جۇما, 15 اقپان 2013 7:21
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆ: «كۇنى كەشەگە دەيىن كوپشىلىك قاۋىم ءۇشىن بەلگىسىز بولىپ كەلگەن اۋعان سوعىسىنىڭ جىلناماسى وتاندىق جاڭا تاريحىمىزدىڭ ەڭ قارالى پاراقتارىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى. مىڭداعان جاس ازامات جات ەلدە جان تاپسىرىپ, مىڭداعان قانداستارىمىز ۇرىس دالاسىنان جاراقاتپەن ورالدى. وق پەن وتتىڭ ورتاسىنان امان-ەسەن ورالعاندار ءۇشىن اۋعانستان ماڭگىلىك جان جاراسىنا اينالدى, – دەپ ايتا كەلىپ. – قازا تاپقانداردىڭ اتا-انالارى, جاقىن تۋىستارى مەن تانىستارىنىڭ قايعىسىن سوزبەن ايتىپ جەتكىزۋ قيىن. اۋعان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرى ۇرىستا قازا تاپقان قارۋلاستارىن جۇرەكتەرىندە ماڭگى ساقتايدى. سوعىس جۇرەگىنە وشپەس جارا سالعان ازاماتتارعا قۇرمەت كورسەتۋ – ءبىزدىڭ قاسيەتتى پارىزىمىز» – دەگەن بولاتىن.
جۇما, 15 اقپان 2013 7:21
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆ: «كۇنى كەشەگە دەيىن كوپشىلىك قاۋىم ءۇشىن بەلگىسىز بولىپ كەلگەن اۋعان سوعىسىنىڭ جىلناماسى وتاندىق جاڭا تاريحىمىزدىڭ ەڭ قارالى پاراقتارىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى. مىڭداعان جاس ازامات جات ەلدە جان تاپسىرىپ, مىڭداعان قانداستارىمىز ۇرىس دالاسىنان جاراقاتپەن ورالدى. وق پەن وتتىڭ ورتاسىنان امان-ەسەن ورالعاندار ءۇشىن اۋعانستان ماڭگىلىك جان جاراسىنا اينالدى, – دەپ ايتا كەلىپ. – قازا تاپقانداردىڭ اتا-انالارى, جاقىن تۋىستارى مەن تانىستارىنىڭ قايعىسىن سوزبەن ايتىپ جەتكىزۋ قيىن. اۋعان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرى ۇرىستا قازا تاپقان قارۋلاستارىن جۇرەكتەرىندە ماڭگى ساقتايدى. سوعىس جۇرەگىنە وشپەس جارا سالعان ازاماتتارعا قۇرمەت كورسەتۋ – ءبىزدىڭ قاسيەتتى پارىزىمىز» – دەگەن بولاتىن.
جالىن جىگەر جىگىتتەردىڭ جاستىق شاعىنا جارا ءتۇسىرىپ, بولاشاعىنا بالتا شاپقان سول 10 جىلعا سوزىلعان سوعىستىڭ اياقتالعانىنا 24 جىل بولىپتى. ءدال سول كۇنى, ياعني 1989 جىلدىڭ 15 اقپانىندا كەڭەس اسكەرلەرى اۋعانستان جەرىن تاستاپ شىقتى.
بۇل كۇن – كوڭىلدە سىزى, جۇرەكتە ءىزى قالعان اۋىر دا ازاپتى جىلدار مەن وتكەلەگى مول وتكەندى ەستەلىك قىلىپ جانە ونى كوڭىلگە كەستە قىلىپ توقۋ عانا ەمەس, سول كەزدەگى انا ءسۇتى اۋزىنان كەپپەگەن ءتۇبىت يەك باۋىرلارىمىزدى ەسكە الار كۇن!
بۇل كۇن – سول كەزدەگى ەلگە اعىلعان تەمىر تابىتتاردىڭ توقتاعان كۇنى. بۇل كۇن – جانارى جاسقا تولى جەسىرلەر مەن جەتىمدەردىڭ, قارا جامىلعان اياۋلى انالارىمىزدىڭ پەرزەنتتەرىن جوقتاعان كۇنى! بۇل كۇن – باقي بولعان قاھارمان باۋىرلارىمىزدى قاتاردان ىزدەگەن كۇن! «ينتەرناتسيوناليزم» دەگەن ساياساتتاندىرىلعان ءسوزدىڭ قۇرباندىعىنا اينالىپ, وعان يمانداي سەنىپ, بۇگىنگى كۇنى كۇل-تالقان بولعان تاعدىرىنىڭ وتەۋى مەن بوداۋىن كىمنەن سۇرارىن بىلمەي دال بولعان جانداردىڭ وزەگىنە وكىنىشىن جاسىرعان كۇن!
بۇل كۇن اۋعان سوعىسى ارداگەرلەرىنە قايعى بولىپ قاتتالىپ, قاسىرەت بولىپ جاتتالىپ قالسا دا تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ءاربىر كۇنى بەيبىت ءومىردىڭ بەسىگىندە تەربەتىلىپ, ءاربىر ءۇيدىڭ ءتۇتىنىنىڭ ءتۇزۋ شىققانىن تىلەيتىن بىزدەر ءۇشىن, سانامىزدا قانمەن جانە تەرمەن جازىلعان كۇن بولىپ قالا بەرمەك.
اۆتور.
اۋعاننىڭ قاندى دالاسى,
ادامزاتتىڭ نالاسى.
بۇك ءتۇسىپ جاتىر قان قۇسىپ,
قارالى تاۋلار, قاراشى.
اداسىپ بارىپ ارماندار,
كابۋلدا كۇل بوپ قالعاندار.
گۇل بولىپ ءونىپ كوگەرىپ,
ءومىردى قايتا جالعاڭدار.
ارماندا كەتكەن ار ءۇشىن,
ۇمىتپاس ەلىم ارىسىن.
تۋ ەتىپ ۇستار قاشاندا,
تاۋەلسىز ەلدىڭ نامىسىن.
بالاسىن ىزدەپ انالار,
اناسىن اڭساپ بالالار.
جۇرەككە تۇسكەن بومباداي,
جازىلار قاشان جارالار؟…
ەسىمدە ول كۇن قارالى,
زۋىلداپ جىلدار بارادى.
ساربازدار ءبارىن بىلەدى,
اۋعاننان قايتقان جارالى.
ار ءۇشىن تۋعان ارىسىم,
ەگەمەن ەلدىڭ باعى ءۇشىن.
بيىكتەن تۋىڭ تۇسپەسىن,
ەستىمە وقتىڭ داۋىسىن.
ازاتتىق ورناپ ارمان ەل,
قۇلپىردى دالا, جايناپ كول.
بايراعىڭ باسىن يمەسىن,
اۋعاندا بولعان ارداگەر!
ارمىسىڭدار, اۋعاندىق جاۋىنگەرلەر!
جىرىم بار جارالانعان جانىڭدى ەمدەر.
ولگەندەردىڭ ءجانناتتا بولسىن جانى,
تىرىلەرىڭ مىڭ جاسا, داۋىرلەڭدەر.
وتان ءۇشىن وققا توستىڭ كەۋدەڭدى,
ەرلىگىڭدى, ورلىگىڭدى ەل كوردى.
كەي باۋىرلار جەر جاستانىپ, جەرلەندى,
جەبەيدى ولار ارۋاعىمەن سەندەردى.
انالاردىڭ كول بوپ اقتى كوز جاسى,
جەتىمدەر مەن جەسىرلەردى ويلاشى.
سونداي كۇندى كورمەسىن بۇل حالقىمىز,
ەلى ءۇشىن قۇرباندىق تەك ەر باسى.
بۇگىن بىزدەر ساربازىمىز ەگەمەن ەل قازاقتىڭ,
تۋدى, مىنە, جاس ۇرپاققا عاجاپ كۇن.
بىزدەر كورگەن ازاپتار تەك ارتتا قاپ,
ەندى اتسا, تەك بەيبىتشىلىك تاڭى اتسىن.
ەسكە الايىق قۇرمەتتەيىك, قۇربانداردىڭ رۋحىن,
قابىرلەرى نۇرعا تولىپ, سۋىق جەر دە جىلىسىن.
ەسىل ەرلەر ەسكەرتكىشكە اينالساڭ دا ءبىز ءۇشىن,
ماڭگىلىككە تىرىسىڭدەر, ءتىرىسىڭ!
باقىتبەك سماعۇل,
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى,
اۋعان سوعىسى ارداگەرلەرى ۇيىمدارىنىڭ
«قازاقستان ارداگەرلەرى»
قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى.