ءىس-شارا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ الماتى قالاسىنداعى وكىلدىگىمەن, بۇۇ-نىڭ قازاقستانداعى اقپاراتتىق بيۋروسىمەن جانە ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرلەسىپ ۇيىمداستىرىلماق.
1991 جىلعى 29 تامىزدا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆتىڭ جارلىعىمەن الەمدەگى ەڭ ءىرى سەمەي يادرولىق پوليگونى جابىلدى. بۇل كۇن قازاقستاننىڭ باستاماسىمەن بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 64-سەسسياسىندا حالىقارالىق يادرولىق سىناقتارعا قارسى ءىس-قيمىل كۇنى رەتىندە بەكىتىلدى. بۇۇ باس اسسامبلەياسى بۇۇ-ن, الەم مەملەكەتتەرىن, ۇكىمەتارالىق جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردى جەر شارىنداعى يادرولىق سىناقتاردى توقتاتۋعا كۇش سالۋعا شاقىردى.
دوڭگەلەك ۇستەل بارىسىندا تاراپتار ەلدىڭ جاس ۇرپاقتارىن بەلسەندى تارتۋ ارقىلى حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى بويىنشا ديالوگتى دامىتۋ مۇمكىندىكتەرىن تالقىلادى. يادرولىق قاۋىپ-قاتەردەن بوس الەم - بۇل تۇراقتى دامۋدىڭ, جاھاندىق قاۋىپسىزدىك پەن جەردەگى تۇراقتىلىقتىڭ سەنىمدى جولى.
ءىس-شاراعا الماتىدا تىركەلگەن ديپلوماتيالىق ميسسيالار مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ, عىلىمي جانە اكادەميالىق قاۋىمداستىقتىڭ, جاستار ۇيىمدارىنىڭ جانە ازاماتتىق قوعامنىڭ وكىلدەرى قاتىسادى.
وسىدان الپىس توعىز جىل بۇرىن كەڭەستەر وداعى قازاقستاننىڭ سولتۇستىك-شىعىس وڭىرىندە وتكىزگەن 456 يادرولىق سىناقتىڭ العاشقىسىن جۇزەگە اسىردى. 40 جىلعا جۋىق ۋاقىتتا بولعان ورنى تولماس كۇيزەلىستەر تۋرالى ول كەزدە ەشكىم ويلاماعان ەدى.
جەرگىلىكتى قاراپايىم حالىق, اراق كەز كەلگەن ناۋقاسقا شيپا بولادى دەگەنگە سەنىپ, ساڭىراۋقۇلاق ىسپەتتى يادرولىق بۇلتتىڭ ءوسىپ-ۇلعايۋىن قىزىعا تاماشالاعان بولاتىن. بۇل ءولىمنىڭ ازۋىنا باس سۇققانمەن تەڭ ەدى. بۇگىندەرى سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىنا جاقىن ورنالاسقان ەلدى-مەكەندەردىڭ حالقى اراسىنان 60 جاسقا جەتكەن ادامدار بىرەڭ-ساراڭ. رادياتسيالىق ساۋلەلەردىڭ كەسىرىنەن گەندىك مۋتاتسيالارعا ۇشىراعان, فيزيكالىق اۋىتقۋلارى بار نارەستەلەر دۇنيەگە كەلۋدە.
بۇۇ دەرەكتەرىنە سايكەس قازاقستاندا 1,5 ميلليونعا جۋىق حالىق يادرولىق سىناقتاردىڭ زاردابىن شەگىپ وتىر. ساۋلەلەنۋدىڭ كەسىرىنەن: دۇنيەدەن ەرتە وزۋ, شيپاسىز اۋرۋعا ۇشىراۋ, تۋا بىتكەن فيزيكالىق اۋىتقۋلار, سەكىلدىلەرى كەڭ تارالعان.
وتكەندى وزگەرتۋ مۇمكىن ەمەس, الايدا كەلەشەكتى وزگەرتۋ مۇمكىندىگى بار. قازاقستاننىڭ عالامدىق باستاماسى, اتوم جوباسى ارقىلى قازاقستان يادرولىق قارۋدان ازات الەمنىڭ جاڭا بولاشاعىن قالىپتاستىرۋعا ءوز ۇلەسىن قوسىپ وتىر.
اتاپ ايتساق, حالىقارالىق يادرولىق سىناقتارعا قارسى ءىس-قيمىل كۇنى – قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسى.
بۇل باستاما بۇۇ باس اسسامبلەياسى تاراپىنان ءبىراۋىزدان قولداۋ تاۋىپ, بۇگىندەرى 29 تامىز حالىقارالىق يادرولىق سىناقتارعا قارسى ءىس-قيمىل كۇنى رەتىندە اتالىپ وتىر.
الماتى