ازاماتتىق قارۋ ۇستاۋ قاتاڭ قاداعالانادى

ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ 2019 جىلعى 1 شىلدەدەگى «ازا­مات­تىق جانە قىزمەتتىك قارۋ مەن ونىڭ وق-دارىلەرى اينالى­مى قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى» بۇيرىعىنا قوعامدىق قاۋىپ­سىزدىكتى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان جاڭا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. وسى جايىندا ءىىم اكىمشىلىك پوليتسيا كوميتەتىنىڭ توراعاسى ماقسات بايبولوۆ مالىمدەدى.

ونىڭ ايتۋىنشا, ازاماتتىق جانە قىز­مەت­تىك قارۋدىڭ ۇرلا­نۋىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن قارۋ مەن وق-دارىلەردى ورتالىق­تان­دىرىلعان ورىندا ساقتاۋ قاراس­تىرىلعان. بۇرىننان زاڭدى تۇل­عالارعا قارۋدى كۇزەت ۇيىم­­دارىنىڭ قارۋ-جاراق بولمە­لەرىندە ساقتاۋعا رۇقسات ەتىلگەن. ەندى مۇنداي مۇمكىندىك جەكە تۇل­عالارعا دا بەرىلدى. بىراق ازا­ماتتارعا قارۋىن ۇيدە نەمەسە بەلگىلەنگەن ورىندا ساقتاۋدى تاڭداۋعا ەركى بار. قارۋ يەلەرىنىڭ سالعىرتتىعىنان, ساقتاۋ تالاپتارىن ورىنداماۋىنان ۇرلىققا جول بەرىلەدى. سوندىقتان وسىنداي شارالار قابىلدانىپ جاتىر.

سونداي-اق جاڭا ەرەجەلەر نەگىزىندە ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ رۇقساتىنسىز ساتىلاتىن قارۋ­لاردى ساتۋ ءتارتىبى رەتتەلدى. بۇعان پنەۆماتيكالىق, سيگنالدىق قارۋلار جانە گاز بۇرىككىشتەرى جاتادى. مۇنداي قارۋدى ساتىپ العىسى كەلەتىندەر كامەلەتتىك جاسقا تولعانىن راستاپ, دۇكەنگە سوتتالماعاندىعى, مەديتسينالىق تەرىس كورسەتكىشتەرىنىڭ جوق­تىعى جانە قارۋ ۇستاۋدىڭ قاۋىپسىزدىك ەرە­جەلەرى بويىنشا بىلىكتىلىك تەكسەرۋدەن وت­كەن­دىگى تۋرالى انىقتاما بەرۋ كەرەك. بۇل قا­دامعا پوليتسيانىڭ رۇقساتىنسىز ساتىل­عان قارۋلارمەن جاسالعان قىل­مىستىق وقي­عالاردىڭ تىركەلۋى سەبەپ بولعان. مىسالى, وسى سا­نات­تاعى قارۋلارمەن 2017 جىلدان بەرى 157 قىلمىس جاسالىپتى. ونىڭ 33-ءى قاراقشىلىق, 88-ءى بۇزا­قىلىق بولسا, ۇشەۋى ولىمگە اكەپ سوقتىرعان. 2018 جىلى قازاق­ستانعا 4 مىڭنان اسا سيگنالدىق قارۋ اكەلى­نىپتى. بۇلاردىڭ سىرتقى كورىنىسى «ماكاروۆ», «گلوك» ماركالى تاپانشالارعا اينا-قاتەسىز ۇقسايدى ەكەن.

–  جالپى جۇرگىزىلگەن ءىس-شا­را­لار ناتي­جەسىندە زاڭسىز اينا­لىم­داعى 3,5 مىڭنان اسا اتىس قا­رۋى تاركىلەندى. ونىڭ باسىم كوپشىلىگىن ازاماتتار ءوز ەرىكتەرىمەن تاپ­سىرعان. جىل سا­يىن ازاماتتاردان زاڭسىز ساق­تالعان اتىس قارۋىن, وق-دارىلەردى جانە جارىلعىش زاتتاردى ساتىپ الۋ اكتسياسى وتكىزىلىپ كەلەدى. قازىرگى تاڭدا پوليتسياعا 1,3 مىڭنان اسا ازامات جۇگىنىپ, 107 ملن تەڭگەدەن اسا سومانى قۇراعان 2 مىڭنان اسا اتىس قارۋىن, 185 مىڭ پاترون, 16 كگ جارىلعىش زات تاپسىرىلعان. قارۋدى ساتىپ الۋ اكتسيا­سى ءوز تيىمدىلىگىن كورسەتىپ, بەس جىلدا اتىس قارۋىمەن جاسالاتىن قىلمىستاردىڭ 42,2%-عا تومەندەۋىنە ىقپال ەتتى, – دەدى ماقسات بايبولوۆ.

سونىمەن قاتار ءىىم وكىلى جيىن­دا بيىل 5 تامىزدان باس­تاپ 11 تامىزعا دەيىن جۇرگىزى­لىپ جاتقان «قاۋىپسىز اۋلا» ءىس-شا­­را­سى جونىندە ايتىپ بەردى. بۇل قوعامدىق ءتارتىپتى ءتيىستى دەڭ­گەيدە ساقتاۋ, كوشەلەردە, اۋلالاردا قۇقىق بۇزۋشى­لىقتىڭ الدىن الۋ, جولىن كەسۋ ماقساتىندا ۇيىمداستىرىلۋدا. پوليتسيا قىز­مەتكەرلەرى اكتسيا اياسىندا سۋىق قارۋدى جانە باسقا دا تىيىم سالىنعان زاتتاردى زاڭسىز الىپ ءجۇرۋ, الكوگول ونىمدەرىن ساتۋدا زاڭناما تالاپتارىن ساقتاماۋ, تۇنگى ۋاقىتتا تىنىشتىقتى بۇزۋ, كامەلەتتىك جاسقا تول­ما­عانداردىڭ كوشەلەردە, ويىن-ساۋىق ورىندارىندا ءجۇرۋ, رۇقسات ەتىلمەگەن جەرلەردە ساۋدا-ساتتىق جاساۋ فاكتىلەرىن انىقتاپ جاتىر.