ءوز جەرىمىزدە التىن الا المادىق

 «كلاسسيكتەر» ءۇش جۇلدەمەن شەكتەلدى

الەم بىرىنشىلىگىنىڭ شىمىل­دىعىن گرەك-ريم كۇرەسى بالۋاندارى اشتى. «كلاسسيكتەر» ءبىر كۇمىس, ەكى قولا مەدال يەلەندى. ەل قورجىنىنا العاشقى قولا مەدالدى 2017 جىلى پاريج­دە وتكەن بىرىنشىلىكتىڭ كۇمىس جۇل­دەگەرى مەيرامبەك ايناعۇلوۆ سالدى. 60 كيلودا بەلدەسكەن وتان­­داسىمىز جارتىلاي فينالعا دەيىن سۇرىنبەي جەتىپ, فينال جولداماسى ءۇشىن تالاستا رە­سەيلىك سەرگەي ەمەلينگە 0:8 ەسە­بىمەن جول بەردى. ءسويتىپ ەكى جىل بۇ­رىنعى جەتىستىگىن قايتالاي المادى.

ەكىنشى قولا مەدالدى 63 كيلو سالماقتا بەلدەسكەن المات كە­­بىسپاەۆ يەلەندى. ءۇشىنشى ورىن ءۇشىن وتكەن كەزدەسۋدە ال­­مات قىر­عىزستاندىق تىنار شار­شەن­بەكوۆپەن كەزدەسىپ, تازا جەڭىسكە جەتتى. قورىتىندى ناتيجە – 9:0. بۇل المات كەبىس­پاەۆتىڭ الەم چەمپيوناتىن­دا جەڭىپ العان ءۇشىنشى قولا جۇلدەسى. بۇعان دەيىن ول 2010 جىلى ماسكەۋدە, 2015 جىلى لاس-ۆەگاستا وتكەن الەم بىرىن­شىلىگىندە قولا مەدال ەنشىلەگەن بولاتىن. سونداي-اق المات 2011 جىلى تۇركيادا وتكەن الەم چەم­پيوناتىنىڭ كۇ­مىس جۇلدەگەرى اتانعان-دى.

جالپى, كۇرەس جانكۇيەرلەرى الەم بىرىنشىلىگى ءوز ەلىمىزدە ءوتىپ جاتقان سوڭ, 20 جىل ارمانداعان التىن مەدالدى ولجالايمىز دەپ كۇتكەن بولاتىن. تەك جان­كۇيەرلەر عانا ەمەس, كۇرەستىڭ باسى-قا­سىندا جۇرگەن ماماندار دا بيىل التىن مەدال بولاتىنىن بول­جاعان-دى. مامانداردىڭ بولجامى جارىستىڭ العاشقى كۇنى-اق ءدال كەلەيىن دەپ تۇرعان ەدى. 55 كيلودا بەلدەسكەن قورلان جاقانشا فينالعا شىققاندا بارلىق جانكۇيەر التىن مەدال ەل قورجىنىنا تۇسەتىنىنە سەنىمدى بولعان. ەش قيىندىقسىز فينالعا شىققان وتانداسىمىز التىن ءۇشىن كۇرەستە گرۋزيالىق نۋگزاري تسۋرتسۋميادان ۇتىلىپ, ەل سەنىمىن اقتاي المادى. وسى­لايشا قورلان جارىستى كۇمىس جۇلدەمەن اياقتادى. ەستەرىڭىزدە بولسا, گرەك-ريم كۇرەسىنەن سوڭعى رەت الەم چەمپيوناتىندا التىن مەدالدى 1999 جىلى محيتار مانۋكيان جەڭىپ العان. مىنە, بيىل گرەك-ريم كۇرەسىنەن التىن الماعانىمىزعا 20 جىل تولدى.

27 جىلداعى بەسىنشى كۇمىس

ەركىن كۇرەس تۇرىنەن ەل نامىسىن قورعاعان 10 بالۋاننىڭ اراسىندا ءۇش سپورتشىمىز جۇل­دەگەرلەر قاتارىنان كورىندى. 2011 جىلى تۇركيادا وتكەن جا­ھاندىق بىرىنشىلىكتە 55 كيلو سال­ماقتا قولا جۇلدە ولجالاعان داۋلەت نيازبەكوۆ بيىل 65 كيلو سالماقتا كۇمىسپەن كۇپتەلدى. وتانداسىمىز فينالدىق سايىس­تا رەسەيلىك بالۋان گادجيمۋراد راشيدوۆتان جەڭىلدى. سونداي-اق 70 كيلودا بەلدەسكەن نۇرقوجا قايپانوۆ تا التىنعا سىنىق سۇيەم قالعاندا تاعى ءبىر رەسەيلىك بالۋان داۆيد باەۆكە ەسە جى­بەردى. ال بىلتىر بۋداپەشتتە وت­كەن الەم بىرىنشىلىگىندە 57 كي­­لودا كۇمىس العان نۇريسلام سا­ناەۆ بيىل قولا مەدالعا قول جەتكىزدى.

جالپى, 1991 جىلدان بەرى ەركىن كۇرەستەن الەم چەمپيوناتىندا تەك بەس بالۋانىمىز فينالعا شىققان ەكەن. ەڭ العاش 1995 جىلى اتلانتادا ەلمادي جابىرايىلوۆ كۇمىس مەدال جەڭىپ العان. چەشەنستاننىڭ تۋماسى قازاقستان ازاماتتىعىن الماس بۇرىن وليمپيا ويىندارى مەن الەم چەمپيوناتىندا جۇلدە ەنشىلەپ, ابدەن تانىلىپ قالعان بولاتىن.

ارادا 21 جىل وتكەندە قازاق بالۋانى ەكىنشى رەت الەم بىرىن­شىلىگىنىڭ فينالىندا كۇرەستى. 2016 جىلعى ماجارستانداعى دودادا 70 كيلودا سىنعا تۇسكەن نۇرلان بەكجانوۆ شەشۋشى باسە­كەسىندە رەسەيلىك ماگومەد كۋرباناليەۆتەن ۇتىلدى. دەسەك تە, بەكجانوۆ ەركىن كۇرەستەن الەم چەمپيوناتىنىڭ فينالىندا بەلدەسكەن تۇڭعىش قازاق ەكەنىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك. ودان كەيىنگى قازاق بالۋانى قاتىسقان فينالدى بىلتىرعى الەم چەمپيوناتىندا كوردىك. ال بيىل ءوز ەلىمىزدە وتكەن باسەكەدە ەكى بىردەي وعلانىمىز فينالعا شىق­تى. وكىنىشكە قاراي, الەم  چەمپيوناتى ءوز جەرىمىزدە وتسە دە, قورجىنىمىزعا التىن جۇل­دە تۇسكەن جوق. وسىلايشا ەركىن كۇرەس شەبەرلەرى جاھان بىرىن­شى­لى­گىن ەكى كۇمىس, ءبىر قولامەن تۇيىندەدى.

بيىلعى دودادا قىزدارىمىز دا جۇلدەسىز قالمادى. قىزدار كۇرەسىنەن 50 كيلو سالماقتا بەلدەسكەن ۆالەنتينا يسلاموۆا كىشى فينالدا ۋكراينالىق وكسانا ليۆاچتان 5:0 ەسەبىمەن باسىم ءتۇسىپ, الەمدىك سىننىڭ قولا جۇلدەسىنە يە بولدى. بىلتىرعى الەم بىرىنشىلىگىندە قىزدارىمىز بىردە-ءبىر جۇلدە العان جوق ەدى. ەڭ ۇزدىك ناتيجەنى 53 كيلوداعى جۇلدىز ەشيموۆا كورسەتكەن-ءدى. ونىڭ كورسەتكىشى – 5-ورىن بولاتىن. بيىل ابىروي بولعاندا ءبىر قولا مەدال ەنشىلەدىك.

جالپىكوماندالىق ەسەپتەگى جاعداي

ماجارستاندا وتكەن چەمپيو­ناتتا 10 التىن مەدال الىپ, ايدى اسپاننان شىعارعان رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ بالۋان­دا­رى بيىلعى باسەكەدە 9 مەدال ەنشىلەپ, بۇل جىلى دا ءوز بي­ى­گى­نەن تۇسكەن جوق. كۇرەس تۇر­لەرىندە كوماندالىق ەسەپ مەدال سانى بويىنشا ەمەس, ۇپاي سانى بويىنشا ەسەپتەلەدى. مۇنداي جاعدايدا قازاقستاننىڭ ەركىن كۇرەس شەبەرلەرى 2-ورىنعا تۇ­راقتادى. بىلتىر 13-ورىن يە­لەن­گەن بولاتىن. ال گرەك-ريم كۇرەسىنىڭ قۇراماسى 5-ورىنعا جاي­­عاستى. قىزدارىمىز التىن­شى ورىننان كورىندى. ال كۇرەس­تىڭ ءۇش ءتۇرى بويىنشا مەدال سا­نى جونىنەن قازاقستان 14-ورىندا.

ءبىر ايتا كەتەرلىگى, ەل استاناسى – نۇر-سۇلتان كۇرەس تۇرلەرىنەن ۇيىمداستىرىلعان الەم چەمپيوناتىن قابىلداعان ونىنشى قالا رەتىندە تاريحقا ەندى. 2005 جىلعا دەيىن كۇرەستىڭ ءۇش تۇرىنەن الەم چەمپيوناتى جەكە-جەكە وتكىزىلىپ كەلگەن. كەيىننەن كۇرەس تۇرلەرى بىرىگىپ, الەم چەم­پيوناتىنىڭ مارتەبەسىن ارتتىرىپ, جانكۇيەرلەردى كوپتەپ تارتۋدى كوزدەگەن بولاتىن. بۇعان دەيىنگى الەم چەمپيوناتى 4 رەت ماجارستان استاناسى بۋداپەشت قالاسىندا وتكەن. بۇل قالا الەم چەمپيوناتىن 2005, 2013, 2016 جانە 2018 جىلدارى ۇيىم­داستىرعان. سونداي-اق گۋانچ­جوۋ (قىتاي, 2006), باكۋ (ازەربايجان, 2007), حەرنينگ (دانيا, 2009), ماسكەۋ (رەسەي, 2010), ىستانبۇل (تۇركيا, 2011), بۋ­داپەشت (ۆەنگريا, 2013), تاش­كەنت (وزبەكستان, 2014), لاس-ۆەگاس (اقش, 2015) جانە پاريج (فران­تسيا, 2017) قالالارىندا الەم چەم­پيوناتى وتكەن بولاتىن.

سونىمەن قاتار بيىلعى بى­رىن­شىلىكتە الەم چەمپيونى اتاعى عانا ساراپقا سالىنباي, وليمپيا ويىندارىنا دا جول­داما بەرىلدى. ەل نامىسىن قورعاعان 30 بالۋاننىڭ تەك سەگىزى عانا وليمپيادا جولداماسىن يەلەندى. اتاپ ايتار بولساق, گرەك-ريم كۇرەسىنەن مەيرامبەك ايناعۇلوۆ (60 كگ) پەن اسحات دىل­مۇحامەدوۆ (77 كگ), ەركىن كۇرەس بالۋاندارىنان نۇريسلام ساناەۆ (57 كگ), داۋلەت نيازبەكوۆ (65 كگ), دانيار قايسانوۆ (74 كگ), الىشەر ەرعالي (97 كگ), قىزدار كۇرەسىنەن ۆالەنتينا يسلاموۆا (50 كگ) جانە ەلميرا سىزدىقوۆا (76 كگ) توكيو وليمپياداسىنا ليتسەنزيا جەڭىپ الدى.

كۇرەس تۇرلەرىنەن كەلەسى الەم چەمپيوناتى 2021 جىلى نور­ۆەگيا استاناسى وسلو قالا­سىندا وتەدى.