سارسەنبى, 9 قاڭتار 2013 7:38
وسىدان 15 جىل بۇرىن ەلباسىمىز قازاقستاننىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى دامۋىنىڭ ستراتەگيالىق باعدارلاماسىن جاريالاعان كەزدە, شىنىن ايتۋ كەرەك, ءبىرسىپىرا جۇرتتىڭ كوڭىلىندە ۇمىتتەن گورى كۇدىك باسىم ەدى. تاۋەلسىز جاس مەملەكەتتىڭ ءتاي-ءتاي باسىپ, ارتى جار, الدى ب ۇلىڭعىر تۇمان بولىپ تۇرعان كەزى ەدى ول جىلدار. مەملەكەت باسشىسى ەتەكتەن تارتىپ, جاعادان الىپ تۇرعان قيىندىقتارعا قاراماستان, ەلدىڭ ەڭسەسىن تىكتەپ, بولاشاققا قاراي سەنىممەن قادام جاساۋى ءۇشىن قازاقستاندىقتار الدىنا بيىك ماقساتتار قويىپ, وعان اپارار جولدى ايقىنداپ, سارالاپ بەردى.
سارسەنبى, 9 قاڭتار 2013 7:38
وسىدان 15 جىل بۇرىن ەلباسىمىز قازاقستاننىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى دامۋىنىڭ ستراتەگيالىق باعدارلاماسىن جاريالاعان كەزدە, شىنىن ايتۋ كەرەك, ءبىرسىپىرا جۇرتتىڭ كوڭىلىندە ۇمىتتەن گورى كۇدىك باسىم ەدى. تاۋەلسىز جاس مەملەكەتتىڭ ءتاي-ءتاي باسىپ, ارتى جار, الدى ب ۇلىڭعىر تۇمان بولىپ تۇرعان كەزى ەدى ول جىلدار. مەملەكەت باسشىسى ەتەكتەن تارتىپ, جاعادان الىپ تۇرعان قيىندىقتارعا قاراماستان, ەلدىڭ ەڭسەسىن تىكتەپ, بولاشاققا قاراي سەنىممەن قادام جاساۋى ءۇشىن قازاقستاندىقتار الدىنا بيىك ماقساتتار قويىپ, وعان اپارار جولدى ايقىنداپ, سارالاپ بەردى. مىنە, بۇگىن پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن ەلىمىزدىڭ قارىشتاي دامىپ, ىرگەلى مەملەكەت بولعانىنا كوزىمىز جەتىپ وتىر. دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىنداعى الپاۋىت مەملەكەتتەر قازاقستاندى تانىدى, مويىندادى, ساناستى. باسشى كورسەتكەن سارا جول ءبارىمىزدى ايقىن دا, اشىق, ماقساتى مەن مۇددەسى بەلگىلى دامۋدىڭ دارا جولىنا الىپ شىقتى. بەلگىلەنگەن ماقساتتار مەرزىمىنەن بۇرىن – ون بەس جىلدا جۇزەگە اسىرىلدى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ كەزەكتى جولداۋىندا 2050 جىلعا دەيىنگى اۋقىمدى ستراتەگيالىق باعدارلامانى جاريالاعان كەزدە وسىدان ون بەس جىل بۇرىنعىداي كوڭىلىمىزدە سەنىمسىزدىك ورىن العان جوق, قايتا جىگەرىمىزگە جاڭا سەرپىن بەرىپ, بويىمىزعا قۋات قۇيدى. وندا ايتىلعان تۇجىرىمداردىڭ ءبارى دە كوكەيگە قونىمدى, العا قويىلىپ وتىرعان مىندەتتەردىڭ ءبارىن ءوز كەزەڭىندە ورىنداپ شىعامىز دەگەن سەنىم مول.ارينە, ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن ەڭبەكتەنۋ كەرەك. ىزدەنبەگەن, ەڭبەكتەنبەگەن, ءبىلىم مەن بىلىك دەڭگەيىن دامىتپاعان بولساق, ءبىز 2030 باعدارلاماسىن مەرزىمىنەن بۇرىن ورىنداپ, بۇگىنگى كۇنى العا زور ۇمىتپەن قاراپ وتىرماس ەدىك. ەلباسىنىڭ قازاقستان حالقىنا ارناعان «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى جولداۋىندا ايتىلعان ماقساتتار ءبىزدىڭ بۇگىنگى قالىپتاسقان مەملەكەتىمىزدى دامۋ جولدارىندا قيىندىقتار ىرگەسىن شايقاي المايتىن, تامىرى تەرەڭ بويلاعان ىرگەلى ەل بولۋعا اپاراتىن جول دەپ بىلەمىن. بۇل جولدىڭ دا وڭاي ەمەستىگى بەلگىلى. ەلباسى قازاقستانعا, ونىڭ حالقىنىڭ الەۋەتىنە سەنگەندىكتەن دە وسىنداي باعدارلاما ۇسىنىپ وتىر.مەن اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ عالىمى جانە ءبىلىم سالاسىندا قىزمەت ىستەيتىندىكتەن الدىمەن وسى سالالار بويىنشا العا قويىلعان ماقساتتار مەن مىندەتتەرگە توقتالسام دەيمىن. الەمدە بۇگىندە 10 ميلليون تۇرعىن جارتىلاي اشتىق, 6 ميلليون ادام تولىق اشتىقتى باستان وتكەرۋدە. سوندىقتان, ەلباسىنىڭ بۇل ستراتەگياسى تەك قازاقستان ءۇشىن عانا ەمەس, دۇنيەجۇزىلىك دەڭگەيدە وزەكتى ماسەلە بولىپ وتىر. ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن شەشۋ ءۇشىن جەردى دۇرىس جانە ءتيىمدى پايدالانۋ كەرەك. جيىرما ءبىرىنشى عاسىردىڭ ون سىن-قاتەرىنىڭ ەڭ باستى قاۋپىنىڭ بىرەگەيى رەتىندە ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ بولاتىنىن ەلباسى بولە-جارا بەكەر كەلتىرىپ وتىرعان جوق. ەگەر ساراپتاپ قارار بولساق, جەر بەتىندەگى ءار ادامنىڭ قالىپتى تاماقتانۋى ءۇشىن وعان 0,3 گەكتار ەگىستىك جانە 1 گەكتار جاي جەردەن كەلۋى ءتيىس دەيتىن بولساق, قازاقستاندا جەر ەلدىڭ ءبىر تۇرعىنىنا 13 گەكتاردان اينالادى ەكەن. رەسەيدە ول 3 گەكتاردان كەلەدى. بۇل قازاقستاندا ەگىستىك جەرلەردى باسقا ەلدەرمەن سالىستىرعاندا, كەڭەيتۋگە مۇمكىندىكتىڭ مول ەكەنىن كورسەتەدى. قازاقستاندا 10 جىل بۇرىن 35 ملن. گەكتار ەگىستىك جەرگە ءدان سەبىلەتىن بولعان. بۇگىندە 22 ملن. گەكتار ەگىستىك بولسا, ونىڭ 60 پايىزىن بيداي الادى. اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ شىعىمدىلىعى, ونىڭ ىشىندە استىقتىڭ شىعىمى كوڭىل كونشىتەرلىك ەمەس ەكەندىگىن ايتا كەتكەن ءلازىم. ول گەكتارىنا 13-14 تسەنتنەردەن اسپاۋدا. سەبەبى, اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارنالعان جەرلەردى ءتيىمدى پايدالانا الماي وتىرمىز. ەگىستىك جەرلەردىڭ 30-35 ملن. گەكتاردان 22 ملن.-عا ءتۇسىپ كەتۋىنىڭ ءوزى – تابيعات بەرگەن ۇلكەن سىيدى دۇرىس پايدالانا الماي وتىرعانىمىزدىڭ دالەلى بولا الادى. جەر تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ, ساپالى ەكولوگيالىق تازا ءونىم الۋ ءۇشىن الدىمەن توپىراقتىڭ قۇنارلىلىعىن ارتتىرۋىمىز كەرەك. سونىمەن قاتار, تەك ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ كليماتىنا بەيىمدەلگەن مادەني داقىلداردىڭ تۇقىمىن پايدالانۋ دا كوپ پروبلەمانى شەشەدى. تەك بيداي عانا ەمەس, بۇرشاق, مايلى داقىلدار, كوكونىس تە ءوسىرۋىمىز كەرەك. ەرتەرەكتە بيداي سەبىلەتىن الاڭ 17-18 ميلليون گەكتاردى العان بولسا, بۇگىندە ول نەبارى 10-11 ميلليون گەكتار ەگىستىك القابىنا سەبىلەدى. قازىرگى باستى ماقسات – ەگىستىكتەردىڭ شىعىمىن كۇشەيتۋ ءۇشىن ونىڭ قۇنارلىلىعىن ارتتىرۋدا الەمدىك وزىق تەحنولوگيالاردى پايدالانا وتىرىپ, جوعارى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزۋ بولىپ تابىلادى. ول ءداندى داقىلداردىڭ شىعىمىن جاقسارتىپ, الىناتىن ءونىمدى 10-نان 15 تسەنتنەرگە دەيىن كوتەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.ءاربىر شارۋا قوجالىعى ول ءۇشىن وزىق تەحنولوگيانى پايدالانۋى ءتيىس. ياعني, جەرمەن جۇمىس ىستەيتىن ءاربىر شارۋا ادامى ءوزىن اسىراپ وتىرعان جەر-انانى ايالاپ, باپتاعان سايىن ونىڭ بەرەر سىيى دا ەسەلەنە تۇسەتىنىن ەستەن شىعارماسا دەيمىن. وسىمدىكتەردى دەر كەزىندە زياندى اۋرۋلاردان قورعاپ وتىرۋ ءۇشىن قاجەتتى حيميالىق پرەپاراتتاردى قولدانۋ كەرەك ەكەنى وزىنەن-ءوزى تۇسىنىكتى. ءبىزدىڭ ادامزات الدىنداعى ماقساتىمىز – ەكولوگيالىق تازا, ساپالى ءونىم, ياعني ازىق-ت ۇلىك دايىنداۋ بولسا, وندا الەمدە شىعارىلىپ جاتقان نەشە ءتۇرلى پرەپاراتتاردى جاپپاي وڭدى-سولدى پايدالانۋعا وتە ساق بولۋىمىز كەرەك دەگىم كەلەدى. پرەپاراتتاردى تىم ارتىق قولدانۋدىڭ وسىمدىككە زالالى كوبىرەك ەكەنىن ۇمىتپايىق. ولار ەگىستىكتى ارام شوپتەردەن ارىلتىپ, مول ءونىم بەرۋگە كومەكتەسكەنىمەن, ءونىمنىڭ ساپاسىن بۇزىپ, ادام اعزاسىنا زيان اكەلۋى ابدەن مۇمكىن. سوندىقتان, حيميالىق پرەپاراتتارعا مۇقيات بولۋ كەرەك ەكەنىن عالىم رەتىندە تاعى دا ايتا كەتكىم كەلەدى. وتاندىق تىڭايتقىشتار مەن حيميالىق پرەپاراتتار مۇنداي پروبلەمالاردى بولدىرمايدى. ويتكەنى, ول ءوز تابيعي جاعدايىمىزعا بەيىمدەلگەن.وسى جەردە مەن تىڭايتقىشتاردى پايدالانۋ جانە ولاردى ءوندىرۋ ماسەلەسىنىڭ ءالى دە بولسا جەتە قولعا الىنباي وتىرعانىن ايتا كەتكىم كەلەدى. ارينە, 1995 جىلدارعى دەڭگەيدەن جوعارىلادىق دەۋگە بولادى. بىراق ءالى تىڭايتقىشتاردى ءوندىرۋ كولەمى اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاراستى ەگىستىك القاپتاردىڭ قۇنارلىلىعىن قالپىنا كەلتىرۋگە جانە داقىلدار ونىمدىلىگىن كوتەرۋگە جەتكىلىكسىز بولىپ تۇر. بۇگىنگى كۇننىڭ باستى ماسەلەسى – عالىمداردىڭ زەرتتەۋ جۇمىستارىن دۇرىس پايدالانۋ بولىپ تابىلادى. قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى وسى باعىتتا 2007-2011 جىلدارى 26 قوسىمشا جوبا دايىنداپ, ناتيجەسىندە 34 جاڭا تەحنولوگيا جانە تەحنيكالىق نىسان قۇرىلدى. وندىرىسكە 30 اياقتالعان زەرتتەۋ ەنگىزىلىپ, ول اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ءارتۇرلى سالالارىن قامتىدى. تۇزدانعان جەرلەردەگى كۇرىشتىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن وڭدەۋدە رەسۋرس ۇنەمدەيتىن تەحنولوگيالار, مەرس ميكروتىڭايتقىشى, بيوگۋمۋس, اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن وڭدەۋدە جاڭا تەحنولوگيالار, مال اۋرۋىمەن كۇرەسۋ شارالارى, جاڭا ماشينالار مەن جابدىقتاردى قۇراستىرۋ سەكىلدى جاڭالىقتار ەنگىزىلدى. بۇگىندە ءبىزدىڭ قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتى «قازاگرويننوۆاتسيا» اق-تىڭ 23 عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ 16 عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى, 2 اگرارلىق جوو, 7 باسقا دا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ 7 فاكۋلتەتى جانە اگرارلىق سەكتورعا 23 ماماندىق بويىنشا مامان دايارلايتىن 16 كوللەدج جانە 130 اۋىل مەكتەپتەرىمەن تىعىز بايلانىس–تا جۇمىس ىستەيدى. بولاشاقتا وسىلاردىڭ نەگىزىندە كورپوراتيۆتىك ينتەگراتسيالانعان وقۋ-عىلىمي-يننوۆاتسيالىق ۋنيۆەرسيتەت كەشەنىن قۇرۋ كوزدەلۋدە.ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ پيلوتتىق يننوۆاتسيالىق بولىمشەسى – قازاقستان-جاپونيا يننوۆاتسيالىق ورتالىعى جۇمىس ىستەۋدە. ول 2010 جىلى جاپوندىق جەتەكشى «JEOL» جانە «Shimadzu» كومپانيالارىمەن بىرلەسىپ قۇرىلعان بولاتىن. ورتالىقتىڭ قۇرامىندا 4 لابوراتوريا جۇمىس ىستەۋدە. ۋنيۆەرسيتەت 42 باكالاۆر ماماندىعى جانە جوعارى ءبىلىم, 39 – ماگيستراتۋرا, 16 – PhD ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن جۇزەگە اسىرۋدا. سەگىز مىڭنان اسا ستۋدەنتتەر وقىپ ءبىلىم الۋدا.پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ جولداۋدا جوعارى وقۋ ورىندارى تەك ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىمەن عانا شەكتەلىپ قالماۋى كەرەك, ولار قولدانبالى جانە عىلىمي-زەرتتەۋ بولىمشەلەرىن قۇرىپ, دامىتۋ ءتيىس دەدى. عالىمدار بۇل پىكىردى ءبىر اۋىزدان قولدايدى. وسى ماسەلەگە بايلانىستى ءبىزدىڭ ءالى دە قولبايلاۋلار مەن قايشىلىقتاردان ارىلا الماي وتىرعانىمىزدى ايتقىم كەلەدى. بۇل بارلىق جوعارى وقۋ ورىندارى مەن عىلىمنىڭ پروبلەماسى بولىپ تۇر دەپ ويلايمىن.بۇگىندە ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى عىلىمي-زەرتتەۋلەردى دە, قولدانبالى زەرتتەۋلەردى دە قارجىلاندىرادى. وسى ارادا ءبىر قاراما-قايشىلىقتار الدىمىزدان شىعادى. ءبىز كادردى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى ءۇشىن دايارلايمىز. ونىڭ قۇرامىندا 24 عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى مەن 12 تاجىريبە ستانساسى بار. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ وسى مەكەمەلەرىن قارجىلاندىراتىن — ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى. ءبىلىم مينيسترلىگى بيىل وسى اگرارلىق عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى مەن ستانسالارعا 3,2 ملرد. تەڭگە ءبولدى. بۇل دەڭگەي 3 جىلدان بەرى وسكەن ەمەس. بۇل دەگەنىڭىز, اگرارلىق عىلىمدى دامىتۋعا تىم از. ياعني, اۋىل شارۋاشىلىعىنا كادر دايارلايتىن عىلىمي مەكەمەلەردى بىلىمگە قاتىستى مينيسترلىك قارجىلاندىرعان سوڭ, ول تۇگەلدەي سول سالاعا تاۋەلدى بولادى دەگەن ءسوز. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە قارايتىن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى از قارجىلاندىرىلادى. قارجى فۋندامەنتالدى عىلىمعا باسىمىراق بولىنەدى. سەلەكتسيا, گەنەتيكا, بيولوگيالىق عىلىم ۇلەسىنە قارجى جەتكىلىكتى تيمەي كەلەدى.اگرارلىق سالاعا قاتىستى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ قاراماعىنا ءبىرجولا بەرىپ, ولار بۇل سالاعا قاجەتتى قارجىمەن قامتاماسىز ەتۋى ءتيىس. اياقتالعان زەرتتەۋلەردى ءبىز سول مينيسترلىككە بەرۋىمىز كەرەك. وندا ارناۋلى يننوۆاتسيالىق ورتالىقتار قۇرىلۋى ءتيىس. جاڭا «عىلىم تۋرالى» زاڭعا بايلانىستى كونسورتسيۋمدار قۇرۋىمىز كەرەك. ول سالالىق مەكەمەلەردىڭ اراسىندا ۇيلەستىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ وتىرادى. بۇگىن اگرارلىق عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى ءوز بەتىنشە, اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتتەر ءوز بەتىنشە تىرلىك ەتىپ جاتىر. قازىر ەلىمىزدەگى ءۇش اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەت عىلىمىنىڭ پوتەنتسيالىن 202 عىلىم دوكتورى, 673 عىلىم كانديداتى قۇرايدى. ال 24 عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى مەن 12 تاجىريبەلىك ستانسادا 74 عىلىم دوكتورى, 495 عىلىم كانديداتى ەڭبەك ەتەدى. ياعني, اگرارلىق عىلىم پوتەنتسيالىن تولىق پايدالانۋدىڭ جولدارى قاراستىرىلماۋدا دەگەن ءسوز. ال قازىر ناعىز وسى اگرارلىق سالانىڭ عىلىمىن دامىتۋدىڭ زامانى دەر ەدىم. ءبىز 3 كونسورتسيۋم قۇرۋدى ۇسىنىپ وتىرمىز. سولتۇستىكتەگى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىن استاناداعى اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتكە, وڭتۇستىكتەگىلەردى الماتىداعى, باتىستاعىلاردى باتىستاعى اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەت قاراماعىنا بەرۋ كەرەك. باسقارۋ ماسەلەسىندە دە قايشىلىقتار جەتىپ ارتىلادى. شەتەلدەردە ۋنيۆەرسيتەتتەردە ءدارىس بەرەتىن عالىمدار تۇسكە دەيىن ساباعىن بەرىپ, تۇستەن كەيىن زەرتتەۋ ينستيتۋتىنداعى جۇمىسىنا كەتەدى. ستۋدەنتتەر دە ۋنيۆەرسيتەتتە وقي ءجۇرىپ, العان بىلىمدەرىن تاجىريبەلىك ستانسالاردا نەمەسە عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىندا تاجىريبەمەن جالعاستىرادى. عىلىمعا بەيىمى بار, العىر ستۋدەنتتەردى بايقاعان عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى ولاردى عىلىمعا تارتادى. بۇل دەگەنىمىز, مامان-كادرلاردان عىلىمي ءىزباسار دايارلاۋعا جول اشادى دەگەن ءسوز. ال بىزدەگى قازىرگى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى عىلىمىنداعى عالىمداردىڭ ورتاشا جاسى 53 پەن 62 ارالىعىندا.عالىمدارسىز ءبىز يننوۆاتسيانى دامىتۋدى جولعا قويا المايتىنىمىز بەلگىلى. يننوۆاتسيانى شەتەلدەن ساتىپ الا بەرۋگە ەرتەڭگى كۇنى شامامىز كەلمەي قالادى. تەوريالىق ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن يننوۆاتسيالىق قۇرال-جابدىقتار جەتىسپەيدى. تەوريالىق ماسەلەلەردى شەشپەي, قولدانبالى ماسەلەلەر شەشىلمەيتىنى تاعى بەلگىلى. ارينە, مەملەكەت قارجى ءبولىپ جاتىر, ماسەلە سول قارجىنى ءتيىمدى جۇمساي بىلۋدە. ءتيىمدى جۇمسالسا, مىسالى, وسىمدىك سالاسىنداعى عىلىمي-زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەسى جوعارى بولا الار ەدى. بىراق ول ءتيىمدى ءارى راتسيونالدى پايدالانىلىپ وتىرعان جوق. ەكىنشى جاعىنان, وبلىستىق اكك-لەر اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىمەن ءالسىز جۇمىس ىستەۋدە. جوو-لارمەن دە بايلانىسى ءالسىز. اكك-تەر ءوز باعىتىن ءتۇبىرلى قايتا قاراۋى ءتيىس. ونىڭ باستى مىندەتى جاڭا يننوۆاتسيالىق جوبالاردى ەندىرۋ بولاتىن. مۇنى ولار ۇمىتىپ كەتكەن سىڭايلى. مەن بۇل جەردە عىلىمي جوبالاردى ايتىپ وتىرمىن. ال ۇكىمەتتىك دەڭگەيدەگى ۇلكەن جوبالاردى ەمەس. ءارتۇرلى كەشەندەر, زاۋىتتار قۇرۋ باسقا اڭگىمە. بىرىڭعاي جۇيە قۇرۋىمىز كەرەك. سالالىق مينيسترلىكتەر جوبالاردى ەندىرۋمەن اينالىسۋلارى كەرەك. عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ پروبلەمالارىمەن تىكەلەي ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى اينالىسسىن. قارجىلاندىرۋشى مەكەمە بولعان سوڭ وسىنىڭ ءبارىنىڭ باسىندا سول مينيسترلىكتىڭ تۇرۋى شارت دەپ ويلايمىن.اگرارلىق سەكتور مەن ءبىلىم جانە عىلىم سالاسى بويىنشا ەلباسىنىڭ الدىمىزعا قويىپ وتىرعان ماقساتتارىن جۇزەگە اسىرۋ قولىمىزدان كەلەتىنىنە تولىق سەنىمدىمىن. تەك ارنارسەگە تياناقتى دا وڭ كوزقاراس قالىپتاستىرۋىمىز كەرەك. ەلباسىمىز 2050 جىلعا دەيىن قازاقستان قانشالىقتى دەڭگەيدە داميتىنىن, ەلىمىزدىڭ الدىندا قانداي ماقساتتار تۇرعانىن, كەزدەسەتىن قيىندىقتاردى جەڭۋ جولدارىن ناقتى بەلگىلەپ بەردى. ستراتەگيانىڭ وزىندىك نەگىزى بار. ول – ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق دامۋ سەرپىنى, ينتەللەكتۋالدىق كۇشى, ەڭ باستىسى ەتنوسارالىق بەرەكە-بىرلىگى. وسى فاكتورلاردىڭ بارلىعى قازاقستاندى 2050 جىلعا دەيىن باسەكەلەستىككە بارىنشا قابىلەتتى وركەنيەتتى ەلدەردىڭ قاتارىنا مىندەتتى تۇردە قوسادى.راحىمجان ەلەشەۆ,اكادەميك, اۋىل شارۋاشىلىعىعىلىمدارىنىڭ دوكتورى.الماتى.