كونە تاريحتىڭ كومبەسىن ارشىپ الىپ, ۋاقىت توزاڭىمەن تۇمشالانعان ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى, اتا-بابامىزدىڭ اسىل مۇراسىن بولاشاق ۇرپاقتىڭ كادەسىنە جاراتۋ – ەڭ ماڭىزدى ىستەردىڭ ءبىرى. ءبىزدىڭ ءتىلشىمىز اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى ەرمەك مارجىقپاەۆقا جولىعىپ, وسى تاقىرىپتا اڭگىمەلەسكەن بولاتىن.
– ەرمەك بورانباي ۇلى, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسى جاريالانعاننان بەرى وبلىستا قىرۋار شارۋانىڭ اتقارىلىپ جاتقاندىعىن كورىپ ءجۇرمىز. وسى اۋقىمى مول جۇمىستى تاراتىپ ايتساڭىز.
– ەڭ الدىمەن باعدارلامالىق ماقالادا ۇلتىمىزدىڭ وتكەنى مەن بۇگىنى قامتىلىپ وتىرعاندىعىن ايتا كەتۋگە ءتيىستىمىز. بۇل – وتە قۇندى قۇجات. ۇلت بولىپ ۇيىسۋدىڭ التىن قازىعى, باياندى بولاشاقتىڭ اداستىرماس باعىتى. بارلىق قازاقستاندىقتاردى ىزگى ماقسات, اسقارالى مۇرات توڭىرەگىندە توپتاستىرىپ, كەلەر كۇندەردىڭ كوكجيەگىنە جەتەلەيتىن سەپتىگى بار ەكەندىگىن سەزىنىپ وتىرعاندىعىمىز شىندىق. وسى باعدارلامالىق ماقالا جاريالانعاننان بەرى اقمولا وبلىسىندا ءارتۇرلى فورماتتاعى 7 مىڭنان استام ءىس-شارا وتكىزىلدى. ۇلكەندى-كىشىلى ءىس-شارالاردىڭ ىشكى ماڭىزى, مازمۇندىق قۋاتى زامانداستارىمىزدىڭ رۋحاني جاڭعىرۋىنا باعىتتالدى. سوندىقتان مۇنداي ءىس-شارالاردان ءنار, تاعىلىم الاتىندار سانى كوپ بولۋعا ءتيىستى.
جوعارىدا اتاپ وتكەن ءىس-شارالارعا 2 ميلليوننان استام اقمولا وبلىسىنىڭ تۇرعىندارى قاتىستى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ العاشقى جارتى جىلدىعىندا ۇزىن-ىرعاسى 500 مىڭ ادامدى قامتىعان 4000-عا جۋىق ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلدى. وسىنشاما قىرۋار جۇمىستى اتقارۋ ءۇشىن قارجىنىڭ دا كەرەك ەكەنى بەلگىلى. «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ەكى جارىم جىلدىڭ ىشىندە 15,1 ميلليارد تەڭگە جۇمسالدى. وسى باعدارلاما اياسىندا وشكەنىمىز جانىپ, جوعالعانىمىز تابىلىپ جاتىر. زامانداستارىمىز تۋعان جەرىنىڭ قادىر-قاسيەتىن ۇعىنۋدا.
– تۋعان جەر دەمەكشى, باعدارلاما اياسىنداعى «تۋعان جەر» جوباسى شەڭبەرىندە قانداي شارالار جۇزەگە اسىرىلۋدا؟
– 2019 جىلى 69 الەۋمەتتىك باستامانى جۇزەگە اسىرۋ مەجەلەنۋدە. جىل باسىنان بەرى 28 الەۋمەتتىك باستاما ىسكە اسىرىلدى. تاراتىپ ايتاتىن بولساق, ونىڭ ىشىندە كوپتەگەن الەۋمەتتىك نىساننىڭ قۇرىلىسى قولعا الىندى. اۋىلداردى اباتتاندىرۋ, كوگالداندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. بۇل باعىتتا تارتىلعان قاراجات كولەمى 398,4 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايدى. جىل سوڭىنا دەيىن ەكى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن جانە 15 سپورت الاڭىن, 8 مادەنيەت وشاعىن سالۋ كوزدەلۋدە. وعان قوسا 23 الەۋمەتتىك نىسانعا جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ۇستىمىزدەگى جىلى وبلىس كاسىپكەرلەرى الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعان 31 وتباسىنا 93 ميلليون تەڭگەگە تۇرعىن ۇيلەر ساتىپ اپەردى. بۇل – ونەگەسى وتە كوپ, يگىلىكتى شارۋا. جاناشىر جاندار از ەمەس, ولار توڭىرەكتەگى قايسىبىر ولقىلىقتارعا بەيجاي قاراي المايدى. وسىنىڭ ءوزى كوڭىلدى دەمدەيتىن كورىنىس دەپ ايتۋىمىز كەرەك. قازىرگى كۇنى تۇراقتى تۇردە قايىرىمدىلىق جاساپ, قولعابىس كورسەتەتىن 69 ۇيىم مەن 845 مەتسەناتتىڭ باسىن بىرىكتىرىپ وتىرعان قايىرىمدىلىق بازاسى بار. ولار «تۋعان جەر» جوباسىنا اتسالىسىپ, وزدەرىنىڭ كىندىك قانى تامعان قاسيەتتى توپىراقتى مەكەندەپ وتىرعان جەرلەستەرىنىڭ جاعدايىنا شىن ىنتاسىمەن كومەكتەسۋدە. قايىرىمدىلىق ىستەرى كوپشىلىكتىڭ نازارىنان قاعىس قالماۋ ءۇشىن يگىلىكتى ءىس-شارالاردى ۇدايى ناسيحاتتاپ وتىرامىز. جاس ۇرپاققا جاقسى مىسال, ادەمى ونەگە بولۋى ءۇشىن.
وسى ورايدا ساباقتاسىپ جاتقان يگىلىكتى ىستەردىڭ از ەمەستىگىن ايتا كەتۋگە ءتيىستىمىز. ماسەلەن, «اۋىل – ەل بەسىگى» ارنايى جوباسى بويىنشا قىرۋار جۇمىس قولعا الىنۋدا. بۇل ورايدا ءۇش اۋدان ورتالىعى تاڭداپ الىندى. اتالعان ەلدى مەكەندەردەگى حالىقتىڭ سانى 21 114 ادامدى قۇرايدى. مىسال ءۇشىن ايتا كەتەتىن بولساق, استراحان اۋىلىندا – 6738, ارشالى كەنتىندە – 6710, زەرەندى اۋىلىندا 7666 ادام تۇرادى. استراحان مەن ارشالى ەكاتەرينبۋرگ – الماتى باعىتىنداعى كۇرە جولدىڭ بويىندا قونىس تەپسە, زەرەندى اۋىلى تۋريستىك كلاستەردى دامىتۋعا سەرپىن بەرەتىن كوركەم وڭىرگە قازىق قاققان. مىنە, وسى ەلدى مەكەندەردى دامىتۋ باعىتىندا جالپى قۇنى 3,1 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن 19 جوبا قاراستىرىلىپ وتىر. بولىنگەن قارجىنىڭ 2,8 ميللياردى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بولسا, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 315 ميلليون تەڭگە قاراستىرىلعان.
وعان قوسا كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ باعىتىندا – 10, الەۋمەتتىك قامتاماسىز ەتۋ باعىتىندا – 5, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى ارناسىندا 4 جوبا قاراستىرىلىپ وتىر. وسى جوبالاردىڭ ناتيجەسىندە 104 ادام جۇمىسپەن قامتىلادى. قۇنى 1,5 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن 8 جوبا بويىنشا مەردىگەر ۇيىمدارمەن كەلىسىمشارت جاسالىپ, جۇمىس باستالىپ كەتتى. ال 1,6 ميلليارد تەڭگە قارجى قۇيىلاتىن 11 جوبا بويىنشا كونكۋرس جاريالاندى. ماۋسىم ايىندا 233,3 ميلليون تەڭگە يگەرىلدى. وقىرمانعا تۇسىنىكتى بولۋى ءۇشىن بۇل كەزەڭدەگى جوسپاردىڭ 253,3 ميلليون تەڭگە ەكەندىگىن, ياعني كوزدەلگەن مەجە 92,1 پايىز اتقارىلعاندىعىن ايتا كەتۋگە بولادى. شىلدە ايىندا زەرەندى اۋىلىنىڭ كوشەلەرىن جوندەۋگە 106,7 ميلليون تەڭگە قاراجات جۇمسالسا, ارشالى اۋىلىندا دا وسى باعىتتا 77 ميلليون تەڭگە يگەرىلدى. ارشالىداعى №2 مەكتەپكە 53,2 ميلليون تەڭگەنىڭ كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. بۇل ايتىپ وتىرعانىمىز – «اۋىل – ەل بەسىگى» ارنايى جوباسى بويىنشا اتقارىلعان جۇمىستىڭ ءبىر پاراسى.
– ونەگەنىڭ ءورىسى تىم ارىدە جاتقاندىعىن اڭعارعان ابزال. ماسەلەن, اقمولا وبلىسىندا كيەلى جەرلەر از ەمەس. وسى ورايداعى ارنايى جوبانىڭ شەڭبەرىندە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىس اۋقىمىن ساباقتاساق, اڭگىمەنىڭ ءالىبى قالاي ورىلەر ەدى؟
– كيەلى جەرلەر تۋرالى تولىمدى دەرەكتەر جيناقتالدى. ناتيجەسىندە استراحان اۋدانىنداعى «توعىز اۋليە» نىسانىنا جالپىۇلتتىق ماڭىز بەرىلدى. ءبىرجان سال اۋدانىنداعى اڭعال باتىر جەرلەنگەن جەر, ساندىقتاۋ اۋدانىنداعى شاماي باتىردىڭ ماڭگىلىك تىنىس تاپقان جەرى, سونداي-اق جارقايىڭ اۋدانىنداعى قابىل باتىر مازارى ايماقتىق ماڭىزى بار قاسيەتتى جەرلەر تىزىمىندە. كورىكتى كوكشەتاۋ مەن قورعالجىنعا, ەجەلگى سىرى قالىڭ ەرەيمەنگە دەيىنگى كەڭ كوسىلگەن دالا سوقپاقتى سىرعا تۇنىپ تۇر ەمەس پە؟ كونە تاريحتىڭ كومبەسىن اقتارعان ادام نەبىر عاجايىپ دەرەكتەردىڭ ورتاسىندا قالار ەدى. ولاردىڭ ءمانى دە, ماڭىزى دا ەرەكشە. زامانداستارى ايرىقشا قۇرمەت تۇتقان تۇلعالار تۋرالى تاعىلىمدى ەستەلىكتەر دە از ەمەس. ەندىگى ارادا ءوز دالامىزدىڭ مارتەبەسىن بيىكتەتەتىن سول قاسيەتتى تۇلعالار تۋرالى دەرەكتى ۋاقىتتىڭ شىمىلدىعىنان ارشىپ الىپ, كەيىنگى ۇرپاققا جارقىراتا ۇسىنۋىمىز كەرەك.
وتكەنگە قىزىعۋشىلىق, ءوز تاريحىن بىلمەككە دەگەن ىنتىقتىق از ەمەس ەكەن. قازىردىڭ وزىندە بۇل وڭىرلەرگە 15 مىڭ ءتۋريستىڭ تابانى ءتيدى. وتكەندى زەردەلەۋدىڭ, تاريحىمىزدى تارازىلاۋدىڭ ارقاسىندا اقمولا وبلىسىنداعى 11 نىسان ۇلتتىق تىزىمگە, 36 نىسان ايماقتىق تىزىمگە ەنگىزىلدى. وسىنىڭ وزىنەن-اق ءبىزدىڭ ولكەدە قانشالىقتى رۋحاني بايلىقتىڭ بوگىپ جاتقانىن اڭعارۋعا بولادى. بارلىق كيەلى جەرگە QR-كودى ورناتىلىپ, جول بويى جونگە كەلتىرىلدى. بارلىق اۋداندا كيەلى جەرلەردى نۇسقايتىن, تۇڭعىش كەلگەن تۋريستىك توپقا ءجون سىلتەيتىن اقپاراتتىق تاقتالار ورناتىلعان.
ءبىزدىڭ زامانداستارىمىزدىڭ ىشىندە كيەلى جەرلەردىڭ شىن مانىندەگى قاسيەتىن ۇعىپ, ءوز قامقورلىعىنا الىپ وتىرعاندار دا بار. بۇل نيەت ءسوزسىز قۋانتادى. ماسەلەن, زەرەندى اۋدانىندا كاسىپكەر بوريس كوزلوۆ ءۋالي حاننىڭ مازارىن جوندەپ, جۇتىندىرىپ قويدى. مازارعا باراتىن جول سالىنىپ, شاقپا تاستار توسەلدى. كۇن كوزىنەن قۋات الاتىن باتارەيدىڭ ارقاسىندا جارىق ورناتىلدى. قازىر كەلۋشىلەر ەمىن-ەركىن كوتەرىلىپ, جايلى ورىندىقتاردا دەمالىپ, كيەلى جەردىڭ قادىر-قاسيەتىمەن تانىسۋعا مول مۇمكىندىك الىپ وتىر. كوزلوۆتىڭ ءىسى كىسى قىزىعارلىق.
– تاعى دا وتكەنگە ورالساق. ەل اۋزىنداعى ساقتالىپ قالعان اڭىز-اڭگىمەلەردى جيناۋ ءبىر باسقا, سونداي-اق ءار توبەسى مەن بەلەسى تاريحي دايەك-دەرەككە تۇنىپ جاتقان ولكەنى زەردەلەي زەرتتەۋ قازبا جۇمىستارى ارقىلى جۇزەگە اسادى ەمەس پە؟ بۇل ورايدا قانداي ءىس تىندىرىلۋدا؟
– دۇرىس ايتاسىز, ءبىزدىڭ دالا ناقتى دەرەككە تۇنىپ تۇر. تەك سونى جيناپ, عىلىمي ەلەكتەن وتكىزىپ, تارتىپكە كەلتىرۋىمىز كەرەك. ءار جىل سايىن ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارى ۇيىمداستىرىلۋدا. ۇستىمىزدەگى جىلى «قازىنالى قازبا – ۇلت قۇندىلىعى» جوباسى شەڭبەرىندە بۋراباي باۋرايىنداعى جاڭاتالاپ ەلدى مەكەنىنىڭ جانىنداعى تاريحي ورىندا ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. بۇل جۇمىسقا وبلىستىق بيۋدجەتتەن 1,5 ميلليون تەڭگە قاراجات ءبولىنىپ وتىر. سونداي-اق زەرەندى اۋدانىنداعى ۆاسيلكوۆ اۋىلىنىڭ ماڭىندا دا ءدال وسىنداي جۇمىستار قولعا الىنعان. قازبا جۇمىستارى بارىسىندا ساق زامانىنداعى ەكى جاۋىنگەردىڭ مۇردەسى مەن قارۋ-جاراقتارى تابىلدى.
وبلىستا 2018 جىلى العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ «ادەبي ولكەتانۋ» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ قولعا الىندى. بۇل جوباعا وبلىستىق بيۋدجەتتەن 10,3 ميلليون تەڭگە قاراجات ءبولىندى. قۇرامىندا فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, الماتى قالاسىنداعى م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى نۇرداۋلەت اقىش, جازۋشى-جۋرناليست جۇماش كەنەباي, بەلگىلى جازۋشى, ادەبيەت سىنشىسى ايگۇل كەمەلباەۆا بار توپ وبلىسىمىزدا بولىپ, ماتەريالدار جينادى. جوبانىڭ باستالۋى, ءمانى مەن مۇراتى جايلى «مادەنيەت», ء«بىرىنشى ۇلتتىق سايت» پورتالدارىندا «قالامگەرلەردى قاناتتاندىرار جاڭا جوبا» تاقىرىبىندا اقپارات جاريالاندى.
ۇستىمىزدەگى جىلى سال-سەرىلەر جايىنداعى قىزعىلىقتى دەرەكتەرگە تولى جيناقتار شىعارۋ جالعاستى. ءبىرجان سالدىڭ ءومىرى مەن ونەرىنە ارنالعان جيناق مىڭ دانامەن جارىق كوردى. وعان 4,7 ميلليون تەڭگە قاراجات ءبولىندى.
– ەل رۋحىن كوتەرەتىن «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا جاس ۇرپاقتى تاربيەلەۋ, اسىرەسە مەكتەپ وقۋشىلارىن قامتۋ وتە ماڭىزدى. بۇل ورايدا وبلىستا قولعا الىنعان شارۋالار بار ما؟
– ارينە, ءمانى مەن مازمۇنى ايرىقشا باعدارلاما بويىنشا ءبىلىم بەرۋ سالاسى دا قامتىلعان. يگى ىسكە 560 جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپ, 33 كوللەدج, 57 قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى, 4 وقۋ-ادىستەمەلىك ورتالىق, 3 جوعارى وقۋ ورنى اتسالىسۋدا. وبلىستىق دەڭگەيدەگى ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرىپ, جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا 2019 جىلى 54,089 ميلليون تەڭگە قاراستىرىلىپ وتىر. ونىڭ اۋداندىق جانە قالالىق دەڭگەيدەگى بولىگىنە 39,6 ميلليون تەڭگە باعىتتالادى.
ۇستىمىزدەگى جىلى 76 وبلىستىق, 1444 اۋداندىق جانە قالالىق دەڭگەيدەگى ءىس-شارالار وتكىزۋ جوسپارلانعان. بارلىق جۇمىستى ۇيلەستىرىپ جۇرگىزۋ ءۇشىن «رۋحاني جاڭعىرۋ» كابينەتتەرى ۇيىمداستىرىلىپ, جۇمىس ىستەي باستادى. ءسوز اراسىندا مۇنداي كابينەتتەردىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا, 21 ءبىلىم وشاعىندا, 17 كوللەدجدە جۇمىس ىستەيتىندىگىن ايتا كەتسەك ارتىق بولماس. وسى كۇنگە دەيىن اتالعان كابينەتتەردە 60-تان استام مازمۇنى ءارتۇرلى ءىس-شارا وتكىزىلدى. جاس تولقىننىڭ بويىنا اتا-بابا تاريحىنىڭ تاعىلىمىن ءسىڭىرىپ, ولاردىڭ تانىم كوكجيەگىن كەڭەيتۋ ءۇشىن اۋقىمدى جۇمىس ۇزبەي جۇرگىزىلۋدە. جاس ۇرپاق وتكەنىن تانىپ وسسە عانا بيىككە شىعا الادى.
ءبىز قازىر وتكەننىڭ ونەگەلى ءۇردىسىن بۇگىنگى تالعاممەن ساباقتاستىرىپ, تانىم دەڭگەيىن بايىتۋعا باعىت الىپ وتىرمىز. «باسەكەگە قابىلەتتىلىك» باعىتىندا 2018-2019 وقۋ جىلىندا وبلىستىڭ 560 ءبىلىم وشاعىندا تەگىن ءىت-سىنىپتارى اشىلدى. بۇل سىنىپتاردا وقىتۋ ءۇردىسىنىڭ جاڭا زامان تالابىندا قانشالىقتى قاجەت ەكەندىگى امبەگە ايان. 2018 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا وبلىس ورتالىعىندا «كۆانتوريۋم» بالالار تەحنوپاركى ۇيىمداستىرىلىپ, ءوز جۇمىسىنا 1 مىڭنان استام بالانى قامتىپ وتىر. 2018 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا وبلىس ورتالىعىندا مەملەكەتتىك تىلدە ءتالىم-تاربيە بەرەتىن 900 ورىندىق ءىت مەكتەپ-ليتسەيى اشىلدى. 2019 جىلى ششۋچينسك قالاسىندا 800 ورىندىق ءدال وسىنداي مەكتەپ اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. مۇنىڭ ءبارى بولاشاققا قىزمەت ەتەتىن ءىس دەپ ۇعامىز. كوكشەتاۋ قالاسىنداعى جوعارى كوللەدج بازاسىندا ءىت-ورتالىق ۇيىمداستىرىلدى. بۇل ورتالىق شىعارماشىلىق جاستاردىڭ يننوۆاتسيالىق ورتالىعى دەسەك تە بولادى. ءبىلىم الۋشىلار مەن كوللەدج تۇلەكتەرى قازىردىڭ وزىندە تسيفرلىق تەحنولوگيا باعىتىندا ءبىرشاما جەتىستىككە جەتىپ ۇلگەردى. ورتالىق جاڭا زامانعى جابدىقتارمەن تولىق قامتاماسىز ەتىلگەن.
وسىنداي اتاپ ايتۋعا تۇرارلىق يگى شارۋالاردىڭ قاتارىندا وبلىس ورتالىعىنداعى «روبوترەك» كلۋبىنىڭ جۇمىسى دا بار. بۇل كلۋبقا 5-تەن 18 جاسقا دەيىنگى 180 بالا بارادى. وقۋ ءۇردىسى كەزىندە ەڭ وزىق تەحنولوگيالاردى يگەرۋدە. ءبىز بولاشاق جاستاردىڭ قولىندا دەيمىز. ولاي بولسا, جاس ۇرپاقتى جاڭا زاماننىڭ قاجەتتىلىكتەرىمەن قامتاماسىز ەتۋ پارىز. وبلىس وقۋشىلارى ءار جىل سايىن «World Robot Olimpiad-2018», «Kazakhstan Robotics», «Challenge Roboland Kazakhstan-2018» رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق بايقاۋلارىنا قاتىسىپ, جۇلدە الىپ ءجۇر. ءبىز جاس ۇرپاقتىڭ كەمەل ءبىلىم الۋىمەن بىرگە, كەلىستى تاربيەسىنە دە نازار اۋدارامىز.
– ايتپاقشى, تاربيە دەمەكشى, تۋعان جەردىڭ تاعىلىمىن سۇزگىدەن وتكىزىپ, جاس ۇرپاقتىڭ بويىنا ءسىڭىرۋ ماسەلەسى تۋرالى تاراتىپ ايتا كەتسەڭىز جاقسى بولار ەدى.
– ءار جاس ءوز تامىرىنىڭ بايلانعان جەرىنىڭ باعاسىن ءبىلۋى كەرەك. وسى ورايدا ولكەتانۋ جۇمىستارىنا بارىنشا ءمان بەرىلۋدە. وبلىستىڭ جاقسى, زەرەندى, استراحان اۋداندارىندا بالالاردىڭ ارحەولوگيالىق ۇيىرمەلەرى ناتيجەلى جۇمىس ىستەۋدە. 300-گە جۋىق ۇيىرمە مەن كلۋبقا 2 مىڭنان استام مەكتەپ وقۋشىسى تارتىلعان. ولار تىڭعىلىقتى زەرتتەۋ جۇمىستارىمەن اينالىسىپ, تۋعان ولكەلەرىنىڭ تاريحىن زەرتتەۋدە. 250-دەن استام عىلىمي جوبا جازىپ, وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق بايقاۋلارعا قاتىستى. بۇل جۇمىستى ءالى دە جالعاستىرا بەرەتىن بولامىز.
وسىنداي ىزدەنىستىڭ ناتيجەسىندە بۋراباي اۋدانى تۋرالى حرەستوماتيا دا جارىق كوردى. جيناققا مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارى توپتاستىرىلعان. جازعى دەمالىس كەزىندە «زۆەزدنىي» بالالاردى ساۋىقتىرۋ ورتالىعىنىڭ بازاسىندا ءارتۇرلى بايقاۋلار وتكىزىلەدى. ءدال وسى جەردە «جاس ولكەتانۋشىلار» اكادەمياسىنىڭ كوشپەلى سەسسياسى وتكىزىلىپ, وعان جاس تاريحشىلار, ولكەتانۋشىلار, ەكولوگتار قاتىستىرىلدى. وسىنىڭ بارلىعى – جاس ۇرپاقتىڭ وتكەننەن ساباق الىپ, ادال دا ارلى بولىپ وسۋىنە سەپتىگىن تيگىزەتىن دۇنيەلەر.
– ادالدىق دەگەنىمىزدە وتكەننىڭ عانا ەمەس, بۇگىننىڭ دە ءتاۋىر مىسالدارى بار. ماسەلەن, سوڭعى كەزدە ۇيىمداستىرىلىپ جاتقان ساتۋشىسى جوق دۇكەندەر تۋرالى ايتا كەتسەڭىز.
– مۇنداي ادالدىق دۇكەندەرى وبلىستىڭ 33 كوللەدجىندە ۇيىمداستىرىلعان. ستۋدەنتتەر مەن جاس پەداگوگتار ادالدىق تاربيەسىنە ايرىقشا ءمان بەرىپ وتىر. جاستاردىڭ بويىنداعى ىزگى دە ىزەتتى سەزىمدەردىڭ قالىپتاسۋىنا وبلىستا جۇمىس ىستەيتىن 80-نەن استام وتباسىلىق كلۋبتىڭ ىقپالىن دا ايتا كەتۋگە بولار. اسىرەسە, اتباسار جانە بۋراباي اۋداندارىنداعى اكەلەر كلۋبىنىڭ بەلسەندى جۇمىسى اتاپ ايتۋعا تۇرارلىق.
جاس ۇرپاق تاربيەلەۋدە ونەر مەن مادەنيەتتىڭ دە ىقپالى زور ەكەندىگى بەلگىلى. بۇل ورايدا ءبىزدىڭ وڭىردەگى تەاترلار مەن مادەنيەت مەكەمەلەرىنىڭ بۇگىنگى كۇن تالابىنا ساي جۇمىس ىستەپ جاتقاندىعىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك. وبلىستىق ورىس دراما تەاترى تاتارستاندا وتكەن حالىقارالىق تەاترلار فەستيۆالىندە جۇلدەلى ورىنعا يە بولدى. قاباردين-بالقار رەسپۋبليكاسىنىڭ استاناسى نالچيك قالاسىندا وتكەن ەكىنشى حالىقارالىق كونكۋرستا «كوكشەتاۋ» حالىق بي ءانسامبلى جاقسى قىرىنان تانىلدى. نۇر-سۇلتان قالاسىندا وتكەن حالىقارالىق بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ «بالا شابىت» جوباسىنا قاتىسقان «ون التى قىز» بي ءانسامبلى جوعارى باعاعا يە بولدى.
مۇنداي مىسالدار كوپ-اق. وبلىس اكىمدىگى مادەنيەت وشاقتارىن ۇنەمى قامقورلىعىنا الىپ, جاناشىرلىق جاساپ كەلەدى. ويتكەنى ءوڭىردىڭ ءوڭىن كىرگىزەتىن ونەر ەكەندىگى داۋسىز. بولاشاققا باعدار الىپ وتىرعان وسىنداي ىرگەلى ىستەرىمىز بار.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
بايقال ءبايادىل
كوكشەتاۋ