.
قۇرىلىس نىساندارى ءۇشىن بەرىلگەن جەر ۋچاسكەلەرى تۋرالى مالىمەتتەر اقمولا وبلىستىق مەملەكەتتىك كىرىستەر دەپارتامەنتىنە جەر سالىعىنىڭ جوعارى مولشەرلەمەسىن قولدانۋ ماقساتىندا جىبەرىلگەن. بۇگىنگى تاڭدا كوممەرتسيالىق ماقساتتا پايدالانىلمايتىن جەرلەر بويىنشا 2015 جىلدان باستاپ 24 ميلليون 721 مىڭ تەڭگە جەر سالىعىنىڭ جوعارى مولشەرلەمەسى قولدانىلعان.
ونىڭ 12 ميلليون 773 مىڭ تەڭگەسى بيۋدجەتكە تۇسكەن. 2018 جىلعى كوممەرتسيالىق ماقساتتاعى جەر ۋچاسكەلەرىنە بەرىلگەن ۇيعارىمدار بويىنشا باقىلاۋ تەكسەرۋلەرىنىڭ ناتيجەسىندە بۇرىن انىقتالعان زاڭ بۇزۋشىلىقتاردىڭ بۇگىنگە دەيىن جويىلماۋىنا بايلانىستى سوت ورگاندارىنا 67,9 گەكتار جەر ۋچاسكەلەرىن ماجبۇرلەپ الىپ قويۋ تۋرالى 16 تالاپ-ارىز جولدانعان. وسى جۇمىستار ارقىلى كەيبىر جەر ۋچاسكەلەرى مەملەكەتتىك مەنشىككە قايتارىلىپ الىندى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, 2018 جىلدىڭ قاراشا ايىندا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار وبلىس بويىنشا پروكۋراتۋرا ورگاندارىمەن بىرلەسە وتىرىپ, 4273,6 گەكتار جەر اۋماعىندا كوممەرتسيالىق ماقساتتاعى پايدالانىلمايتىن 422 جەر ۋچاسكەسىن انىقتادى. جوعارىدا كورسەتىلگەن جەر تەلىمدەرىنىڭ مەكەنجايىن تەكسەرۋگە دە ماتەريالدار كەلىپ ءتۇستى. بۇل دەگەنىڭىز 4272,9 گەكتار الاڭداعى 386 جەر ۋچاسكەسى. جۇمىس ناتيجەلەرى بويىنشا انىقتالعان جاي 2998,2 گەكتار الاڭداعى 176 جەر ۋچاسكەسى تەكسەرۋگە جاتپايتىن بولىپ شىقتى. تەكسەرىلەتىن سۋبەكتىلەرىنىڭ ورنالاسقان جەرىنىڭ انىقتالماۋىنا بايلانىستى 571,8 گەكتار الاڭداعى 97 جەر ۋچاسكەسى بويىنشا ماتەريالدار جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا يەسىز م ۇلىك رەتىندە ەسەپكە قويۋ ءۇشىن جىبەرىلدى. جوعارىدا ءبىز ايتىپ وتكەن تەكسەرۋلەر بويىنشا 3,5 گەكتار الاڭداعى جەر تەلىمى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلدى.
پايدالانىلمايتىن كوممەرتسيالىق جەرلەر بويىنشا ءىس-شارالاردى ورىنداۋ بارىسىندا ماسەلەلەر بار. حابارلاما جىبەرىلگەن كەزدە مەنشىك يەسى كوبىنەسە الداعى تەكسەرۋدەن جالتارادى. كەيبىر جاعدايلاردا تەكسەرۋ تۋرالى حابار تۇسكەن سوڭ جەر ۋچاسكەلەرىنىڭ مەنشىك يەلەرى ءۇشىنشى تۇلعاعا ساتىپ جىبەرۋگە تىرىسادى.
باسقارما تەكسەرۋ ءتارتىبىن ءتۇسىندىرۋ بويىنشا ءتيىستى جۇمىستار جۇرگىزگەن, اۋدانداعى ينسپەكتورلار تاعىلىمدامادان وتكەن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, 2018 جىلدىڭ قاراشا ايىندا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار پروكۋراتۋرا ورگاندارىمەن بىرلەسە وتىرىپ, 975139,8 گەكتار جەرگە اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى 744 جەر ۋچاسكەسىنىڭ پايدالانىلمايتىنىن انىقتادى. وسى ورايدا اۋدان اكىمدىكتەرىنىڭ مەملەكەتتىك ينسپەكتورلارى جالپى كولەمى 572 177 گەكتار القاپتا 389 جەر ۋچاسكەسى بويىنشا تەكسەرۋ ءىس-شارالارىن جۇرگىزىپ, 195 سۋبەكتىنى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتتى. مەنشىك يەلەرىنىڭ جەر تەلىمدەرىنەن ءوز ەركىمەن باس تارتۋى, جالعا الۋ شارتىن بۇزۋ جولىمەن 17531,5 گەكتار جەردەگى 37 جەر ۋچاسكەسى مەملەكەتتىك مەنشىككە قايتارىلدى. يەسى جوق م ۇلىك ساناتىنا 8481 گەكتار جەردەگى 4 جەر تەلىمى قايتارىلدى.
اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەردى الىپ قويۋعا بايلانىستى پروبلەمالىق ماسەلەلەر دە تۋىندايدى. ايتالىق, شارۋا قوجالىعى نەمەسە فەرمەر اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىن جۇرگىزۋگە ارنالعان جەر ۋچاسكەسىن ماقساتتى پايدالانباعان ساتتەن باستاپ ەكى جىل وتسە, وندا مۇنداي جەر ۋچاسكەسى زاڭدا كوزدەلگەن تارتىپپەن ماجبۇرلەپ الىپ قويۋعا جاتادى. ءىس جۇزىندە پايدالانىلمايتىن اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىن مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارۋ بويىنشا جۇمىستى اۋدان اكىمدىكتەرى سوزىپ الادى. وعان سەبەپ بولىپ وتىرعان جايت تالاپ-ارىز بەرگەنگە دەيىن ءۇش تەكسەرۋ جۇرگىزىلۋ تالاپ ەتىلەدى. وسىعان بايلانىستى بەرىلگەن ساتىنەن باستاپ ەكى جىل بويى جەردى پايدالانباۋ فاكتىلەرىن انىقتاۋ مەرزىمىن قىسقارتۋ جونىندە جەر كودەكسىنە وزگەرىستەر ەنگىزىلۋى قاجەت-اق.
بۇگىنگى تاڭدا وبلىس اۋماعىندا ءوز قىزمەتىن جۇزەگە اسىراتىن جەر قويناۋىن پايدالانۋ سالاسىندا 172 كەلىسىمشارت تىركەلگەن. وتكەن جىلى وبلىستىق كاسىپكەرلىك جانە ونەركاسىپ باسقارماسىمەن «قازاقستان عارىش ساپارى» ۇلتتىق كومپانياسى» اكتسيونەرلىك قوعامى اراسىندا پايدالى قازبالاردىڭ عارىشتىق مونيتورينگى بويىنشا قىزمەت كورسەتۋگە شارت جاسالعان. ناتيجەسىندە اكتسيونەرلىك قوعام كەلىسىمشارتتىق اۋماقتان تىس ءوندىرۋدى جۇزەگە اسىرىلۋىنىڭ 117 سۋرەتىن ۇسىندى. وسى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە كەلىسىمشارتتاعى مىندەتتەمەلەردى ورىنداماعانى ءۇشىن 6 شارتتىڭ قولدانىلۋى توقتاتىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا اكىمدىكپەن دالالىق زەرتتەۋ جۇرگىزۋ جانە تاۋ-كەن ينجەنەرلىك قىزمەتتەرىن ساتىپ الۋ ءۇشىن بيۋدجەت قاراجاتىن ءبولۋ ماسەلەسى قاراستىرىلۋدا. بۇل ورايدا جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار تاراپىنان قورشاعان ورتاعا كەلتىرىلگەن زالالدى مەملەكەت پايداسىنا ءوندىرىپ الۋ قولدانىلىپ جۇرگەن زاڭدارعا سايكەس سوت ورگاندارى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى. باسقارما 2019 جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىندە 90 مىڭ گەكتار القاپقا قاتىستى 54 تالاپ-ارىز بەرگەن. ونىڭ 15-ءى قاناعاتتاندىرىلعان. پايدالانىلمايتىن جەر ۋچاسكەلەرىن مەملەكەتتىك مەنشىككە ماجبۇرلەپ الىپ قويۋ بويىنشا جالپى كولەمى 66,75 گەكتاردى قۇرايتىن جەرگە قاتىستى 16 تالاپ-ارىز بەرىلگەن.
بۇگىنگى تاڭدا نەگىزگى مىندەتتەرگە سايكەس جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ وتىنىشتەرى نەگىزىندە پروكۋراتۋرا ورگاندارىمەن بىرلەسە وتىرىپ, بىرقاتار تەكسەرۋلەر جۇرگىزىلۋدە. تەكسەرۋ بارىسىندا جەر ۋچاسكەلەرىن بەرۋ زاڭدىلىعىنا قاتىستى جەر زاڭناماسى نورمالارىنىڭ ورەسكەل بۇزۋشىلىقتارى انىقتالىپ وتىر. جوعارىدا ءبىز كەلتىرگەن دەرەكتەرگە قاراي وتىرىپ, ءالى دە بولسا جەرگە يەنىڭ دە كەرەك ەكەندىگىن, يگەرە دە ءبىلۋ قاجەت ەكەندىگىن ۇعىناسىز.
اقمولا وبلىسى