جاڭا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك قالاي تاعايىندالادى؟

پرەزيدەنت پارمەن بەرىپ, ۇكىمەت ءۇمىتىن جاققان حالىقتىڭ الەۋمەتتىك الەۋەتىن كوتەرۋ مينيسترلىكتىڭ مىندەتى. پرەمەر-مينيستر اسقار ءماميننىڭ توراعالىعىمەن وتكەن كەشەگى ۇكىمەت وتىرىسىندا ايقىندىق, ادىلەتتىلىك جانە ەڭبەككە ىنتالاندىرۋ قاعيداتتارىنا نەگىز­دەلگەن اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك كور­سەتۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرى قا­رالدى. جي­ىندا ەلىمىزدىڭ ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋ­مەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ءبىرجان نۇ­رىم­بەتوۆ 2020 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارىنىڭ كەشەن­دى ءتاسىلى مەن اتاۋلى سيپاتىن قابىل­داۋدى قاراستىراتىن جاڭا زاڭ جوباسىن تانىستىرعان-دى.

كەشە مۇق­تاج ازا­مات­تارعا اتاۋلى الەۋمەتتىك كو­مەك قالاي كورسەتىلىپ جاتقانى بۇقا­رالىق اقپا­رات قۇرالدارىنا كەڭىنەن ءتۇسىندىرىلدى. اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الەۋمەتتىك جاعدايى تو­مەن وتباسىلارعا عانا اقشالاي تو­لەمدەر تۇرىندە جانە جەكە ءىسىن باس­تاۋعا, وقىتۋعا, جۇمىسقا ورنا­­لاسۋعا قولداۋ كورسەتۋ ارقىلى وتباسىن ومىرلىك قيىن جاعدايدان شىعارۋعا كو­مەك­تەسۋگە باعىتتالعانى اتاپ ايتىلدى.

«ەگەر وتباسى تابىسى بويىنشا از قام­­تىلعان وتباسى ساناتىنا جاتاتىن بولسا, وندا جاردەماقىدان بولەك اتاۋ­لى الەۋمەتتىك كومەك بەرىلەدى. بۇ­عان قوسا, كەپىلدىكتى الەۋمەتتىك توپ­تاما ۇسى­­نى­لادى. سوندىقتان از قام­تىل­­عان, كوپ بالالى وتباسى بولسا, اتال­عان كومەكتىڭ بارلىق ءۇش ءتۇرىن الادى. سونى­مەن قاتار مۇگەدەك بالا­سى بار وتباسىلارعا قامقور بولۋ – مينيستر­لىك­تىڭ ەڭ باستى ماقساتتارىنىڭ ءبىرى. بيىل مامىر ايىندا 2025 جىلعا دەيىن مۇگە­دەك­تەر قۇقىعىن قامتاماسىز ەتۋ جانە ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ جونىندەگى ۇلت­­تىق جوسپار قابىلداندى. اتال­عان جوسپار اياسىندا كوپ جۇمىس جۇرگىزىلۋدە, مۇگەدەكتىگى بار ادامداردى تەحنيكالىق قۇ­رال­دارمەن جانە وڭالتۋ قىزمەت­تەرىمەن قامتاماسىز ەتۋ كوز­دەلگەن. مىسالى, 16 جاسقا دەيىنگى مۇگەدەك بالالارعا شىلدە ايىندا مولشەرى ۇلعايعان جاردەماقى بەرىلەدى.

بۇگىنگى تاڭدا بۇل 42 500 تەڭگەنى قۇراپ وتىر. ال 16-دان 18 جاسقا دەيىنگى مۇگەدەك جاسوسپىرىمدەر دە 35 مىڭنان 57 مىڭ تەڭگەگە دەيىن جاردەماقى الادى. بۇدان بولەك, زاڭنامادا 18 جاسقا دەيىن مۇگەدەك بالانى جانە 18 جاستان اسقان 1 توپتاعى مۇگەدەكتى تاربيەلەپ وتىرعان اتا-اناسى دا, قامقورشىسى دا مەملەكەتتەن 41 500 تەڭگە مولشەرىندە جاردەماقى الادى. ەڭ باستى ايتا كەتەتىن جايت, وتبا­سى­نىڭ از قامتىلعانىن انىقتاۋ بارىسىندا مۇگەدەك بالالارعا تولەنەتىن جار­دەماقىلار وتباسى تابىسىنىڭ قۇرا­مىن­دا ەسەپكە الىنبايدى», دەدى ب.نۇ­رىم­بەتوۆ.

سونىمەن قاتار ول از قامتىلعان ااك الىپ جۇرگەن ازاماتتاردىڭ ىشىندە ەڭ­بەك­­كە جارامدى ازاماتتاردىڭ 55 مىڭى جۇ­مىسپەن قامتىلعانىن جەتكىزدى.

«ەلىمىزدە ااك الىپ جۇرگەن ازامات­تار­دىڭ ىشىندە ەڭبەككە جارامدى ازا­مات­تار­­دىڭ 55 مىڭىن جۇمىسپەن قامتۋ شارا­لارىنا تارتا بىلدىك. 8400-دەي ادام جەڭىل­دەتىلگەن نەسيە الىپ, 3400-دەي ادام تەگىن, قايتارىمسىز 505 مىڭ تەڭگەگە جۋىق گرانت الىپ, جەكە شاعىن كا­­سىبىن جۇرگىزىپ ۇلگەردى. وكىنىشكە قا­راي, كەيبىر ازاماتتارىمىز وزدە­رى­نىڭ شىنايى تابىستارىن جاسىرىپ, ااك مۇمكىندىكتەرىن تەرىس پايدالانۋ فاكتى­لە­رى دە ورىن الدى. بۇل جەردە ءبىرى بىلمەستىكتەن قاتەلەستى, ءبىرى پەندەشىلىككە سالىندى. دەگەنمەن, مۇنىڭ ءبارى زاڭ بۇزۋشىلىققا الىپ كەلدى. ءوزىنىڭ ناقتى تابىسىن جاسىرعان 73 مىڭنان استام وتباسىنا ااك زاڭسىز تاعايىندالعانى انىقتالدى. ءبىز تولەمدەردى توقتاتۋعا نەمەسە قايتا ەسەپتەۋگە ءماجبۇر بول­دىق. شارا قولدانۋ بارىسىندا 23 مىڭ ادامنىڭ ااك تاعايىندالعان شەشىم­دەرىن بۇزۋعا, 9 مىڭعا جۋىق ادام­داردىڭ تولەمدەرىن توقتاتۋعا, 38 مىڭ ادامنىڭ ااك مولشەرىن قايتا ەسەپ­تەۋگە تۋرا كەلدى. سونىمەن قاتار وزدە­رى­نىڭ جەكە كاسىپتەرىنىڭ بار ەكەنىن جاسىر­عان دەرەكتەر دە انىقتالدى. مىسالى, الماتى وبلىسىندا كوپ بالالى وتباسى اعىمداعى جىلدىڭ 11 ماۋسىمىنان باس­تاپ ااك الدى. بىراق تەكسەرۋ بارىسىندا بۇل وتباسىنىڭ 852 باس مال تىركەلگەن شارۋا­شى­لىعى بار ەكەنى بەلگىلى بولدى», دەدى ول.

اتالعان الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارىمەن قاتار بالالارى بار تابىسى از وتباسىلارعا ءۇي بيزنەسىن جۇرگىزۋ داعدى­لا­رىن يگەرۋگە كومەك كورسەتىلەدى.

«الماتىنىڭ بارلىق 8 اۋدانىندا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار تاراپىنان «باقىتتى وتباسى» ورتالىقتارى قۇرىل­عان. وندا انالارى كۋرستان وتكەن كەزدە بالا­لارىنىڭ قاراۋسىز قالماۋىنا بارلىق جاع­داي جاسالعان. كۋرستان وتكەن انا­لارعا قاجەتتى جابدىقتار ساتىپ الۋ ءۇشىن قايتارىمسىز گرانتتار بەرە­تىن بولامىز. بۇل تاجىريبەنى بار­لىق وڭىردە تاراتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. سونداي-اق «مەنىڭ كاسىبىم» جوباسىن ىسكە قوستىق, ونىڭ اياسىندا اكىمدىكتەردىڭ قولداۋىمەن دەمەۋ­شىلەر ەسەبىنەن انالارعا شاعىن ءۇي بيز­نەسىمەن اينالىسۋعا كومەك كورسەتىلەدى», دەدى مينيستر.

«اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك بۇل از قام­تىلعان, جاعدايى تومەن ازاماتتارعا بەرىلەدى. بۇل – اقشالاي تۇردە جانە الەۋ­مەتتىك جاعىنان بەيىمدەۋ, ياعني جۇ­مىس­پەن قامتۋ شارالارىمەن قوسىلىپ كور­سە­تىلەتىن كومەك. مەملەكەت از قامتىل­عان, كومەككە مۇقتاج, تابىسى تومەن ازا­­ماتتارعا كومەكتەسۋگە مىندەتتى. سون­­­دىقتان دا وسى الەۋمەتتىك ساياسات جال­­عا­ساتىن بولادى. ءبىر ەسكەرەرلىگى, اتاۋ­­لى الەۋمەتتىك كومەك – ەلىمىزدەگى جال­­عىز الەۋمەتتىك تولەم ەمەس. ودان بولەك, ەلىمىزدە انا مەن بالاعا قاتىستى جار­دەم­اقىنىڭ كەمىندە 10 ءتۇرى بار. وعان جىلىنا 470 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات بولى­نەدى. جالپى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ بيۋد­جە­تىندە 3 تريلليون 53 ملرد تەڭگە جىل سايىن 4 ميلليوننان استام ادامعا زەي­نەت­اقى مەن جاردەماقى رەتىندە بەرىلىپ وتىر. وتباسىنىڭ جەكە تابىسى مەن مەم­لە­كەت تاراپىنان تولەنىپ جاتقان زەي­نەتاقى مەن جاردەماقى تۇرىندەگى تابىس­تار از قامتىلعان وتباسىنىڭ ولشەم شارت­تارىنان شىقپاي قالعان جاعدايدا اتاۋ­لى الەۋمەتتىك كومەك بەرىلەدى. بۇگىنگى تاڭدا اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك قالاي تاعايىندالادى؟ 2018 جىلى از قام­­تىلعان وتباسى قاتارىنا ورتاشا جان باسىنا شاققان تابىسى تومەنگى كۇن­كورىستىڭ 50 پايىزىنان تومەن جانە ءار ادامعا جەكە تابىسى مەن كۇنكورىستىڭ 50 پايىزىنىڭ اراسىن­داعى ايىرماشىلىعى تولەنەتىن. 2019 جىلدىڭ 1 ساۋىرىنەن باستاپ ءتارتىپ ءسال وز­گەردى. قازىر ول ولشەم شارت از قام­تىلعان وتباسىنىڭ قاتارىنا ەنۋ ءۇشىن ەڭ تومەنگى كۇنكورىستىڭ 50 پايىزىنا ەمەس, 70 پايىزىنا دەيىن كوتەرىلدى. جانە وتباسىنداعى كامەلەتتىك جاسقا تولماعان بارلىق بالاعا 20 789 تەڭگە كولەمىندە تولەنەدى. اعىمداعى جىلدىڭ توعىز ايىندا ااك 417 مىڭ وتباسىنا نەمەسە 2,1 ملن ادامعا تاعايىندالدى. ااك ورتاشا مولشەرى ءبىر ادامعا 2,5 ەسە, 6848 تەڭگەدەن 16 446 تەڭگەگە دەيىن ءوستى. ورتاشا ەسەپپەن وتباسىنا 90 مىڭ تەڭگە شىعادى, ايىنا ەڭ كوپ تاعايىندالعان سوما – 455 مىڭ تەڭگە. بيىل ااك-كە 206 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. ءسوزسىز وسى كومەك كوپتەگەن وتباسىلارعا كومەگىن تيگىزدى. سونداي-اق ولار جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىنا تارتىلىپ, وسى قيىن جاعدايدان شىعا ءبىلدى», دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.