بيلىك بەلەسىندەگى بىرەگەي بەتبۇرىس

سايكەسىنشە, تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ جارلىعىمەن كوشباسشىلىق تىزگىندى قولعا العان قاسىم-جومارت توقاەۆ ەندىگى جەردە حالىقتىڭ شىنايى دا زاڭدى مانداتىنا يە بولۋ ءۇشىن ءوز جارلىعىنىڭ نەگىزىندە ەلىمىزدە كەزەكتەن تىس وتكىزىلگەن پرەزيدەنتتىك سايلاۋ­دا باسەكەلەس ۇمىتكەرلەرمەن تىكەلەي سايىسقا ءتۇسىپ, پرەزيدەنتتىك مانداتتى رەسمي تۇردە جەڭىپ الدى. ال شىنداپ كەلگەندە بۇل جەڭىس پرە­­زي­دەنت توقاەۆتىڭ سايلاۋالدى ۇگىت-نا­سيحات جۇمىسىنىڭ وزەگى مەن ار­قاۋى­نا اينالعان ادىلەت, ساباق­تاستىق جانە دامۋ سىندى ۇشتاعان­دى ىرگە­تاسقا نەگىزدەلگەن, سوندىق­تان سايلاۋ­شى­لاردىڭ باسىم كوپشى­لى­گىنىڭ كو­كەيىنەن شىققان 10 باعىت­تى قامتيتىن ستراتەگيالىق تۇعىرناما­سىنىڭ تىكەلەي جەمىسى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس.

ايتسا ايتقانداي-اق, بۇگىنگى تاڭدا ناقتى ىسكە اسىرىلۋىن پرەزيدەنت توقاەۆتىڭ تىكەلەي ءوزى قولعا الىپ, قاداعالاپ وتىرعان تۇعىرناماسىنىڭ ەڭ باستى وبەكتىلەرى قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ باستاپقى ءۇش بابىندا تايعا تاڭبا باسقانداي مەن­مۇندالاپ تۇر. ونداعى باستى قۇن­دىلىقتار مىنالار:

- قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءوزىن دە­موكراتيالىق, زايىرلى, قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتىك مەملەكەت رەتىندە ور­نىقتىرادى, ونىڭ ەڭ قىمبات قازىناسى – ادام جانە ادامنىڭ ءومىرى, قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى;

- رەسپۋبليكا قىزمەتىنىڭ تۇبەگەيلى پرينتسيپتەرى: قوعامدىق تاتۋلىق پەن ساياسي تۇراقتىلىق; بۇكىل حالىقتىڭ يگىلىگىن كوزدەيتىن ەكونوميكالىق دامۋ; قازاقستاندىق پاتريوتيزم; مەملەكەت ءومىرىنىڭ اسا ماڭىزدى ماسەلەلەرىن دەموكراتيالىق ادىستەرمەن... شەشۋ;

- قازاقستان رەسپۋبليكاسى – پرەزي­دەنتتىك باسقارۋ نىسانىنداعى ءبىرتۇتاس مەملەكەت;

- مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ بىردەن-ءبىر باستاۋى – حالىق.

مىنە, ءدال وسى تۇرعىدان كەلە­تىن بولساق, جوعارىدا اتالعان كونستي­تۋ­تسيالىق قۇندىلىقتاردىڭ بارلىعى دا پرەزيدەنتتىڭ باعدارلامالىق جول كارتاسى مەن كۇللى ەل كەڭىستىگىندە ىسكە اسىرىلۋعا ءتيىستى تومەندەگى مىندەت­تەر­دەن ايقىن كورىنىس تاپقان جانە ولاردىڭ بارلىعى دا حالقىمىزدىڭ, ونىڭ ىشىندە ءار ازاماتتىڭ ۇدەسىنەن شىعاتىن مۇد­دەلەر ەكەنى دە داۋ تۋعىزبايدى:

- تۇراقتى جانە قارقىندى ەكو­نو­ميكالىق ءوسىم ارقىلى حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ;

- Cىبايلاس جەمقورلىقتى جويۋ;

- Cوت جانە قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋ;

- مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ قارا­جاتىن ەڭ الدىمەن كەلەشەگى زور جو­بالارعا ءبولىپ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن كوبەيتۋ, حالىقتى جالاقىمەن قامتۋ, ۇلتتىق تابىستى ءادىل ءبولۋ;

- تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن شەشىپ, ءتۇرلى ساناتتاعى ازاماتتاردىڭ قولجەتىمدى باسپاناعا يە بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ.

پرەزيدەنت ق.توقاەۆ جوعارىدا اتال­عان باعدارلامالىق باعىتتاردىڭ مۇل­تىكسىز ورىندالۋى ءۇشىن ەڭ الدىمەن قاۋقارلى ءارى تولىق وكىلەتتى پرەزيدەنت, ىقپالدى دا ىسكەر پارلامەنت جانە مەم­لەكەتىمىزدىڭ ەڭ باستى قۇندىلىعى – حالقىمىزدىڭ الدىندا ەسەپ بەرۋدى مىندەت دەپ سانايتىن ۇكىمەتتى مەم­لەكەتتىك بيلىكتىڭ فورمۋلاسىنا اي­نال­­دىرۋ كەرەكتىگىن دە, سونداي-اق مەم­­لەكەتتىك قىزمەتكە تەك قانا مەريتو­كرات­تاردى, ياعني قادىرلى جانە قاسيەتتى ازا­ماتتاردى تارتۋ كەرەكتىگىن دە كۇن تارتى­بىنە شەگەلەپ قويىپ وتىر.

ءوز باعدارلاماسىندا بايتاق مەم­لە­كەتىمىزدىڭ شەشۋشى كەزەڭدەرىندە ەكو­نوميكامىزدىڭ تۇراقتى دامۋىنا قاتىستى وزگە دە ستراتەگيالىق ءما­نى زور ماسەلەلەردى مۇلتىكسىز شە­شۋ ءۇشىن كونستيتۋتسيادا اتالعان دەمو­كرا­تيالىق تەتىكتەردىڭ ءبىرى رەتىندە پرە­زيدەنت ق.توقاەۆ ۇلتتىق قوعامدىق سە­نىم كەڭەسىن قۇرۋدى ۇسىنعان ەدى. بۇ­گىنگى تاڭدا بۇل كەڭەس دىتتەگەن مە­جەسىنە دە ناقتى قادام باسىپ, كونستيتۋتسيامىزدىڭ 44-بابىنىڭ 20-تارماعىنا سايكەس ءتيىستى ەرەجەلەرىمەن قاتار, مىندەتتەرى مەن قۇ­رامى دا قوسا جاساقتالىپ, پرە­زي­دەنتتىڭ ارنايى قاۋلىسىمەن قۇ­رىلدى جانە بۇل قاۋلىنىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ پرەزيدەنتتىڭ اكىم­­شىلىگىنە جۇكتەلدى. دەمەك, اتالعان قۇجاتپەن ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق ستاتۋ­سى دا قوسا ايقىندالىپ تۇر. سوندىق­تان دا بولار, الگى كەڭەس تۋرالى حابار جۇرت­شىلىققا ءمالىم بولعان ساتتەن باستاپ, رەسپۋبليكالىق اقپارات قۇرالدارىندا دا, الەۋمەتتىك جەلىلەردە دە بۇل وڭ جاڭالىق قىزۋ تالقىعا ءتۇسىپ, ەلىمىزدىڭ زيالى قاۋىم وكىلدەرىنىڭ تاراپىنان وتە جىلى قابىلدانىپ, نەگىزىنەن, وڭ پاليترالى وي-پىكىرلەر تۋىنداتتى.

شىنداپ كەلگەندە ءدال وسىلاي بو­لاتىن ءجونى دە بار ەدى. ويتكەنى «كەڭە­سىپ پىشكەن تون كەلتە بولماس» دەگەندەي, قوعامداعى ساياسي كۇشتەردىڭ باسىن ءبىر ديالوگ الاڭىنا توعىستىراتىن جانە پرەزيدەنتتىڭ تىكەلەي ءوز باس­شى­لى­عىمەن جۇمىس اتقاراتىن ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ بولۋى كو­كەيكەستى ماسەلە-ءتىن. ەندى, مىنە پرە­زيدەنتتىڭ ستراتەگيالىق باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ بارىسىندا بيلىك پەن حالىق اراسىنا سىزات ءتۇسىپ قالۋدان الدىن الا ساقتاندىراتىن دا, كوپشىلىكتىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن بيلىككە دەر كەزىندە جەتكىزەتىن دە وسى كەڭەس بولارى كۇمان تۋدىرمايدى. سونىمەن قاتار بيلىك تاراپىنان ەلدىڭ ىشكى-سىرتقى ساياساتىنا قاتىستى تاعدىرشەشتى شەشىمدەر قابىلداۋ كەزەڭدەرىندە دە بۇل كەڭەستىڭ ۇلەسى سۇبەلى بولماق. وعان قوسا قانداي دا ءبىر سىن ساعاتتاردا ەشبىر بۇرا تارتۋشىلىققا جول بەرمەيتىن دە وسى كەڭەس بولسا, ونىڭ ابىروي-اتاعى ارتا تۇسەتىنى دە قاق.

تەك وسىلاي بولسا عانا كەڭەستىڭ اقىل-كەڭەستەرى مەن ۋاجدەرىنە پرە­زيدەنت قانا ەمەس, پارلامەنت دەپۋ­تات­تارى دا, ۇكىمەت مۇشەلەرى دە, ءوڭىر باسشىلارى دا تەڭ قۇلاق اساتى­نى كۇمانسىز. دەمەك, بۇل كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ الدىندا «تۋرا بيدە تۋعان جوق, تۋعاندى بيدە يمان جوق» دەمەكشى, ناعىز ابىزعا ءتان جاۋاپكەرشىلىكتىڭ ۇلگىسى بولۋ مىندەتى دە كۇتىپ تۇرعانىن ەستەن شىعارماعان ءجون.

سوندىقتان پرەزيدەنتتىك قىز­مە­تىنە كىرىسەر الدىندا ەلىمىزدىڭ تاۋەل­سىزدىك سارايىندا وتكەن سالتاناتتى شارادا قاسىم-جومارت توقاەۆ جوعا­رىدا اتالعان باعدارلامانىڭ ماڭىز­دى­لىعىمەن قاتار, ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ ماقسات-مۇددەسىنە دە كەڭىرەك توقتالعان بولاتىن. ەندەشە پرەزيدەنتتىڭ كۇللى جۇرتشىلىق نازارىنا ۇسىنعان باعدارلامالىق ءسوزىنىڭ ءتۇيىندى تۇستارىن دا اتاپ وتسەك, ارتىق بولماس.

بىرىنشىدەن, قازاقستاننىڭ جارقىن بولاشاعى ءۇشىن داۋىس بەرگەن ءاربىر ازامات پىكىرىنىڭ ماڭىزدى ەكەنىن باعالاي وتىرىپ, پرەزيدەنت تاتۋلىق, ىنتىماق, بىرلىك دەگەن قاسيەتتى ۇعىمداردىڭ حال­قىمىز بەن مەملەكەتىمىزدىڭ ەڭ باستى قۇندىلىقتارى ەكەنىن ايشىقتاپ, ول قۇندىلىقتاردى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاۋ بارشامىزدىڭ ورتاق پارىزىمىز ەكەنىنە دە ەرەكشە نازار اۋداردى.

ەكىنشىدەن, پرەزيدەنت ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتىنىڭ مۇددەسىن قورعاۋ ءوزىنىڭ ەڭ باستى مىندەتى ەكەنىن تاعى دا العا تارتا وتىرىپ, ساياسي كوزقاراستارى مەن ۇستانىمدارىنىڭ ارتۇرلىلىگىنە قاراماستان, ولاردى بولۋگە ەش جول بەرمەيتىنىن, سونداي-اق ءتۇرلى ساياسي تۇلعالار مەن قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ ورتاعا سالار قۇندى ۇسىنىستارى مەن باستامالارى بولسا, ولاردى مىندەتتى تۇردە ەسكەرەتىنىن جانە جاۋاپكەرشىلىگى زور مەملەكەتتىك قىزمەتىندە اشىق تا, ءادىل دە ءارى زاڭعا سايكەس ادال قىزمەت اتقاراتىنىن ەشبىر بۇكپەسىز جەتكىزدى.

ءسوز سوڭىن وسىمەن تۇيىقتاي كەلە, دانا حالقىمىزدىڭ مەملەكەت كوش­باسشىسى مەن بيلىكتىڭ بارلىق بۇتاق­تارىنان كۇتىپ وتىرعانى دا وسىنداي شەشىمدەر دەمەكپىز. ەندەشە جۇ­مىلعان جۇدىرىقتاي, ءبىر جاعادان باس, ءبىر جەڭنەن قول شىعارا وتىرىپ, پرە­زيدەنتتىڭ زاماناۋي باستا­ما­لارى­نىڭ ىسكە اسۋىنا ءبىر كىسىدەي اتسا­لىسايىق, اعايىن!

ءادىل احمەتوۆ,مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى