ۇلى دالا تاريحىن كاسىبىنە ارقاۋ ەتكەن شەبەرلەر وتباسىنىڭ شەبەرحاناسىنداعى قولونەر بۇيىمدارىنىڭ سان تۇرلىلىگىندە شەك جوق. كوزدىڭ جاۋىن الاتىن اشەكەي بۇيىمدار, كيىم-كەشەكتەر, ويۋمەن كومكەرىلگەن تەكەمەت-سىرماق, ات ابزەلدەرىنىڭ زور تالعاممەن جاسالعاندىعى ەرەكشە ءبىر تاڭدانىسىڭىزدى تۋعىزادى. شەبەرلەر وتباسىنىڭ وسى ءبىر شاعىن شەبەرحانا ىشىنە ۇيالاعان قۇپياسىنىڭ سىرىن ءاربىر بۇيىمعا قاراپ ۇققانداي بولاسىز. قىرىق جىلعا جۋىق قولونەردىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرگەن بەكدايىرلار – وتباسىمەن كاسىبي شەبەرلەر. ءۇيدىڭ ۇلكەنى ايدوس – ءمۇسىنشى, باقىتجان قىشتان كوركەم بۇيىمدار قۇيسا, عالىمجان زەرگەرلىكتى كاسىپ ەتىپ كەلەدى. ال جىبەك ءورىپ, كەستە, گوبەلەن توقيتىن ەركەجاننىڭ قولىنان شىققان بۇيىمدار وزىندىك سانىمەن باۋرايدى. قولونەردى ومىرىنە ارقاۋ ەتكەن ولار – بۇگىندە اتا-اناسىنىڭ قولعابىسى ءارى شابىت بەرەتىن قولداۋشىسى.
شاعىن ءوندىرىس باسشىسى قوڭىر ەگەن ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل شاڭىراققا كيەلى كاسىپ بەكدايىر, ەگەن اتالارىنان دارىعان. مەكتەپتە ەڭبەك ءپانىن وقىتا ءجۇرىپ, اتا كاسىپكە بالالارىن باۋلىعان ەگەن قاريانىڭ ەڭبەگى جايلى الماتى وبلىسىنىڭ قاستەك اۋىلىندا ايتىلار اڭگىمە كوپ. اكەدەن دارىعان كاسىپتىڭ جالعاستىرۋشىسى قوڭىر ەگەن ۇلى كاسىبي ءبىلىم العاننان كەيىن الماتىداعى سۋۆەنير, سىيلىق بۇيىمدارىن شىعاراتىن زاۋىتتا ۇزاق جىلدار باس سۋرەتشى بولىپ ەڭبەك ەتتى. ء«وندىرىس ورىندارى ىدىراعاننان كەيىن اتاكاسىپ ءومىرىمنىڭ ماعىناسىنا اينالدى», دەيدى شەبەر.
زەرگەرلىك ونەردى جانىنا جاقىن سانايتىن قوڭىر ەگەن ۇلى – ءىنجۋ-مارجان, لاعىل تاستاردى كۇمىسپەن اپتاپ, اشەكەي جاساۋدىڭ حاس شەبەرى. اعاشتان جونىپ, تەرىدەن وڭدەلىپ جاسالعان ات ابزەلدەرى ساپاسى جاعىنان دا, ءسانى تۇرعىسىنان دا سۇرانىسقا يە. ال وتاناسى اناركۇل جامانقۇلقىزىنىڭ قولىنان شىققان ساۋكەلە, قالپاق, تاقيا, شاپان, تۇسكيىزدەر كۇندەلىكتى تۇرمىسقا قاجەتتى بۇيىمدار. كيىز باسىپ, ۇلتتىق كيىم تىگۋدىڭ قىر-سىرىن جەتىك مەڭگەرگەن مامان ءبىلىمىن جەتىلدىرۋدە سەمينار, كورمەلەرگە تۇراقتى قاتىسىپ وتىراتىندىعىن ايتادى.
كاسىپورىنعا قاجەتتى بۇيىمدار تاراز, شىمكەنتتەگى ءوندىرىس ورىندارىمەن قاتار وزبەكستان, تۇركيا, ەۋروپا, قىتاي ەلىنەن اكەلىنەتىندىگىن جەتكىزگەن شەبەرلەردىڭ ايتۋىنشا, قولدىڭ قۋاتى, كوزدىڭ مايىن تاۋىساتىن قولونەر كاسىبىنىڭ ماشاقاتى ءوز الدىنا. ۇلتتىق ۇلگىلەردى بۇيىم رەتىندە جارىققا شىعارۋ ءتاسىلى مەن ونى ءونىم رەتىندە تۇتىنۋشىعا ۇسىنۋدىڭ ايىرماشىلىعى كوپ. وسى ورايدا تومەن پايىزدى نەسيەگە قول جەتكىزۋ, شەتەلدەردىڭ كورمە الاڭدارىنا شىعۋدى ۋاقىت تالاپ ەتىپ وتىر. ال زاماناۋي جابدىقتار ءوندىرىستى جوعارى ساپالى دەڭگەيگە جەتكىزۋگە جول اشىپ قانا قويماي, شەتەل نارىعىنا شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, دەيدى شەبەرلەر.
شىعارماشىل شەبەرلەر ءۇشىن تاقىرىپ اۋقىمىندا شەك جوق. تاريحي دۇنيەسى تۇركى الەمىنە بويلايتىن قولونەر بۇيىمدارى كوركەمدىگى جاعىنان دا, تەحنولوگيالىق سيپاتى تۇرعىسىنان دا ەرەكشە. سىمباتى مەن سىرىن ساقتاي وتىرىپ سان ءتۇرلى وبرازدارعا جان ءبىتىرۋ حاس شەبەردىڭ عانا قولىنان كەلەتىن ءىس. ءبىر بۇيىمدا لاعىل تاس بار سالتاناتىمەن جارقىراپ تۇرسا, جىبەك ماتا بەتىنە كوسىلگەن كەربەز ويۋعا ءتىل بىتكەندەي, بىردە جەل بولىپ ەسىپ, بىردە گۇل بولىپ قاۋىز اشقانداي اسەر بەرەدى. ال باتىرلاردىڭ جورىعىنان حابار بەرگەندەي ساپ تۇزەگەن ات ابزەلدەرىنىڭ كۇمىسپەن اپتالىپ, بەدەرلەنىپ, ورنەكتەلىپ بىتكەن پىشىمىنە قاراپ ساقتار دۇنيەسىنە ساياحاتتاپ قايتقانداي بولاسىز...
شاعىن شەبەرحانا ونىمدەرى ۇلتتىق برەند رەتىندە ناسيحاتتاۋدى قاجەت ەتەدى. ال ءاربىر ۇلتتىق ناقىشتاعى بۇيىمنىڭ ءون بويىندا كوشپەندىلەر تاريحىنىڭ سىرى جاتقانى اقيقات.
الماتى