ارانداتۋشىلاردان اباي بولعان ءجون

جيىندا پروكۋراتۋرا ورگان­دارىنىڭ بيىلعى جۇمىسى جونىندە باس پروكۋراتۋرانىڭ قوعامدىق مۇددەلەردى قورعاۋ قىزمەتىنىڭ باستىعى ساپاربەك نۇرپەيىسوۆ ايتىپ بەردى. ول باسقا ەلدە بوي تاسالاپ جۇرگەن قازاقستاندىقتاردىڭ قانشاسى ەلگە قايتارىلعانى, شەتەلدە وتىرىپ ەل ىشىندە ب ۇلىك شىعارىپ جۇرگەندەر تۋرالى ءسوز قوزعادى.

– بۇگىندە شەت مەملەكەتتەرمەن قىلمىسكەرلەردى بىرلەسىپ ۇستاۋ بويىنشا 69 كەلىسىم جاسالعان. سونىڭ ىشىندە يتاليا, يسپانيا سياقتى ەۋروپالىق وداققا مۇشە ەلدەر دە بار. بيىلدىڭ وزىندە سولتۇستىك ماكەدونيا, وڭتۇستىك كورەيا, بولگاريا سياقتى 5 مەملەكەتپەن كەلىسىم جاسالدى. بۇل بىزدەگى قىلمىستىق-قۇقىقتىق رەفورمالارعا حالىقارالىق دەڭ­گەيدە سەنىم بار ەكەنىن كورسەتەدى. وسى پروگرەسس ءبىزدىڭ قىزمەتىمىزدە ءوز جەمىسىن بەرەدى دەپ ويلايمىن. اتالعان كەلىسىمدەردىڭ ار­­قا­­سىندا شەتەلدەردەن 53 ادام ەكسترا­ديتسيا­لاندى. ءبىز 77 شەتەل­دىكتى ۇستاپ بەردىك. سوڭعى 5 جىل­دا شەت­ەلدەردەن قازاقستان اۋما­عىندا قىلمىس جاساعانى ءۇشىن ىزدەۋ جاريالانعان 356 ازامات ەلگە قايتارىلدى, – دەدى س.نۇر­پەيىسوۆ.

وسى تۇستا باس پروكۋراتۋرا وكىلى فرانتسيادا جاسىرىنىپ, قازاقستاننان جانە باسقا ەلدەردەن جىمقىرعان اقشاسىن ارام ماقساتتارعا جۇمساپ, ب ۇلىك تۋدىرىپ جۇرگەن م.ءابىلازوۆتىڭ ىسىنە توقتالدى.

– مۇحتار ءابىلازوۆ سوڭعى كەزدە الەۋمەتتىك جەلىدە بەل­سەن­دى. شىن مانىندە ول كىم ەدى؟ توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا ەنەرگەتيكا ءمينيسترى بول­عان. 1999 جىلى قىز­مەتىن پاي­دالانىپ اقشا جىم­قىر­عانى ءۇشىن قىزمەتىنەن بوساتىل­دى. 2002 جىلى م.ءابىلازوۆ سوت­تىڭ ۇكىمىمەن 6 جىلعا باس بوستان­دىعىنان ايىرىلدى. ءبىر جىل­دان كەيىن راقىمشىلىق تۋرا­لى ءوتىنىش ءتۇسىردى. سول كەز­دەگى ەل پرەزيدەنتى ونىڭ وكىنە­تى­نىنە سەنىپ, بوستاندىققا شى­عار­دى. بىراق م.ءابىلازوۆ شىن­داپ وكىنبەپتى. ول ءوزىنىڭ قىلمىس­تى جولىن جالعاستىرا بەردى. سەرىك­تەسىن ءولتىرىپ, بانكتى يەمدەندى, ميللياردتاعان دوللار ۇرلاپ, شەتەلگە قاشتى. ونىڭ اتى-شۋلى قىلمىستارىن تاعى ەسكە سالايىن. 2005 جىلى م.ءابىلازوۆ بتا بانكتىڭ توراعاسى, ءوزىنىڭ سەرىكتەسى ەرجان تاتىشەۆتى ءول­تىرۋدى ۇيىمداستىردى. تاپسى­رىستى ورىنداۋشى – م.توقمادي ءوزىن م.ءابىلازوۆ 4 ملن دوللارعا كوندىرگەنىن ايتىپ بەردى. ول قىل­مىستىڭ جاي-جاپسارىن تولىق باياندادى. م.ءابىلازوۆتىڭ جوس­پارى بويىنشا ول قىلمىس اڭ اۋلاۋ كەزىندەگى وقىس وقيعا بولىپ كورىنۋى ءتيىس بولعان, – دەدى باس پرو­كۋراتۋرا وكىلى.

ۆەدومستۆو وكىلى م.ابىلازوۆكە ۋكراينا مەن رەسەيدە دە ىزدەۋ جا­ريالانعانىن ەسكە سالدى. سون­داي-اق ول م.ءابى­لازوۆ ءىسى بويىنشا بۇگىنگە دەيىن 42 ادام سوتتال­عانىن ايتتى.

– ارينە قازاقستان م.ءابى­لا­­زوۆتىڭ ىزىنە زاڭ اياسىندا تۇسە بەرەدى. مۇنى م.ءابىلازوۆ تۇسى­نەدى جانە قورقادى. ءوزىن ساياسي سەبەپپەن قۋدالاۋدا دەگەن اقپارات تاراتىپ ءجۇر. ال شىنىندا ونىڭ ىسىندە ەشقانداي ساياسات جوق. بيىل شىلدە ايىندا نيۋ-يورك سوتى ونىڭ وتىرىگىن اشكەرەلەپ, ساياسي قۋعىن تۋرالى ۋاجدەرىن جوققا شىعاردى. بۇرىن لوندون سوتى دا سونداي قورىتىندىعا كەلىپ, ودان 4 ملن دوللار ءوندىرىپ, وتىرىك جا­ۋاپ بەرگەنى ءۇشىن 22 ايعا سوتتاعان بولاتىن. ۇلىبريتانيا ءىىم ونى ساياسي تۇتقىن مارتەبەسىنەن ايىردى, – دەپ تولىقتىردى ساپاربەك نۇرپەيىسوۆ.

س.نۇرپەيىسوۆتىڭ ايتۋىنشا, جاقتاستارىمەن بىرگە حالىقتى ارانداتىپ, 21 قىركۇيەكتە كوشە­گە شىعۋعا شاقىرىپ جاتقان م.ءابىلازوۆتىڭ «دۆك» ۇيىمى 2005 جىلدان بەرى قازاقستاندا ەكس­ترەميستىك ۇيىمداردىڭ قا­تارىن­دا تۇر. سوندىقتان باس پرو­كۋ­راتۋرا زاڭسىز ميتينگكە قاتىس­قان­دار جاۋاپكەرشىلىككە تارتى­لا­تىنىن, وعان قاتىسقاندار 15 كۇن­گە, ەگەر ازاماتتاردىڭ قۇقى­عى­نا, مەملەكەتتىڭ مۇددەسىنە زيان كەلتىرسە, 50 تاۋلىككە دەيىن قا­ماۋ جازاسى قاراستىرىلعانىن ەسكەرتتى.

2025 جىلعا دەيىنگى سترا­تە­گيالىق جوسپاردى ىسكە اسىرۋ با­رىسىندا باس پروكۋراتۋرا قىل­مىستىق كودەكس پەن قىلمىستىق-پروتسەستىك كودەكستەرىن جەتىلدىرۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن ازىرلەگەن.

– جىل باسىنان بەرى پروكۋرورلار ازاماتتاردى زاڭسىز ۇستاۋدىڭ 600 فاكتىسىن انىقتادى. 149 ادامعا قاتىستى نەگىزسىز قىل­مىستىق قۋ­دالاۋ توقتاتىلدى. قىل­مىستىق ءىس جۇرگىزۋ زاڭنا­ما­سىن ورەسكەل بۇزعانى ءۇشىن 4 177 ءتارتىپ ساقشى­سىنا جازا قول­­دانىلدى. پرو­كۋرورلاردىڭ نارا­زىلىقتارى مەن وتىنىشتەرى بويىنشا جوعارى تۇرعان سوتتار 975 ازاماتقا قا­تىستى ۇكىمدەردى قاي­تا قارادى, سونداي-اق 220 سوت­تالعان ادامنىڭ جازا, ايىپ­تاۋ كولەمى تومەندەتىلىپ نەمە­سە اق­تاۋ ۇكىمى شىعارىلىپ, جاع­دايى جاقساردى. وسى تەكتەس وتى­نىش­تەرمەن ازاماتتىق جانە اكىم­شىلىك ىستەر بويىنشا 524 سوت اكتىسى قايتا قارالدى, – دەدى س.نۇر­پەيىسوۆ.

بريفينگتە بەلگىلى بولعانداي, 129 قاداعالاۋ اكتىسىمەن 40 ملرد تەڭگە بيۋدجەت مۇددەلەرى قور­عالدى. باس پروكۋروردىڭ نارازى­لىق­تارىمەن جوعارعى سوت 35 سوت اكتىلەرىنىڭ كۇشىن جويدى جانە وزگەرتىلدى.

الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سالادا, سونىڭ ىشىندە «نۇرلى جول» باعدارلاماسى, جەردى ماقساتتى پايدالانۋ, ەڭبەكاقى مەن تاريفتەر بويىنشا بىرقاتار اۋقىمدى تەكسەرۋ جۇرگىزىلگەن. ءارتۇرلى قۇقىقبۇزۋشىلىقتار انىقتالىپ, جاۋاپكەرشىلىككە 11 مىڭ ادام تارتىلعان, مەملەكەتكە 25 ملرد تەڭگە قايتارىلعان.