الاتاۋدان ارقاعا اتتانعان كوش: جاڭا قونىس, جاڭا ءورىس

مەملەكەتتىك باعدارلاما شەڭ­بە­­­رىن­دە ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك وبلىس­تا­رىن­داعى بىرقاتار وتباسى سول­تۇستىك اي­­ماققا بەت تۇزەپ, سوندا قونىس­تانا باس­تادى. تەرىسكەيگە قاراي قونىس اۋدار­­عان وتباسىلاردىڭ قاتارىندا جام­­بىل­دىقتار دا بار. وسىدان ءبى­راز جىل­دار بۇرىن قابىلدانعان «جۇ­مىس­پەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى – 2020» باع­دار­لاماسىندا جۇمىس كۇشى تاپشى ايماق­تارعا حالقى تىعىز ورنالاسقان وڭىر­لەردەن ەڭبەككە قابى­لەتتى وتباسىلاردى كوشىرۋ جايلى ناق­­تى ايتىلعان بولاتىن. اعىمداعى جىلدىڭ قىركۇيەك ايىنا دەيىنگى مالىمەت بويىنشا, سولتۇستىك وڭىرلەرگە 130 وتباسى, ياعني 392 ادام قونىس اۋدارعان. بۇل بيىلعى مالىمەت. ونىڭ ىشىندە پاۆلودار وبلىسىنا 20 وتباسى, شىعىس قازاقستان وبلىسىنا 31 وتباسى, سولتۇستىك قازاقستان وبلى­­سىنا 43 وتباسى جانە قوستاناي وبلى­سىنا 36 وتباسى قونىستانعان. «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى – 2020» باعدارلاماسىنىڭ «ەڭ­بەك رەسۋرستارىنىڭ ۇتقىرلىعىن ارتتىرۋ» باعىتى بويىنشا ناقتى جۇ­مىس­تار اتقارىلۋدا. ياعني جۇمىس كۇشى تاپشى وڭىرلەردى جۇمىس كۇشى­مەن قام­تاماسىز ەتۋ ماقساتىندا اتال­­عان باعدار­لاما شەڭبەرىندە ءوز ەر­كىمەن قونىس اۋدا­رۋعا جاردەمدەسۋ ەسە­­بىنەن ەڭبەك رە­سۋرس­تارىنىڭ اۋماق­تىق ۇتقىرلىعىن ىن­تا­لان­دىرۋ قاراس­تى­رىلعان.

باعدارلامانىڭ بۇل باعىتىن حا­لىق اراسىندا كەڭ كولەمدى ءتۇسىندىرۋ جۇ­­مىستارى تۇراقتى تۇردە جۇرگىزىلىپ كە­لەدى. اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ نا­تي­جەسىندە وڭىرلىك ەڭبەك نارىعىندا تۇراق­تىلىق ساقتالىپ, جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى اعىمداعى جىلدىڭ ەكىنشى توقسا­نىندا 4,8 پايىزدى, جاستاردىڭ جۇمىس­سىزدىق دەڭگەيى 2,4 پايىزدى قۇرادى», دەيدى جامبىل وبلىستىق جۇ­مىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جا­نە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باس­قار­ما­سىنىڭ باسشىسى تيمۋرجان نۇ­رىمبەتوۆ.

شىنى كەرەك, وڭتۇستىك وڭىرلەردە ءالى دە بولسا «ەكى قولعا ءبىر كۇرەك» تابۋدى ماقسات ەتىپ جۇرگەن جاستار جەتەرلىك. ال كەرىسىنشە سولتۇستىك ايماقتاردا جۇمىس كۇشى جەتىسپەيدى, ياعني ماماندار تاپشى بولىپ تۇر. اسىرەسە, اۋىل شارۋاشىلىعى, دەنساۋ­لىق ساقتاۋ, قۇرىلىس, ءبىلىم بەرۋ سالالارىندا جوعارى نەمەسە ورتا ارناۋ­لى ءبىلىمى بار ماماندارعا تەرىسكەيدە سۇرانىس كوپ ەكەن. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, سولتۇستىككە قونىس اۋدارعاندار جۇ­مىس­سىز قالمايدى. ولارعا مەملەكەت تا­راپىنان ءتيىستى كومەكتەر كور­سەتىلىپ, كوپتەگەن جەڭىلدىك بەرىلۋدە. بۇگىنگى تاڭدا جامبىل وڭىرىنەن سولتۇستىك قا­زاقستانعا بيىل قونىس اۋدارعان 45 وت­باسىنىڭ ءبارى دە جۇمىسقا ورنا­لاس­قان. وسى ماسەلە بويىنشا سولتۇستىك قا­زاق­ستان وبلىستىق جۇ­­مىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جا­نە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باس­قار­­ماسىنا حابارلاسقانىمىزدا, اتال­­عان باسقارمانىڭ مەملەكەتتىك قىز­مەت كورسەتۋ, ورالماندارمەن جا­نە ىشكى كوشىپ-قونۋشىلارمەن جۇ­مىس جۇرگىزۋ ءبولىمىنىڭ باس مامانى ناز­ەركە تاسقۇلوۆا وڭىردە قونىس اۋ­دا­رۋشىلارعا بارلىق جاعدايدىڭ جا­سالعانىن ايتتى. ەڭ باستىسى, مۇندا كوشىپ كەلۋشىلەردىڭ باسپانا ماسە­لەسى شەشىلگەن. «بيىلدان باستاپ, قا­­نات­قاقتى باعدارلاما بويىنشا وب­لىستىڭ 13 اۋدا­نىنىڭ بارىندە جاڭا باسپانالاردىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. ماسەلەن, قىزىل­جار, عابيت مۇسىرەپوۆ, تايىنشا سياقتى ءىرى اۋدانداردىڭ ارقايسىسىندا 39 ۇي­دەن سالىنۋدا. سونىمەن قاتار كوشىپ كەلۋشى ءاربىر وتباسىنىڭ مۇشەسىنە مەملەكەت تاراپىنان ءبىر رەتتىك 35 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە 88 مىڭ 375 تەڭ­گە تولەنەدى. جەرگىلىكتى اكىمدىك قو­نىس اۋدارۋشىلاردىڭ كامەلەتتىك جاس­­قا تولماعان بالالارىن بالاباقشا جانە مەكتەپ ورىندارىمەن قامتاماسىز ەتۋگە جاردەمدەسەتىن بولادى. سولتۇستىك ايماق­تا اۋىلشارۋاشىلىق, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ سالالارىنىڭ ماماندارى جەتىسپەيدى. بۇگىندە جامبىل وڭىرىنەن كوشىپ كەلگەن وتباسىلاردىڭ ەسەبىنەن ماماندىقتار قاتارى تولىعىپ كەلەدى», دەيدى نازەركە تاسقۇلوۆا.

سولتۇستىك قازاقستانعا قونىس اۋدار­­­عان وتباسىلارعا تۇرۋ ءۇشىن باس­پا­نا دا بەرىلىپتى. سول وڭىردەن باسپانا جال­داۋشىلاردىڭ شىعىندارى مەم­لەكەت ەسەبىنەن سۋبسيديالانادى. ولار ءبىر رەت­تىك جاردەماقىعا دا قول جەت­كىز­گەن. بۇل تۇرعىدا باستى تالاپ – وت­باسى مۇشە­لەرىنىڭ ءبىرىنىڭ ارنايى مامان­دىعىنىڭ بولۋى ەكەن. سۇرانىس سولتۇستىك وڭىردەن ءتۇسىپ, بارلىق قۇجاتتار تالاپقا ساي بولعان جاعدايدا ءاربىر تۇرعىن قونىس اۋدارا الادى. وسىدان ءبىر اي بۇرىن تا­راز قالاسىنان سولتۇستىك قازاقستان وب­لىسىنىڭ ايىرتاۋ اۋدانىنا كوشىپ بار­عان نۇرداۋلەت جاقانوۆ قازىر اۋدان ورتالىعى ساۋمالكول اۋىلىندا اۋداندىق اۋرۋحانانىڭ دارىگەرى بولىپ جۇمىس ىستەپ ءجۇر. نۇرداۋلەتپەن حابارلاسىپ, جاعدايىن سۇراعانىمىزدا ول ۋاقىتشا تۇرۋعا باسپانا العانىن جانە وتباسىنا ءبىر رەتتىك الەۋمەت­تىك جاردەماقى بەرىلگەنىن ايتتى. سول سياق­تى, جامبىل وبلىسىنىڭ باي­­زاق اۋدانى, جەتىباي اۋىلىنان سول­تۇستىككە قونىس اۋدارعان ايدا قى­دىربەكوۆا دا بۇگىندە اققايىڭ اۋدا­نى, پولتوۆكا اۋى­لىندا تۇرىپ جا­تىر. تاعى دا بىرقاتار وتباسىمەن حابارلاسقانىمىزدا, ءبارى دە جاڭا قونىستا جاعدايلارىنىڭ جاق­سى ەكەنىن جەتكىزدى. مەملەكەتتىڭ الەۋ­­مەتتىك قولداۋىنا ريزاشىلىعىن ءبىل­­دىردى.

جالپى العاندا, وزگە وڭىرلەرگە قو­نىس اۋدارعان ازاماتتاردىڭ كوپ­شىلىگى جامبىلدان جۇمىس تاپپاي, باعدارلاماعا جۇگىنۋگە ءماجبۇر بولعان. الايدا, «كىر جۋىپ, كىندىك كەسكەن» جەردى قيىپ, قيىرعا قونىس اۋدا­رۋ دا وڭاي ەمەس. ءاربىر ازامات جۇمىسقا تۇرعان سوڭ سول جاقتا كەمى بەس جىل تۇ­راقتاۋى كەرەك ەكەن. كەيدە ادام ويىنداعىنىڭ ءبارى بىردەي بولا بەرمەيدى. بۇل جۇمىستىڭ دۇرىس ۇيىمداستىرىلماۋى سالدارىنان نەمەسە جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ مۇمكىندىگىنىڭ ءتۇرلى سەبەبىنەن بولۋى دا مۇمكىن. ما­سەلەن, جامبىل وڭىرىنەن قوستاناي وبلىسىنا كوشىپ بارعان مارات احماتوۆ باسپانا الماعانىن, 3 اي بويى ءوز ەسەبىنەن پاتەر جالداپ كەلە جاتقانىن ايتتى. حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتا­لىعىندا جۇمىس ىستەيتىن مامان اي سايىن پاتەراقىعا 50 مىڭ تەڭگە تولەيدى ەكەن. بۇل دا ەش­­كىمدى تانىمايتىن, بۇرىن بارىپ كور­مەگەن وڭىردە جۇرگەن ادام ءۇشىن وڭاي­عا تۇسپەيتىنى انىق. ءوز سوزىندە مارات اح­ماتوۆ باسپانا ما­سەلەسى شەشىلسە ەكەن دە­گەن تىلەگىن جەت­كىزدى.

جالپى تۇرعىنداردى وڭتۇستىك وبلىستاردان سولتۇستىك وڭىرلەرگە كوشىرۋ ەلىمىزدەگى ەڭبەك رەسۋرسىن رەت­تەۋگە جانە جۇمىسپەن قامتۋ بويىنشا تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋعا سونى سەرپىن بەرىپ وتىر. بۇگىندە ىشكى كوشى-قون سالاسى جۇمىسىنىڭ ناتي­جەسىندە الەۋمەتتىك قورعاۋدىڭ الەۋەتى ارتۋدا. الايدا قازاقتىڭ قاي قيىرى دا بابالاردىڭ ارمانى مەن ماقسات-مۇراتىن ارقالاعان كيەلى ايماق. ەڭ باستىسى, ەلىمىزدىڭ دامۋىنا نيەتتى ءارى ەڭبەك ەتۋگە قۇشتار تالاي جاسقا بۇل باعدارلامانىڭ بەرەرى كوپ. تەك, تەرىسكەيگە تابان اۋدارۋعا نيەت­تى جان­دارعا «كوش كولىكتى, ءىس ونىكتى بولسىن!» دەيىك.

جامبىل وبلىسى