اكەنىڭ بەدەلى

ىقىلىم زاماننان بەرى وت­با­­­سى­نىڭ ىنتىماق-بىرلىگى, شا­ڭىراقتىڭ استىنان وربىگەن پەر­زەنتتەردىڭ تاربيەسى, ولاردىڭ مى­نەز-ق ۇلىقتارىنىڭ قالىپتاسۋى ەڭ الدىمەن اكەگە بايلانىستى بولعانىن ەشكىم دە جوققا شىعارا الماسا كەرەك. ءجىبى ءتۇزۋ اكەدەن ءجونى ءتۇزۋ ۇرپاق ءوربيدى. باۋىر ەتى با­لالارىنىڭ بويىنداعى جۇرە قا­لىپتاساتىن قاسيەتتەر اكەدەن داريدى. ىلكىدەگى بابالار ءبىز كوپ سوزبەن كوكتەپ وتىرعان دۇنيەنى «بالا اكەگە قاراپ وسەدى» دەپ جالعىز اۋىز سوزبەن تۇيىندەگەن.

شىنىندا دا بۇگىندە ءبارىنىڭ دەمەسەك تە, ءبىراز شاڭىراقتا اكە بەدەلىنىڭ جۇقارتىپ ايتقاندا, سى­­نىق سۇيەم تومەن تۇسكەنى دە شىن­دىق. ونىڭ الۋان ءتۇرلى سە­بەپتەرى بار. رۋحاني بايلىق ەكىن­شى ورىنعا ىسىرىلىپ, كوپ ادام­نىڭ كوكىرەگىندە ماتەريالدىق يگىلىككە دەگەن قۇشتارلىق پايدا بولعالى مال تاپپايتىن اكەلەردىڭ مارتەبەسىنە كىنارات ءتۇستى. بالانىڭ بوركەمىك بولىپ ءوسۋى, ومىرگە دا­يىن بولماۋى وسى كەزدەن باستالدى. فورۋمدا جەرىنە جەتكىزىلە اي­تىلعان ماسەلە وسى. ال ەندى اكە بەدەلىن قالاي ءوسىرۋ كەرەك؟ ونىڭ دا قيلى-قيلى جولدارى مەڭزەلدى.

فورۋمنىڭ باسىندا اكەلەر ودا­عىنىڭ قىزمەتىن ۇيىمداستىرىپ, ىرگەتاسىن قالاعان مارقۇم قۋا­­­­نىش جۇ­ماتاەۆ ەسكە الىندى.­ شا­راعا قا­تىسىپ وتىرعان ۇرپاعىنا سىي-قۇر­مەت كورسەتىلدى. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى اينا ءمىسىرالىموۆا قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەدى. فورۋمنىڭ مودەراتورى پارلامەنت ءماجىلىسى­نىڭ دەپۋتاتى, پرەزيدەنت جانىن­داعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسى­لىق دەموگرافيالىق ساياسات جونىن­دەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ مۇشەسى با­قىت­بەك سماعۇل ءوز ءسوزىن وتتى ولەڭ­­مەن باستادى. الدىمەن جەر­ شوق­تىعى بۋرابايدىڭ سۇلۋ سىم­­باتى, قازاق دالاسىنىڭ كەز كەل­گەن پۇشپاعىنىڭ كوركەمدىگى, سول قاسيەتتى توپىراقتىڭ پەرزەنتتەرىنىڭ بۇگىنگى بەينەسى جىر تىلىمەن ءورىلدى. ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىنەن كەلگەن فورۋمعا قاتىسۋشىلار اتالى سوزگە رازى بولدى. مۇنان سوڭ پرەزيدەنت كەڭەسشىسى ماقسات سقاقوۆ سان عاسىر بويى جالعاسىپ كەلە جاتقان ۇلت مۇراتى تۋرالى ساناعا سالماق سالاتىن ساليقالى پىكىرىن ءومىردىڭ وزى­نەن ويىپ الىنعان مىسالدارمەن كومكەرىپ, كەلىستىرە ايتتى. شى­نىندا دا, بۇل ماسەلە باعزى زامانداعى «ماقتا قىزدىڭ» ەرتە­گىسى ءتارىزدى ءبىر-بىرىمەن ساباقتاسىپ جات­قان وزەكتەس دۇنيە. وسى فورۋمدا ايتىلعان دەرەككە دەن قوي­ساق, سوڭعى جىلدارى ەلىمىزدە شا­ڭىراق قۇرعان وتباسىلاردىڭ ءار­بىر ءۇشىنشىسى اجىراسۋدا. بۇل كە­لەڭسىز كورىنىستىڭ استارىندا ءبىز ءسوز ەتىپ وتىرعان اكە ابىرويىنىڭ, ەر ادامنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ قان­شالىقتى ەكەنىن كورسەتەتىن جۇك جاتىر. ەندىگى مىندەت بەلگىلى. قوعامعا كەرەگى – اكەنىڭ بەدەلى. 

بۇۇ دامۋ باعدارلاماسىنىڭ قازاقستانداعى تۇراقتى وكىلىنىڭ ورىن­باسارى ۆيتالي ۆرەميش, رەسەي فەدەراتسياسى اكەلەر وداعى ور­تالىق كوميتەتىنىڭ مۇشەسى ۆلا­ديمير انيسيموۆتار ورتاق تاقى­رىپقا وراي ءوز پىكىرلەرىن ءبىلدىردى. اسىرەسە ۆلاديمير پەتروۆيچتىڭ قا­زاقستاننىڭ جاعدايىن جاقسى بىلەمىن دەگەن ءسوزى كوڭىلىمىزدەن شىقتى. ول قازاق حالقىنىڭ ءتا­لىمدى تاربيە توڭىرەگىندە باي ءداستۇرى بار ەكەنىن تامسانا ايتىپ بەردى. ەندىگىسى اتا مۇراسىنا جاستاردىڭ ادالدىعى. «اكە» قو­عامنىڭ رۋحاني جاڭعىرۋىنداعى ماڭىزدى الەۋمەتتىك ينستيتۋتى تاقىرىبىنداعى پلەنارلىق سەس­سيادا اقپارات جانە قوعام­دىق دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى دا­نيار ەسين «قازاقستانداعى وتبا­سى ينستيتۋتىنىڭ دامۋى: ما­سەلەلەرى مەن كەلەشەگى», ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ با­لا­لاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كو­ميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى دۋلات جەكەباەۆ «بالا ءۇشىن ءوزىن ءوزى ىسكە اسىرۋ مۇمكىندىگىن قام­تاماسىز ەتۋ – جاڭا جاعدايدا وتباسى مەن مەكتەپتىڭ ءوزارا ءىس-قي­مىلىنىڭ ماڭىزدى ماسەلەسى»  تا­قىرىپتارىندا وي ءبولىستى.

فورۋمعا قاتىسۋشىلار وتباسى مەن مەكتەپتىڭ ءوزارا بايلانىسىن نىعايتۋ قاجەتتىگى تۋرالى ورىندى پىكىر ءبىلدىردى. اكەلەر قوزعالىسىن دامىتۋ باعىتىندا بىرلەسكەن جۇ­­­مىستى كۇشەيتۋ قاجەتتىگى دە ۇمىت قالعان جوق. ورتالىق جانە جەر­گىلىكتى مەملەكەتتىك ورگاندارعا بالا تاربيەسىندەگى اكەنىڭ ءرولىن ارت­تىرۋداعى ەڭ وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋگە بايلانىستى ۇسىنىستار ازىرلەندى. كەلەلى جيىننىڭ سوڭى ۇلگىلى اكەلەرگە ۇلتتىق كوميسسيا اتىنان العىس حاتتار تابىستاۋمەن تۇيىندەلدى.

اقمولا وبلىسى,

بۋراباي اۋدانى