جاستاردىڭ جىلى جەمىستى بولۋى ءتيىس

5 جىلدا – 1,8 ملن جاس مامان

تاياۋدا ۇكىمەتتىڭ ءباسپاسوز ورتالىعىندا جاستار جىلىن وتكىزۋ بارىسى تۋرالى ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسى ءوتتى. اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى جۇلدىز وماربەكوۆا بيىل اتقارىلاتىن ءىس-شارالار جوسپارىن تانىستىرىپ, قانداي سالالارعا باسىمدىق بەرىلەتىنىن كەڭىنەن اڭگىمەلەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە جاستاردىڭ سانى 3,8 ملن-دى قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە قالالىق جاستاردىڭ سانى 2,2 ملن بولسا, اۋىلدىق جەردە 1,6 ملن جاس تۇرادى. سونىمەن قاتار جوعارى وقۋ ورىنداردا 586 661 ادام وقىسا, كوللەدجدەردە 488 712 جاس ءبىلىم الادى.

رەسمي مالىمەتكە سۇيەنسەك, ەلىمىزدەگى ەڭبەككە قابىلەتتى جاس­تاردىڭ سانى – 2,2 ملن. ولاردىڭ ىشىندە نەگىزگى جۇمىس كۇشى 15 پەن 28 جاس ارالىعىنداعى جاستارعا تۇسەدى ەكەن. قازىرگى ۋاقىتتا جۇمىسپەن قامتىلعان جاستاردىڭ سانى 2,1 ملن ادام. بۇل رەتتە 1,6 ملن ادام جالدامالى قىزمەتكەر بولىپ جۇمىس ىستەسە, ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىپ وتىرعاندار سانى – 492 مىڭ.

ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋ­مەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنە قاراستى حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ەربولات ءابۋلحاتيننىڭ ايتۋىنشا, ساۋدا جانە سەرۆيس سالاسى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن جاستاردىڭ ۇلەسى – 19,3 پايىز, ءبىلىم سالاسىندا – 11,5 پا­يىز, اۋىلشارۋاشىلىعى سالاسىندا – 11,2 پايىز, ونەركاسىپ سالاسىنداعى ۇلەس 11,1 پايىزدى قۇرايدى. ال ەلدەگى جالپى جاس­تار اراسىنداعى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى – 3,9 پايىز.

حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ دە­پارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى سالىس­تىرمالى تۇردە بۇل كورسەتكىشتىڭ ەۋروپادا – 7,7 پايىز, يسپانيادا – 32,6 پايىز, گرەتسيادا – 39,1 پا­يىز, يتاليادا – 33 پايىز ەكەنىن جەتكىزدى. دەسە دە دامىعان ەلدەرگە قاراعاندا كورسەتكىش تومەن دەپ توقمەيىلسىنۋگە بولمايتىنى تۇسىنىكتى. سەبەبى, جىلدان جىلعا جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى ارتىپ بارادى. ەلىمىزدە 84 مىڭ جاس ەكى قولعا ءبىر كۇرەك تابا الماي جۇرسە, 37 مىڭ ادام رەسمي تۇردە جۇمىسسىز رەتىندە تىركەلگەندەر ساناتىندا.

− بيىلعى جىلدىڭ 1-توقسا­نىندا جاستار اراسىنداعى ەڭ جو­عارعى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى الماتى قالاسىندا تىركەلدى (6,4%). سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا, قاراعاندى وبلىسىندا – 5,7%. جۇمىسپەن قامتۋ جانە «ەڭبەك» باعدارلاماسى اياسىندا ءىس-شارالار اتقارىلىپ جاتىر. بۇل باعدارلاما 253 مىڭ ادامدى قامتىدى. 19 مىڭ ادام تەگىن وقىتىلسا, قىسقا كۋرسپەن 16 مىڭ ادام قامتىلادى, – دەدى دەپارتامەنت ديرەكتورى.

ونىڭ ايتۋىنشا, ءوز كاسىبىن اشۋ ءۇشىن 2 مىڭ جاس شاعىن نەسيە السا, «باستاۋ بيزنەس» جوباسى اياسىندا 85 مىڭ ادام وقىتىلعان. ە.ابۋلحاتيننىڭ 2017-2018 جىلدارى جوو بىتىرگەن تۇلەكتەردىڭ ىشىندە 15-28 جاس ارالىعىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا جۇمىسقا تۇرعاندار سانى ايتارلىقتاي كەمىگەنىن ايتتى. ال ەكونوميكانىڭ باسقا سالالارىندا كەرىسىنشە ءوسىم بايقالادى.

− الداعى ۋاقىتتا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلۋى ءتيىس ءۇش توپقا ەرەك­شە نازار اۋدارعىم كەلەدى. ءبى­رىنشىدەن, جىل سايىن شامامەن 300 مىڭ تۇلەك ەڭبەك نارىعىنا شى­عادى. الداعى 5 جىلدا ەڭبەك نا­رىعىنا قوسىمشا 1,8 ملن جاس­ مامان كەلەدى دەگەن بولجام بار. ەندىگى كەزەكتە ءبىز وسى مامانداردى تولىقتاي جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسىن شەشۋىمىز قا­جەت. ەكىنشى توپقا ورتا ءبىلىم ال­عان, جۇمىسپەن قامتىلعان جاس­تار, تابىسى ەڭ تومەنگى كۇن­كورىس دەڭگەيىنەن كەم جاستار, ءمۇم­كىندىگى شەكتەۋلى جاستاردى جاتقىزۋعا بولادى. مۇنداي الەۋ­مەتتىك وسال توپقا جاتاتىن جاس­تاردىڭ سانى – 900 مىڭ. ءۇشىن­شى توپقا جۇمىس ىستەمەيتىن, وقى­مايتىن, بىلىكتىلىگىن كوتەرۋگە نيە­تسىز NEET ساناتىنداعى جاس­تاردى جاتقىزۋعا بولادى. ولار­دىڭ سانى – 300 مىڭ ادام. مۇن­داي توپقا جاتاتىن 15-28 جاس ارا­لىعىنداعى جاستاردىڭ ۇلەسى 7,6 پايىزدى قۇرايدى. بيىلعى جاستار جىلى قارساڭىندا NEET ساناتىنداعى جاستارمەن كۇرەس جۇمىستارى قارقىن الماق, – دەدى حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى. وسى رەتتە, مەملەكەت تاراپىنان جاس­تار اراسىنداعى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىن تومەندەتۋ بويىنشا اۋقىمدى شارالار جۇرگىزىلىپ كەلەدى.

− بيىل ۇلتتىق بىرىڭعاي تەس­­تىلەۋدەن وتپەي قالعاندار ەر­­تەڭ جۇمىسسىزدار رەتىندە ءتىر­كەلەدى. ارينە, ۇكىمەت ولاردى دا­لادا قالدىرمايدى. ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس العاشقى تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ بويىنشا بيىل 21 مىڭ ادامدى تەگىن وقىتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. بۇل جۇيە بويىنشا 2 جارىم جىل وقىپ, تەحنيكالىق سالانىڭ مامانى بولۋعا ءمۇم­كىن­دىك قاراستىرىلعان,– دەدى ە.ابۋلحاتين.

وسى رەتتە ەلىمىزدەگى جاستار­دىڭ ءجيى جۇمىس اۋىستىرۋىنىڭ سەبەبىن دە سۇراعان ەدىك. دەپار­تامەنت ديرەكتورىنىڭ ايتۋىنشا, جاستاردىڭ جۇمىس بەرۋشىلەرگە قوياتىن تالاپتارى جوعارى. ونى ەكىنشى تاراپ وتەي الماعاندىقتان اۋىس-ءتۇيىس ءجيى ورنايدى. ونىڭ ۇستىنە قازىرگى جاس بۋىن از ۋاقىتتا وزىنە اۋقىمدى مىندەت, ماقسات قويۋعا بەيىم. بۇل ءبىر جاعىنان دۇرىس ءارى زامانعا بەيىمدەلۋدىڭ كورىنىسى ەكەنىن ايتادى.

ۆولونتەر ستۋدەنتتىڭ ستيپەندياسى كوبەيمەك

ۇكىمەت جىل باسىندا جاستار جىلىن ءوت­كى­زۋ جونىندەگى جول كار­تاسىن قابىل­دادى. جول كارتاسى 89 تارماقتان, 4 بلوكتان جانە 5 باعىتتان تۇ­رادى. جال­پى, جاستار جىلىن وتكىزۋگە مەملەكەتتىك بيۋدجەت­تەن 24,6 ملرد تەڭگە قاراستى­رىل­عان بولاتىن. بۇل قا­را­جاتقا قانداي شارۋالار اتقارىلماق؟ كارتاعا كىر­گەن ىلكىمدى جوبالاردىڭ قان­داي ماقساتتا ىسكە اساتىنىن اق­­­پارات جانە قوعامدىق دا­مۋ ۆيتسە-ءمينيسترى جۇلدىز ومار­بەكوۆادان سۇراپ بىلدىك.

− بۇعان دەيىن جاستار جى­لى دەپ جەلەۋلەگەن فورۋمدار كو­بەيىپ كەتتى, ناقتى جاستارعا قا­تىستى قانداي تۇيىتكىلدەر وڭ شە­شىم تابادى؟» دەگەن ساۋالدار اي­تىلىپ جاتىر. جول كارتاسىندا كور­­سەتىلگەن 89 تارماقتىڭ 5-ەۋى فو­رۋم­دارعا قاتىستى. ونىڭ ءبىرى جاستار جىلىنىڭ اشىلۋى, ودان كەيىن مامىر ايىندا قوس­تاناي قالاسىندا قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قاتى­سۋىمەن مىڭنان استام جاستاردىڭ باسىن بىرىكتىرگەن ۆولونتەرلەر فورۋم ءوتتى. فورۋمنىڭ ناتيجەسى بويىنشا مەملەكەت باسشىسى 2020 جىلدى «ۆولونتەرلەر جى­لى» دەپ اتاۋدى قولدايتىنىن ءبىل­دىردى. سونىمەن قاتار كۇنى كەشە كوكشەنىڭ كورىكتى ولكەسى زە­رەندى اۋدانىندا «ZEREN» جازعى ءبىلىم بەرۋ لاگەرىنىڭ اشىلعانىن بىلەسىز. «ZEREN» جازعى ءبىلىم بەرۋ لاگەرىنىڭ نەگىزگى ماقساتى كرەاتيۆتى جاستاردىڭ الەۋەتىن بىرىكتىرۋ,– دەدى ۆيتسە-مينيستر.

ونىڭ ايتۋىنشا, بيىل جاس­تاردىڭ ءبىلىم كوكجيەگىن كە­ڭەي­تۋگە باسىمدىق بەرىلمەك.

− پرەزيدەنتتىڭ «5 الەۋمەتتىك باستاماسى» اياسىندا ءبىلىم بە­رۋ سالاسىنا قوسىمشا 20 مىڭ گرانت­تىڭ ءبولىنۋى جانە ستۋ­دەنتتەردى جاتاقحانامەن قامتۋ ماسەلەسى جاس­تار ءۇشىن ۇلكەن قۋانىش بولدى. سونداي-اق جاستار جىلىندا جاستاردىڭ ءبىلىم الىپ, بىلىكتى مامان اتانۋىنا, كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋعا جاعداي جاساۋ ءۇشىن «جاس مامان» جوباسى ىسكە اسىرىلا باستالدى. جوبا اياسىندا 20 جوعارى وقۋ ورنى مەن 180 كوللەدج زامانعا ساي جابدىقتالىپ, 210 مىڭ بىلىكتى مامان دايارلاۋ, جوعارى وقۋ ورىندارى جانە كوللەدج ستۋدەنتتەرىن كاسىپكەرلىك نەگىزدەرىنە وقىتۋ كوزدەلۋدە. سونىمەن قاتار ۆولونتەرلىك قىز­مەتپەن اينالىساتىن ستۋدەنت­تەردىڭ ستيپەندياسىن 30%-عا كو­تەرۋ قاراستىرىلدى, − دەدى ج.وماربەكوۆا.

تاعى ءبىر جاڭالىق, ەرىكتى قوعامدىق جۇمىسقا ارالاسقىسى كەلگەن ستۋدەنتتەرگە ارنالعان سايت 1 قىركۇيەكتەن باستاپ ءىس­كە قوسىلادى. وندا قىزمەت سا­لا­سىن (جەتىم بالالارعا, ءمۇ­گەدەك بالالارعا كومەكتەسۋ, قان­داي دا ءبىر قايىرىمدىلىق ۇيىم­دارىنىڭ جۇمىسىنا اتسالىسۋ) تاڭداعاننان كەيىن ۆاۋچەر الادى. سول ارقىلى وقۋ اقىسىن تولەۋگە مۇمكىندىكتەرى بار. جەكە مەنشىك, مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتتە ءبى­لىم الىپ جاتقان ءاربىر ستۋدەنت بۇل جوباعا قاتىسۋعا قۇقىلى. ەرىك­تىلەر تاڭداۋىنا ۆاۋچەردىڭ ەكى كرەديتتى جانە بەس كرەديتتى ەكى ءتۇرى ۇسىنىلادى. ەرىكتى ەكى كرەديتتى ۆاۋچەرگە 20 مىڭ تەڭگە الىپ, ءتيستى باعدارلامانى ورىندايدى. 5 كرەديتتى باعدارلاما بويىنشا ەكى كرەديتكە قاراعاندا كوبىرەك جۇمىس ىستەۋگە تۋرا كەلەدى ەكەن. جالپى بۇل باعدارلاماعا 50 مىڭ ستۋدەنت قامتىلادى دەپ جوسپارلانعان.

باسپاناعا قۇجات قابىلداۋ قىركۇيەكتە باستالادى

بيىلعى جىلدى جاستار جىلى دەپ جاريالاعان كەزدە ءۇيسىز-كۇيسىز جۇرگەن جاستاردىڭ باسپانا شىرعالاڭى ۇكىمەتتىڭ قۇلاعىنا جەتەدى دەگەن وي قىلاڭ بەردى. كوپ ۇزاماي, جۇمىس ىستەيتىن جاستارعا ارنالعان جول كارتاسىندا ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جال­عا بەرىلەتىن پاتەر سالۋ تۋ­­رالى ۇسىنىس ەنگىزىلىپ, ما­قۇل­داندى. جاستار جىلى ايا­سىن­دا 2021 جىلعا دەيىن نۇر-سۇل­تان, الماتى جانە شىمكەنت قالا­لارىندا جۇمىس ىستەيتىن ازا­ماتتارعا ءۇش مىڭ پاتەر بەرۋ جوس­پارلانىپ وتىر.

− شىن مانىسىندە جاستاردىڭ باسپانامەن قامتىلۋى بۇگىنگى كۇننىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى. بۇعان دەيىن, جاستار مەن جاس وت­باسىلاردىڭ باسپانالى بولۋ ماسەلەسى دە مەملەكەت تا­را­­­پىنان قولداۋ تاپتى. ياعني­ «تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناق بانكى­نىڭ» 2012 جىلى قولعا العان «قولجەتىمدى باسپانا – 2020» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ەكى بىردەي باعىتتا جۇزەگە اسىرىلسا, سونىڭ ءبىرى – «جاس وتباسىلارعا ارنالعان تۇرعىن ءۇي» جوباسى. مەملەكەت تاراپىنان باسپانا­مەن قامتۋ ءۇشىن 2018 جىلدان «7-20-25» باعدارلاماسى جۇ­مىس جۇرگىزىلۋدە. جاستار جى­لى اياسىندا قابىلدانعان جول كارتاسىنىڭ نەگىزگى باعىت­تارى­نىڭ ءبىرى – باسپانامەن قام­تاماسىز ەتۋ. وسىعان بايلانىستى, «نۇرلى جەر» تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى مەملەكەتتىك باع­دار­لاماسىنا وزگەرىستەر مەن تو­­­لىق­­تىرۋلار ەنگىزىلىپ, بەكى­تىلدى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قاجەتتى قارجى ءبولىندى. مينيستر­لىك بۇگىنگى كۇنى جۇمىسشى جاس­تارعا جالعا بەرىلەتىن پاتەرلەر بەرۋ ءۇشىن قويىلاتىن نەگىزگى تالاپتار مەن تەتىكتەردىڭ قاعي­داسىن ازىرلەۋدە, ونى 1 تامىزعا دەيىن بەكىتۋ كوزدەلۋدە, – دەدى ج.وماربەكوۆا.

ونىڭ ايتۋىنشا, جاستاردىڭ ۇلەسى باسىم نۇر-سۇلتان, الماتى جانە شىمكەنت قالالارىندا 1000 پاتەر بەرۋ بويىنشا جۇمىستار قارقىندى جۇرگىزىلۋدە.

− ول پاتەرلەردى ساتىپ الا المايدى. ءبىز جاستارعا بۋىندارىن بەكىتىپ العانشا مۇمكىندىك بەرە­مىز. باسپانا الۋعا اقشا جي­ناۋ وڭاي ەمەس. ءارتۇرلى مەم­لەكەتتىك باعدارلاما بولسا دا, اقشا جيناۋىڭ كەرەك. سون­دىق­تان بۇل باعدارلاما باس­پا­ناعا مۇقتاج جاستارعا ارنالىپ وتىر. قىركۇيەك ايىندا جاستارعا جالعا بەرىلەتىن تۇر­عىن ءۇي باعدارلاماسى بويىنشا قۇجاتتاردى قابىلداۋ باستالادى. باعدارلاما ەرەجەسى سايتىمىزدا 1 تامىزدا جاريالانادى. ەڭ الدىمەن وعان 29 جاسقا دەيىنگى جاستار قاتىسادى. ەگەر وتباسىلى بولسا, اسىراۋىندا مۇگەدەك اتا-انالارى نەمەسە مۇگەدەك بالالارى بولسا, قوسىمشا جەڭىلدىكتەرگە يە بولادى. جالعا بەرىلەتىن تۇر­عىن ءۇي ءۇش جىلدان بەس جىلعا دەيىن بەرىلەدى. جەرگىلىكتى ات­قارۋشى بيلىكپەن جانە باسقا دا مينيسترلىكتەرمەن تاعى دا قاراس­تىرامىز, – ج.وماربەكوۆا.

سونداي-اق ۆيتسە-مينيستر جال­عا ءۇي العىسى كەلەتىن ادامنىڭ تۇرعىن ءۇي باعدارلامالارىنىڭ بىرىندە جيناعى بولۋى ءتيىس ەكەنىن ايتتى. جاستارعا سالىنعان باسپانانى جالعا الۋ باعاسى اي سايىن 10-12 مىڭ تەڭگە كولەمىندە. باستى شارتتىڭ ءبىرى تقجب-دان شوت اشۋ نەمەسە قانداي دا ءبىر مەملەكەتتىك باعدارلاماعا قاتىسۋ مىندەتتى. بۇل ارقىلى جالعا العان جاستاردىڭ ءوز ۇيلەرىن ساتىپ الۋعا قانشالىقتى قام جاساپ جاتقانىن كورسەتەدى. ءسويتىپ, 3-4 جىلدىڭ ىشىندە يپوتەكالىق باعدارلامالارعا تولەنەتىن ال­عاشقى جارنانى جيناپ الۋعا بولادى, – دەدى ۆيتسە-مينيستر.

ايماق جاستارىنا كوڭىل اۋدارىلادى

ەلىمىزدە جاستاردىڭ جاع­دايىن جاساۋ, ءبىلىم الۋ, جۇمىس­قا ورنالاسۋ جانە تاعى باسقا باعدارلامالار تۋرالى جانە ەلىمىزدە جۇرگىزىلىپ جاتقان مەم­لە­كەتتىك ساياسات جانە وسكەلەڭ ۇر­پاق­تىڭ قۇندىلىقتارى تۋرالى حاباردار بولۋى ءۇشىن وڭىرلەردە 209-عا جۋىق جاستاردىڭ رەسۋرس­تىق ورتالىقتارى جۇمىس ىستەيدى. رەسۋرستىق ورتالىقتار جاس­تار­­دى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ جانە كاسىبي باعدار بەرۋ, پسي­حولوگيالىق جانە قۇقىقتىق, يننوۆاتسيالىق جانە كاسىپكەرلىك, ۆولونتەرلىك قىزمەتتى دامىتۋ بويىنشا كەڭەس بەرەدى. جاس وتباسىلارمەن جۇمىستى جۇرگىزۋ, جاس­تار ۇيىمدارىن جانە جاستاردىڭ ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارىن جوبالار مەن باعدارلامالاردى ءازىر­لەۋگە قولداۋ كورسەتۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزەدى.

− جىل باسىنان باستاپ وسى رەسۋرستىق ورتالىقتاردا 300 مىڭنان استام جاستار ءتۇرلى باعىتتا كەڭەس الدى. بۇگىنگى كۇنى وسى رەسۋرستىق ورتالىقتاردى جاس­تارعا قىزمەت كورسەتۋ ورتا­لىعى رەتىندە قايتا قۇرۋ جوسپار­لانۋدا. اتالعان جۇمىستار ور­تالىقتاردىڭ جاستارمەن ءبىر تەرەزە پرينتسيپىمەن ءتۇرلى باعىتتاعى ماسەلەلەردى شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى, – دەدى ج.وماربەكوۆا.

ونىڭ ايتۋىنشا, اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى ورتالىقپەن جانە جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن ءبىر­لەسە وتىرىپ, تالداۋلار جۇرگى­زىلەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە ءوڭىر­لەردە جاستاردىڭ ەلدىڭ قوعام­دىق-ساياسي ومىرىنە قاتىسۋ دەڭ­گەيى تومەن ەكەنى بايقالعان. سونى­مەن قاتار مادەني-دەمالىس ين­فراقۇرىلىمىنىڭ دامۋى دا كەنجە تارتىپ تۇر.

− وسىعان بايلانىستى, ءوڭىر­­­­لەرمەن بايلانىس ورناتىلىپ, جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. كوۆور­كينگ ورتالىقتار, سپورت عيماراتتارى, اۋلا كلۋبتارى قۇرىلۋدا. بارلىق وبەكتىلەر مەم­لەكەت-جەكە مەنشىك ارىپتەستىك نەگىزىندە تۇرعىزىلادى. بۇل شارا جاستار ساياساتى سالاسىندا قابىلداناتىن شارالاردىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋدى جۇرگىزۋگە, سونداي-اق رەسپۋبليكالىق دەڭ­گەيدەن جەرگىلىكتى دەڭگەيگە دەيىن ءتيىمدى شەشىمدەر قابىل­داۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, – دەدى ج.وماربەكوۆا.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىل قوستانايدا وتكەن «قازاقستان – رەسەي جاس­تارىنىڭ ىنتىماقتاستىق فورۋمىندا: «قازاقستان – جاس ءارى جاستاردىڭ مەملەكەتى! جاس­تارىمىز – دامۋدىڭ قوز­عاۋشى كۇشى. بارلىق مەملەكەتتىك ورگان­داردىڭ مىندەتى – جاستاردىڭ ءوزىن ءوزى جاقسى تانىتۋىنا جاعداي جا­ساۋ جانە ولاردىڭ وڭ باستامالارىنا قولداۋ كورسەتۋ قاجەت دەگەن بولاتىن. بيىل جاستاردى تولعاندىرعان ماسەلەلەر وڭ شەشىم تاۋىپ, ىلكىمدى جوبالار ناتيجە بەرەدى دەگەن ءۇمىت بار.