وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا ارنايى ساپارمەن كەلگەن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ كوكساراي سۋ رەتتەگىشى ءبىرىنشى كەزەگىنىڭ اياقتالعان قۇرىلىسىن ارالاپ كوردى. كوكساراي سۋ رەتتەگىشىنىڭ ىسكە قوسىلۋى وڭتۇستىك ءوڭىرى مەن سىر بويىنداعى حالىقتىڭ تالاي جىلدارداعى ارمانى ەدى.
قىرعىزستان توقتاعۇل گەس-ءىن قىستا ەنەرگەتيكالىق رەجىمگە اۋىستىرعاندا ءنوپىر سۋ شاردارا سۋ قويماسىن كەمەرىنە كەلتىرە تولتىرىپ تاستايتىن. امال جوق, ارناساي ارقىلى ارتىق سۋ وزبەكستانعا بەرىلەتىن. ەگەر ايتقان جەردەن اۋلاق, شاردارا سۋ قويماسى شىداس بەرە الماسا, سىر جاعالاپ وتىرعان وڭتۇستىكتىڭ ءۇش اۋدانى مەن قىزىلوردا تاسقىن سۋعا حاراپ بولار ەدى.
سۋدى از جىبەر دەپ ايىر قالپاقتى اعايىنعا جالىندىق, ۇكا, سۋ الىڭ دەپ الا توپىلى اعايىننىڭ الدىندا باس ۇردىق. ءسويتىپ ءجۇرىپ, ءبىر ارالدىڭ سۋىن ماجبۇرسىزدىكتەن كورشى مەملەكەتكە سىيلادىق. كوكساراي سۋ رەتتەگىشىنىڭ ماڭىزى تۋرالى ءسوز قوزعاعاندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ ماسەلەنىڭ وسى جاعىنان كەلدى.
– ءبىز ەلىمىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى ستراتەگيالىق نىساننىڭ قۇرىلىسىن ىسكە قوسۋ ارقىلى كوپتەگەن پروبلەمالاردى شەشتىك, – دەدى ەلباسى. – اتاپ ايتقاندا, سۋ كولەمىن ساقتاپ قالدىق. تاڭدايى كەبىرسىگەن ارالعا جاز بويى سۋ جىبەرىلەدى. ەكىنشىدەن, سىر جاعاسىندا وتىرعان اۋىلداردى تاسقىن سۋدان قورعاۋ ماقساتىندا مەملەكەتىمىز جىل سايىن وراسان قاراجات جۇمسايتىن. سول ابىگەرشىلىكتەن قۇتىلدىق. ۇشىنشىدەن, سۋارمالى جەر كولەمى مولايادى. كوكسارايدىڭ سىيىمدىلىعى 3 ملرد. تەكشە مەتر. سۋ كوپ بولعان جىلدارى ءجۇز مىڭداعان گەكتار جەرگە جۇگەرى ەگىپ, مال ازىعىن قامداپ الۋعا بولادى.
كوكساراي سۋ رەتتەگىشىن سالۋ وڭاي بولعان جوق. “قازسەلدەنقورعاۋ” مەملەكەتتىك مەكەمەسىنىڭ باستىعى توقتاربەك بايمولداەۆتىڭ ايتقانىنداي, سۋ تاسقىنى باسىپ قالاتىن ايماققا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى بويىنشا – 18, قىزىلوردا وبلىسىنان 51 ەلدى مەكەن كىرەدى ەكەن. قورعانىس ءۇشىن سوڭعى 35 جىلدا ۇزىندىعى 526 شاقىرىم بوگەت سالىنعان. جويقىن سۋ اپاتتى جاعدايدا سالىنعان بوگەتتەردى ج ۇلىپ كەتىپ, جىل سايىن ەل ۋلىعان-شۋلىعان بولىپ جاتاتىن.
2008 جىلى باستالعان الىپ قۇرىلىستىڭ قازىر ءبىرىنشى كەزەگى اياقتالىپ, 412 ملن. تەكشە مەتر سۋ كەلدى. قازىر شاردارا سۋ قويماسىنداعى سۋدىڭ مولشەرى 5 ملرد. تەكشە مەتردەن استى. ارتىق جيناۋ قاۋىپ. ال, كوكساراي سۋ رەتتەگىشى بيىلدىڭ وزىندە 1 ملرد. تەكشە مەتر سۋ جيناي الادى.
توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ باس بولۋىمەن بيىل جەلتوقسان ايىندا سىرداريا وزەنىنىڭ ەسكى ارناسىن جاۋىپ, وزەندى باس سۋ عيماراتى ارقىلى ارنا بويىمەن اعىزعان. وسىلايشا, سىرداريا وزەنىندەگى سۋدى باسقارۋعا مۇمكىندىك تۋدى. “قازسەلدەنقورعاۋ” مەملەكەتتىك مەكەمەسى قازىر كوكسارايداعى سۋ بوگەتىنىڭ بارلىق نىساندارىن گيدراۆليكالىق سىناقتان وتكىزىپ جاتىر. اقىن جاقىپ اۋىلى اۋماعىندا ورنالاسقان سۋ جىبەرۋ كانالىنداعى كوپىر مەن سۋ جەتكىزۋ كانالىنداعى “شوگىرلى” كوپىرى پايدالانۋعا بەرىلدى.
ەلباسى شاردارا سۋ قويماسىنداعى كۇردەلى جاعدايدىڭ ەندى رەتتەلەتىندىگىن ايتىپ, وسى جاۋاپتى جۇمىستىڭ باسى-قاسىندا بولعان ازاماتتارعا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. كوكساراي سۋ رەتتەگىشى 2012 جىلى تولىقتاي ىسكە قوسىلادى.
وڭتۇستىك قازاقستان – اگرارلى, نەگىزىنەن ورتا جانە شاعىن بيزنەسكە بەيىمدەلگەن وبلىس. الايدا, داعدارىستىڭ تولقىندارى ءىرى ءوندىرىس ورىندارى بولمايىنشا ەكونوميكالىق ءوسۋدىڭ اۋىلى اسا الىستاپ كەتەتىنىن كورسەتىپ بەردى. سوندىقتان, وبلىس اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆ بۇرىنعى فوسفور جانە شينا زاۋىتى اۋماعىن يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق ايماققا اينالدىرۋ ماقساتىندا جۇمىس باستاپ كەتكەن بولاتىن. ينفراقۇرىلىمدىق-كوممۋنيكاتسيالىق جەلىلەرى ىسكە قوسىلا باستاعان ايماققا قىزىعۋشى ينۆەستورلار كوبەيىپ كەلەدى. وسى جەرگە مىقتاپ تامىر تارتقان “ازيا كەراميك” جشس-ءنىڭ جۇمىسىن ەلباسى ارنايى بارىپ كوردى.
قۇرىلىسقا اسا قاجەتتى كەراموگرانيتتى قازاقستان وزگە مەملەكەتتەردەن تاسىپ كەلەدى. “ازيا كەراميك” جىلىنا 2,5 ملن. شارشى مەتر كەراموگرانيت دايىنداي الادى. يتاليانىڭ وزىق تەحنولوگيالىق قوندىرعىلارىمەن جابدىقتالعان سەرىكتەستىك ءوز ونىمدەرىن كورشى مەملەكەتتەرگە دە شىعارۋعا قابىلەتتى.
ساپارى سوڭىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ شىمكەنت قالاسىنىڭ ورتالىعىنداعى ءشامشى قالداياقوۆ اتىنداعى وبلىستىق فيلارمونياعا كەلدى. وبالى كانى, مەردىگەرلەر جۇمىستارىن حالىقارالىق تالاپتارعا ساي ورىنداعان. وبلىستىق فيلارمونيانىڭ جەتەكشىسى سايلاۋبەك جاقسىبەكوۆ تە “اكۋستيكاسى جاقسى, ميكروفونسىز-اق زالدى تولىق قامتيدى. مۇنداي ونەر ورتالىعى استانانىڭ وزىندە جوق”, دەيدى ريزالىقپەن. فيلارمونيا ەكى بولىكتەن تۇرادى. ىرگەسىندە سىرتتان شاقىرىلاتىن ونەرپازدارعا, ديريجەرلەرگە 22 ورىندىق قوناق ءۇيى بار. كونتسەرتتەن شىققان سوڭ ابىگەر بولىپ جاتپايدى.
ەلباسىنا مۇنداعى اتقارىلعان جۇمىستاردى شىمكەنت قالاسىنىڭ اكىمى ارمان جەتپىسباەۆ بايانداپ بەردى.
فيلارمونيانىڭ سالتانات سارايىندا پرەزيدەنت ونەر ۇجىمىنىڭ كونتسەرتىن تاماشالادى. سۇگىردىڭ “ىڭعاي توك” كۇيى, ن.ءتىلەنديەۆتىڭ ء“وز ەلىم”, حالىق ءانى “سارى بيداي” جانە “ۆەنگر ءبيى” ورىندالعان سوڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ وتىنىشىمەن قۇرمانعازىنىڭ “سارىارقا” كۇيى كۇمبىرلەدى.
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى فيلارمونياعا ءبىر شەبەر ورتالىعىنىڭ قولىنان شىققان 51 حالىق اسپاپتارى جيىنتىعىن تارتۋ ەتتى. “ناعىز قازاق قازاق ەمەس, ناعىز قازاق دومبىرا” دەپ قادىر اقىن ايتقانداي, وڭتۇستىكتىڭ زيالىلارى اتىنان ەلباسىنا دومبىرا سىيعا بەرىلدى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا ءوزبەكستان ساپارىنىڭ قورىتىندىلارىن حابارلادى. ەكى حالىقتىڭ ءتۇبى ءبىر تۋىسقان ەكەنىن ايتا كەلىپ, وزبەكستانداعى قازاقتار وزبەكستاندى, قازاقستانداعى وزبەكتەر قازاقستاندى ءوز ءۇيى, ءوز وتانى دەپ بىلەتىنىن, ەكى اعايىن حالىقتىڭ اراسىندا دانەكەر ەكەندىگىن جەتكىزدى. شەكارانىڭ ەكى جاعى دوستىق شەكاراسى بولعانى بارىمىزگە, كورشىلەرىمىز قىرعىزستان, تاجىكستان, تۇركىمەنستان مەملەكەتتەرىنە دە پايدالى, سولاي بولۋى كەرەك, دەدى.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا ارنايى كەلگەن ساپارىنىڭ ءمانىسىنە توقتالدى. بيىلعى جىلى ينۆەستيتسيالىق باعدارلاما بويىنشا وڭتۇستىكتە توعىز ءىرى نىسان پايدالانۋعا بەرىلمەك. ەل حالقىنىڭ 15 پايىزىن قۇراپ وتىرعان ەڭ ءىرى وبلىستى ورگە سۇيرەر ءوندىرىس ورىندارىن كوبەيتۋ ماسەلەسىن نىقتادى. “جىل سايىن اجارلانا تۇسكەن شىمكەنت قالاسىن “شىمكەنت – شىرايلى شاھار” دەپ اتاعىم كەلەدى”, دەپ ءسوزىنىڭ اياعىن ازىلگە بۇرعان ەلباسى “اقىرى “ش” ءارپىن جاقسى كورەسىڭدەر عوي”, دەپ ءتۇيدى. سوڭىنان وبلىس حالقىن ۇلىستىڭ ۇلى مەرەكەسى – ناۋرىزبەن قۇتتىقتاپ, باق, بەرەكە, دەنساۋلىق, جاقسى ءومىر تىلەدى.
باقتيار تايجان, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.