قر تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى قورى جانىنداعى الەمدىك ەكونوميكا جانە ساياسات ينستيتۋتى (اەسي) ۇيىمداستىرعان جيىندا ادام كاپيتالىن ودان ءارى دامىتۋعا دەن قويىلىپ, ەكونوميكالىق دامۋ مودەلىن قالىپتاستىرۋ توڭىرەگىندەگى ماسەلەلەر تالقىلاندى. باسقوسۋعا ەلىمىزدىڭ تانىمال ەكونوميستەرى, ادام كاپيتالىن دامىتۋ سالالارىنىڭ ساراپشىلارى قاتىستى.
القالى جيىن ەكى سەسسياعا ءبولىندى. العاشقى سەسسيادا ءسوز تىزگىنىن اەسي ديرەكتورى ەرجان سالتىباەۆ الدى. ول ادام كاپيتالىن دامىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ, دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ باعالاۋىنشا, مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق دامۋ دەڭگەيىنىڭ 30%-ى ادام كاپيتالىنڭ ساپاسىنا بايلانىستى ەكەنىن ايتتى. سونداي-اق مودەراتور بۇكىلالەمدىك ەكونوميكالىق فورۋمنىڭ مالىمەتى بويىنشا قازاقستان 2017 جىلى ادام كاپيتالى يندەكسىندە 130 ەلدىڭ ىشىنەن 29-ورىندى يەلەنگەنىن اتاپ ءوتتى.
ساراپشىلاردان ءبىرىنشى بولىپ زەرتتەۋ جانە كونسالتينگ ورتالىعىنىڭ سەرىكتەسى ءانۋار بورانباەۆ ءبىلىم ەكونوميكاسى حاقىندا ءسوز قوزعادى. ول ءبىلىم ەكونوميكاسى مەملەكەتتىڭ باسەكە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋدا ماڭىزدى فاكتور ەكەنىن, سوندىقتان ورنىقتى دامۋ ءۇشىن وسى باعىتقا كوڭىل ءبولۋ كەرەكتىگىن ايتتى. الەمدە ءبىلىم ەكونوميكاسىنىڭ يندەكسى بويىنشا 8,3 دەڭگەيىمەن شۆەتسيا كوش باستاپ تۇرسا, العاشقى وندىققا كىرەتىن قازاقستاننىڭ كورسەتكىشى 4,9 ەكەن.
ءبىلىم تۋراسىنداعى ويدى ودان ءارى جالعاعان «تالاپ» قولدانبالى زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى راحىم وشاقباەۆ ەلىمىزدە ەڭ تومەنگى ەڭبەكاقىنى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ ماماندارى الاتىنىن العا تارتىپ, ءبىراز دايەك كەلتىردى. ماسەلەن, تابىستىڭ تومەندىگى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا ەر ادامداردى كوپتەپ تارتۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى ەكەن. 2018-2019 وقۋ جىلىنداعى مۇعالىمدەردىڭ 81%-ىن ايەلدەر قۇراسا, 19%-ى – ەرلەر. ال 2018 جىلى پەداگوگيكالىق ماماندىقتارعا بولىنگەن 8173 گرانتتىڭ 80% ۇلەسى 95 ۇپايدان تومەن جيناعان تالاپكەرلەرگە بۇيىرىپتى. بۇل فاكتوردىڭ ءبارى مەكتەپتەگى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنا كەرى اسەرىن تيگىزەدى. سوندىقتان ادام كاپيتالىن كوتەرۋ ءۇشىن مەكتەپتەن باستاعان ءجون-اق.
بۇدان كەيىن «Dasco Consulting Group» ساراپشىسى داۋلەت ارعاندىقوۆ «ەڭبەك نارىعى: ستراتەگيالىق باعىتى, جاھاندىق ترەندتەر جانە كەلەشەگى» اتتى تاقىرىپتا بايانداما جاسادى. ول بولاشاقتا ەڭبەك نارىعىن مەگاترەندتەر انىقتايتىنىن, ءبىراز ماماندىقتار ەسكىرىپ, ورنىن جاڭا تەحنولوگيالار باساتىنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, ءححى عاسىردىڭ ورتاسىنا قاراي بۇگىنگى ماماندىقتاردىڭ 50-70%-ى اۆتوماتتاندىرىلىپ, بۇل عاسىرداعى پروگرەسس ادامزاتتىڭ بۇعان دەيىنگى 20 مىڭ جىل بۇرىنعى جەتىستىكتەرىمەن تەڭەسەدى. سونداي-اق الداعى ءۇش جىلدا حالىقتىڭ 50%-ى فريلانسەر رەتىندە ناپاقاسىن تابۋى مۇمكىن.
جيىن بارىسىندا ساراپشىلار دۇنيە جۇزىندەگى تاجىريبەلەر تۋرالى وي ءبولىسىپ, ءوزىمىزدىڭ ەلدە ادام كاپيتالىن قالىپتاستىرۋ مەن ونى ءتيىمدى پايدالانۋ جونىندە جان-جاقتى پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.