احمەتتىڭ اماناتى
ەكى ءبولىمدى دراما
كەيىپكەرلەر:
احمەت بايتۇرسىنوۆ ۇلت قايراتكەرى
بالا احمەت شامامەن 8 جاستا
ءاليحان بوكەيحانوۆ ۇلت قايراتكەرى
ماعجان جۇماباەۆ ۇلت قايراتكەرى, اقىن.
اقتاس احمەتتىڭ اعاسى
بايتۇرسىن احمەتتىڭ اكەسى
ءبادريسافا احمەت بايتۇرسىنوۆتىڭ جارى
شولپان احمەتتىڭ قىزى 10 جاس شاماسىندا
جاس جىگىت احمەتتىڭ تۇرمەدەگى سەرىكتەسى
بايمىرزا اۋىل اقساقالى
سابالاق بايتۇرسىننىڭ ءىنىسى, كۇش يەسى
2-اقساقال
تەرگەۋشى
وياز
سۋديا
ميليتسيا باسشىسى
جەندەتتەر
اقساقال
جاس ۇلاندار
ءبىرىنشى ءبولىم
پرولوگ
ساحنادا «اققۇم» ءانى باياۋ ەسىپ تۇرادى. احمەت پەن بادريسافا حانىم ەكەۋى ءبىرى شاڭىراق كوتەرىپ, ءبىرى ۋىقتاردى شانشىپ جاتادى. ازدان سوڭ ۋىق شانشىلعان سوڭ احمەت بادريسافا حانىمدى قۇشاقتاپ تۇرادى. بۇل احمەت بادريسافامەن وتباسىن قۇردى, شاڭىراق كوتەردى جانە الاش ۇكىمەتىنىڭ شاڭىراعىن كوتەردى دەگەن ماعىنادا. سول كەزدە جالما-جان اسكەريلەر كىرىپ كەلەدى. ەكەۋىن ەكى ايىردى,
اسكەري: احمەت بايتۇرسىنوۆ سەنسىڭ بە؟
احمەت: ءيا مەنمىن. (كۋالىگىن كورسەتىپ). تۇتقىندالاسىڭ, تەز كيىنىپ بىزبەن جۇرەسىڭ...
بادريسافا: احا, نە جازدىڭ, نەگە بۇلاي, باقىتتى شاعىمىز قايدا قالدى؟ احا, كىناسىزسىڭ عوي, احا...
اسكەري: سەن قاتىن باقىرىپ شاقىرما, كىنالى ما جوق پا ونى تۇرمەگە بارعان سوڭ ءوزى ايتاتىن بولادى. ال, بايتۇرسىنوۆ, تەز بول!
ولار احمەتتى قولىنا تەز كىسەن سالىپ, يىقتارىمەن ۇرعىلاپ, جۇلقىلاپ كەتە بارادى.
احمەت: بادريسافا حانىم, سابىرلى بول, اقىرىن كۇتەيىك, كوز جاسىڭدى جەندەتكە كورسەتپە, جانىم.
اسكەريلەر احمەتتى الىپ كەتەدى. بادريسافا جىلاپ ارتىنان جۇگىرىپ قالىپ قويادى.
ءبىرىنشى سۋرەت
تۇرمە سىرتى. قورشاۋ.بوران ءۋىلى. قارلى دالا. بادريسافا قولىنا قىزىن جەتەلەپ تۇرمە قاقپاسىنىڭ ەسىگىن قاعىپ تۇر.
بادريسافا: (قاقپانى ۇرعىلاپ) قاراۋىل, اششى ەسىكتى, ەڭ بولماسا كۇيەۋىمە مىنا كيىمدى بەرەيىن. وتىنەم. اششى, قاراۋىل. احاڭ قىزىن كورسىنشى!
اششى, قاراۋىل, ەسىكتى, وتىنەمىز.
قاراۋىل: (قاقپانىڭ ار جاعىنان) كەت دەدىم عوي, ساعان, اقىماق. حالىق جاۋىنىڭ ايەلىسىڭ. ەندى بولماسا اتىپ تاستايمىن. كۇيەۋىڭنەن بۇرىن سەن ولەسىڭ. اتىپ تاستاسام ساعان سۇراۋ جوق. (قارقىلداپ كۇلەدى)
بادريسافا: مەن اياۋلى احاڭمەن بىرگە ولۋگە بارمىن. احاڭنان جانىم ارتىق ەمەس. (قاقپاعا سۇيەنىپ وتىرىپ, بۇك ءتۇسىپ جىلايدى)
شولپان: (جۇباتىپ) شەشە تۇرىڭىزشى, اكەم امان-ەسەن عوي, ءبىز قالاي دا كىرۋىمىز كەرەك قوي. اكەمدى ساعىندىم مەن دە... (جىلايدى)
بادريسافا تۇرەگەلىپ, قاقپانى ۇرعىلاي تۇسەدى.
قاراۋىل: مەن ساعان كەت دەدىم عوي, ەندى كەتپەسەڭ مەن سەنى يتكە تالاتام.
بادريسافا: قانداي جاۋىز بولساڭ دا قورىقپايمىن. مەن اياۋلى احاڭدى كورمەي كەتپەيمىن.
(ۇرعىلاي بەرەدى)
احاڭ جەڭىل كيىنىپ كەتكەن, مەن جىلى كيىم بەرۋىم كەرەك ەدى, وتىنەم اششى, ەسىكتى.
قاراۋىل: مەن كەت دەدىم عوي, ساعان, ەندى كەتپەسەڭ اتامىن. يتكە تالاتام, كەت. مازامدى الما.
بادريسافا: كەتپەيمىن.
قاراۋىل: وندا ساعان قازىر كورسەتەم.
كەنەت قاقپا اشىلىپ, بادريسافانى قاقپاعا سۇيرەپ كىرگىزىپ ءيتتى ارسىلداتىپ تالاتىپ جاتقانى ەستىلىپ تۇرادى, بادريسافانىڭ ايعايى جىلاعانى ەستىلەدى. ازدان سوڭ كيىمى جىرتىلىپ, بەتى-اۋىز, قولى قانعا بويالعان بادريسافانى اسكەريلەر قاقپادان شىعارىپ تاستايدى.
قاراۋىل: (قارقىلداپ ك ۇلىپ) ال كيىم بەر ەندى, حالىق جاۋىنا مىنە, ء وز كيىمىڭ جىرتىلدى. ەندى كەتپەسەڭ سەنى مىنا اش يت جەپ قويادى. تەز كەت. يتكە جەم بولاسىن.
شولپان بادريسافانى سۇيەمەلدەپ تۇرعىزادى دا, ءۇستى-باسىنىڭ قارىن قاعا باستايدى, كيىمى جىرتىلىپ, قولىنان قان شىققان.
شولپان: (جىلاپ) شەشە ءجۇرشى, كەتەيىك, اكەمە سوسىن كەلەمىز عوي, يت تالاپ تاستادى سەنى, قان اعىپ تۇر عوي. كيىمىڭ دە جىرتىلدى.
بادريسافا: (قاراۋىلعا) جاۋىز, سەن انادان ەمەس يتتەن تۋعان ەكەنسىڭ. قالاي ءداتىڭ باردى, انامىن عوي, يتكە تالاتۋعا.
قاراۋىل: (ك ۇلىپ) سەن حالىق جاۋىسىڭ. سەنى ءولتىرىپ تاستاسا دا وبال جوق. قارقىلداپ ك ۇلىپ, سەندەرگە سول كەرەك. ۇلى ستالين جولداس سولاي دەگەن. كۇيەۋىڭە جىلى كيىم نە كەرەك, ءبارىبىر اتىلاتىن ادام, توڭدى نە, توڭبادى نە, ءبارىبىر. ال ەندى كەتىڭدەر ەندى بولماسا قىزىڭدى يتكە تالاتام.
بادريسافا: ۋا, قۇداي جازاڭدى بەرسىن, جاۋىز. قىزىمدا نەڭ بار ەدى...
(ەكى قولىن كوكە جايىپ) ۋا, قۇداي, بىتەتىن كۇنى بار ما ەدى, مىنا ازاپتىڭ, احاڭ حالقىم دەگەننەن باسقا نە جازىپ ەدى, بۇل نەتكەن قاتىگەزدىك ەدى, ۋا, قۇداي؟!
(جىلايدى)
ەكىنشى سۋرەت
تەرگەۋشىنىڭ كابينەتى. سۇرعىلت. سىعىرايعان تەرەزە.
ستول باسىندا تەرگەۋشى وتىر, قارسى الدىندا احمەت تۇرەگەپ تۇر. قولى كىسەندەۋلى, ابدەن قالجىراعان. شارشاۋلى, بەتى اۋزى كوگەرىپ ءىسىپ كەتكەن.
تەرگەۋشى قولىندا پاراق قاعازى بار, احمەتكە تەپسىنىپ تۇر.
تەرگەۋشى: حالىق جاۋى احمەت بايتۇرسىنوۆ سەن ءبارىبىر كەڭەس ۇكىمەىنە قارسى بولعان سەبەپتى ايتقان جوقسىڭ. بۇل جاۋاپ جەتكىلىكسىز.
احمەت: مەن حالقىما ەشقاشان قارسى بولعان ەمەسپىن.
تەرگەۋشى:(جازىپ) الاش ۇكىمەتىنەن سوڭ جاسىرىن پيعىلمەن كەڭەس ۇكىمەتىنە قارسى شەتەلمەن بايلانىس جاساعانىڭدى راستايسىڭ با؟
احمەت: مەن ەشقاشان شەتەلمەن بايلانىس جاساعان ەمەسپىن.
ەگەر ۇلتىم ءۇشىن بايلانىس جاساۋ كەرەك بولسا قاشپاس ەدىم.
تەرگەۋشى: (اسىعىس جازىپ) مىنە, بۇل ۇلكەن فاكت! دەمەك, كەڭەس ۇكىمەتىن ىشىنەن ءىرىتۋدى ويلاعانىڭ راس قوي. مىسالى قازاقتاردىڭ رۋحىن وياتۋ ارقىلى, ۇلتتار دوستىعىنا سىنا قاققىڭ كەلگەنىن راستايسىڭ عوي.
احمەت: مەن قانشاما رەت ايتام, تەرگەۋشى مىرزا; مەن ۇلتتار دوستىعىنا سىنا قاعۋدى ويلاعان ەمەسپىن. ماعان بارلىق ۇلت بىردەي. سەبەبى مەن وقىعان, كورگەن اداممىن.
تەرگەۋشى: مەن مىرزا ەمەسپىن. تەرگەۋشى جولداس دەڭىز. مىرزا دەگەن بايلاردى جاقتايتىن سەندەرگە ايتىلاتىن ءسوز.
احمەت: سەن ءبارىبىر مىرزا بولا المايسىن, تەرگەۋشى.
تەرگەۋشى: بوس ءسوزدى قوي, بايتۇرسىنوۆ, جانىڭدى قيناماي كەڭەس مەملەكەتىنە قارسى جاساعان قىلمىسىڭدى اشىق مويىنداپ, قولىڭدى قويىپ, ۇلى ستالين جولداستان كەشىرىم سۇراساڭ, جانىڭ قالار بالكىم.
احمەت: كۇناسىز بولسام, قايتەم. مەن ەشكىمنەن كەشىرىم سۇرامايمىن.
تەرگەۋشى: كەشىرىم سۇراماساڭ اتىلاسىڭ!
كەڭەس ۇكىمەتىن كىم ساتقىسى كەلسە, كىم وعان قارسى كەلسە كىم حالىقتىڭ جاۋى بولسا, ول جويىلۋى ءتيىس.
ايتپاقشى بايتۇرسىنوۆ, ساعان كەشە كىم كەلدى, بىلەسىڭ بە؟
احمەت: مەن حالىق جاۋى ەمەسپىن. يا, بىلمەدىم, كىم كەلدى؟. ماعجان با؟
تەرگەۋشى: ماعجان؟ جۇماباەۆ پا؟ ول تۇرمەدە. (سۇق ساۋاساعىن كورسەتىپ) ول دا تۇرمەدە. سەن جۇماباەۆ ءوزىمدى قۇتقارىپ الادى دەپ جۇرسىڭبە؟
(ك ۇلىپ) ول دا قۇتقارۋعا مۇقتاج. ول دا...مۇمكىن ەكەۋىڭدى بەتتەستىرۋ كەرەك شىعار.
احمەت: (باسىن شايقاپ) قايران ماعجان, زامانا داۋىلى سەنى قايدان ايلانىپ ءوتسىن. (ويلانىپ قالادى)
ال كىم كەلدى؟
تەرگەۋشى: بايتۇرسىنوۆ قىلمىسىڭدى مويىندا, ايەلىڭدى, قىزىڭدى ويلا. ولار كەشە كەلگەن. قاراۋىل كىرگىزبەگەن. سوسىن قارسىلاسقان. قاقپانى ۇرعان. مەملەكەتكە, ۇلى ستالين جولداسقا ءتىل تيگىزگەن.
احمەت: بادريسافا, شولپان, قىزىم....
تەرگەۋشى: (ك ۇلىپ) سوسىن قاراۋىل نە ىستەگەن.
قاراۋىل ولاردى كۇزەت يتىمەن قۋعان. يت ايەلىڭنىڭ سانىن تىستەپ الىپتى (قارقىلداپ ك ۇلىپ) مىنە, حالىق جاۋلارى ءسويتۋى ءتيىس.
احمەت: (قاتۋلانىپ) بادريسافا, جارىم. نەگە كەلدىڭ ەكەن. بۇلار قايدان كىرگىزسىن سەنى. يتكە تالاتىپ, قورلاعان ەكەن.
تەرگەۋشى: بايتۇرسىنوۆ سەن سۇمدىق قاتتى, بەرىك ادامسىڭ, جانىم اشىپ ايتايىن, سەن قىلمىستى مويىندا, وتباسىڭدى ويلا. ستالين جولداستان كەشىرىم سۇرا.
احمەت: مەن قىلمىسكەر ەمەسپىن. شىندىق ءتۇبى جەڭەدى, ءتىپتى مەن ولگەن سوڭ ءبىر اشىلار. ال ساعان قۇداي مەن كەشكەن زاۋالدى بەرسىن. مەنىڭ ورنىما ەرتەڭ سەن وتىراسىڭ.
تەرگەۋشى: اقىماق, حالىق جاۋى نە دەيسىڭ, (كەلىپ احمەتتى جاعاسىنان سىلكىپ, بەتىنەن ۇرىپ جىبەرەدى, ىشىنەن ۇرا باستايدى)
سالدەن سوڭ تەرگەۋشى ەنتىگىپ توقتايدى.
احمەت: ەڭكەيىپ قالعان ەڭسەسىن تىكتەپ, راس ايتام, ماعان جاساعاندى سەن ءوزىڭ كورەسىڭ, ءالى, ال سەنىڭ قولىڭنان ۇرعاننان باسقا نە كەلسىن. مەن ۇلتىما قىزمەت ەتكەم. بۇدان بۇرىن پاتشانىڭ تۇرمەسىندە دە ءستاليننىڭ تۇرمەسىندە ايداۋدا بولدىم, سىبىردە تۇرمەدە ازاپ شەكتىم, بىراق قازاعىم دەگەننەن قايتقان ەمەسپىن.
تەرگەۋشى: (ستولدى ۇرىپ) قاراۋىل (ايقايلايدى)
(قاراۋىل كىرىپ كەلەدى)
تەرگەۋشى: (قاراۋىلعا) تۇتقىن بايتۇرسىنوۆقا كەشكى اس بەرىلمەسىن. تازا اۋاعا شىعارىلماسىن. ەرتەڭ كۇندىز ەڭ سۋىق كامەراعا قامالسىن. اپار
(احمەتتى قاراۋىل جۇلقىلاپ, الىپ كەتەدى)
تەرگەۋشى: (تەرەزەدەن كوز تاستاپ) احمەت, مويىنداساڭ دا, مويىنداماساڭ دا اتىلاتىندىعىڭدى بىلمەيسىڭ بە, ايتپاقشى اكتگە قول قويدىرۋىم كەرەك, ەسەپ بەرەتىن كەز تاياپ قالىپتى. دەگەنمەن قايسار بۇل الاشتىقتار, سىندىرام ءالى, سەنى, سىندىرام, ساعىڭدى (ىزالانىپ)
ءۇشىنشى سۋرەت
ەكى ادامدىق تار كامەرا. ورتاسىندا ناشار ستول. ستول باسىندا احمەت وتىر. جانىندا جاس تۇتقىن. بەت اۋزى ءىسىپ كەتكەن. احمەت بۇيرەگىن تايانىپ وتىر.
جاس جىگىت: احا سىزگە بۇگىندە ءتيىستى مە؟. قانداي زامانعا تاپ بولىق ەكەن.
احمەت: ماعان تيىسكەندەرى, جۇدىرىقتارى اۋىرتپايدى. مەنىڭ جانىم اۋىرادى. قازاعىمنىڭ بۇدان بىلايعى حالىنە اۋىرام. ايتپەسە تاياق دەگەن نە ءتايىرى.
قازاعىم, الاشىم, ءحالىڭ نە بولار ەكەن. ماعجاندا قامالدى دەدى. قايران وت ءتىلدى ماعجانىم, اباقتىنىڭ ازابىنا قالاي ءتوزىپ وتىر ەكەنسىڭ.
(ۇنسىزدىك)
احمەت: (كۇرسىنىپ) كونەمىز, ءتۇبى, ءبىز اڭساعان ەركىندىك پەن ازاتتىقتىڭ قازاققا كەلەتىنى انىق, مەن سوعان سەنەم.
جاس جىگىت: (بۇكتەلىپ وتىرىپ) ءىشى باۋىرىمدى ءۇزىپ جىبەردى, احا, بۇگىن ءبىر تەرگەۋشى, يتتەي تەپكىلەدى, سونداعى سۇرايتىنى بىرەۋ, كەڭەس ۇكىمەتىن قۇلاتقىم كەلدى, جاسىرىن اۋىز جالاستىم دەپ ايت دەيدى,
ال مەن ايتام, مەن جالعىز ءوزىم قالاي الىپ مەملەكەتتى قۇلاتام, ساۋات قايدا دەسەم, وڭباعاندار ىشىمە تەپكىلەپ, ولەردەي سوقتى.
احمەت: بالام, جاسىما. ازات كۇن كەلەر, اق پەن قارانى اقتاپ الار, ۇرپاق.
جاس جىگىت: مەن ولسەم دە سىزدەر قالساڭىزدار عوي, احا, ۇلتىمىز جەتىم قالاتىن بولدى.
احمەت: تالاي كوسەم كەلەر ءالى, ومىرگە, بالام جاسىما.
سەن بولاشاقسىڭ. الدىمىز جارقىن.
جاس جىگىت: احا, قۇرىعىر مىنا اۋىرۋ باسىلسىن, وتكەندە بالا كەزىڭىزدەن حيكايا ايتىپ بەرەم دەپ ەدىڭىز, سونى باستاڭىزشى, مىنا ازاپتى كۇن ءسات بولسا دا ۇمىتىلىسىن.
احمەت: جارايدى باۋىرىم, بۇل وقيعا بالا كەزىمدە بولىپ ەدى. بالا كەزىمنەن ادىلەتسىزدىكپەن بەتپە بەت كەزدەسىپ كەلەم. ول پاتشانىڭ وزبىرلىعى مەن اتام بايتۇرسىننىڭ كورگەن قورلىعى ەدى. ايتىپ بەرەيىن.
جاس جىگىت: تىڭدايىق, احا
مەن ول كەزدە 6-7 جاس شاماسىندا ەدىم. تۋسىمىز اقتاس بولىس سايلاۋىنا تۇسەتىن بولىپ, جيىنعا اتام بايتۇرسىن مەنى دە ەرتىپ بارعانى ەسىمدە.
ءتورتىنشى سۋرەت
جاز جايلاۋى. جاسىل دالا توسىندە ءماجىلىس ءوتىپ جاتقانىن كورۋگە بولادى. ەكراندا تىگىلگەن كيىز ۇيلەر مەن وندا جۇرگەن قازاقتارمەن پاتشا اسكەرىن كورۋگە بولادى.
ءبىر توپ ادام القاقوتان جايعاسىپ وتىر. ورتالارىندا قىمىز قۇيىلعان تەگەنە.
ورتاسىندا بايتۇرسىن, وڭ جاعىندا اقتاس, بايتۇرسىننىڭ تىزەسىنە جانتايىپ 6-7 جاسار ۇل بالا احمەت وتىرادى. ولاردىڭ قاسىندا اۋىلدىڭ بىرنەشە اقساقالدارى وتىر. قىزۋ اڭگىمە.
بايمىرزا اقساقال: (بايتۇرسىعا قاراپ) بايتۇرسىن سەن احمەتتى ەرتىپ كەلگەنسىڭ بە؟
(باسىن ان سيپايدى)
بايتۇرسىن: يا, باكە وسى جولى احمەتتى ادەيى ەرتىپ كەلدىم. ەل تانىپ, جەر كورسىن دەدىم.
2-اقساقال: مەن بىلسەم وسى احمەت كورەسىڭدەر كوسەم بولادى.
وتىرعاندار دۋىلدەپ قوستاي جونەلەدى.
داۋىستار: وۋ,-جارايسىز,
-ايتقانىڭ كەلسىن.
-بارەكەلدى.
-راس ءتۇرى ايتىپ تۇر عوي.
اقتاس: بولار بالا جاسىنان بەلگىلى, ءتۇبى احمەت توپتى جارادى.
بايتۇرسىن: وۋ اعايىن, اۋمين, دەگەنمەن كەلە جاتقان زامان قيىن, احمەتتىڭ ءوز زامانى بار, بۇنىڭ زامانى قانداي بولاتىندىعىن كىم ءبىلسىن.
اقساقال: راس ۇستارانىڭ جۇزىندەي اۋدارىلعان دۇنيە عوي. سونىمەن ال اقتاس بولىستىقا شارعا تۇسسە وعان وياز قارسى بولماي ما, دەگەن ساۋال تۇر عوي, مۇندا.
اقتاس: وياز قارسى بولسا دا بولماسا ءوزىمىزدى ءوزىمىز باسقاراتىن بولعاندىقتان تۇسەيىن دەپ وتىرمىن. ويازعا پارا بەرسەڭ عانا جاعاسىڭ عوي.
2-اقساقال: رۋ اۋىلنايلارى ءبىزدىڭ تۇگەل شارىن ساعان سالاتىن بولىپ كەلىستى.
اقتاس: بۇل ويازدا قۋ عوي, الدىن الا جەمساۋىن تولتىرىپ, پارا الىپ الادى دا, سونى وتەۋ ءۇشىن, بۇرىنعى بولىستى وتكىزەدى.
الىستان ەنتىگىپ, سابالاق كەلەدى.
سابالاق: كوكە, اقتاس اعا, مەن ەستىدىم وياز ءسىزدى شارعا تۇسىرمەيدى دەيدى, مەن اناۋ جىلمىڭ قاققان ويازدىڭ اتشابارىنان ەستىدىم جاڭا.
اقتاس: نە ءۇشىن دەيدى؟.
سابالاق: وياز ايتىپتى, اناۋ بولىس بولاتىن بايمىرزاعا سەنەن باسقا بۇل بولىستىقتا شارعا تۇسەتىن ادام جوق, ەگەر باسقا بىرەۋ بولسا ول شارعا تۇسە المايدى دەپتى.
بايتۇرسىن: ونىسى نەسى. راسىمەن دە سولاي بولسا نە ىستەيمىز؟
اقتاس: ولاي بولا قويماس. اۋىلنايلار وزدەرى قالاعان ادامدارىنا شار سالاتىن ەركى بار ەمەس پە.
2-اقساقال: بايىپپەن ويلانايىق.راسىمەن دە شارعا تۇسىرمەي قويسا نە ىستەيمىز.
سابالاق: (قىزۋلانىپ) ول نە دەگەن ءسوز. اكەڭنىڭ, ... قازاق ءوز جەرىندە وتىرىپ, ءوزى شارعا تۇسە الماسا ەڭ قورلىق سول ەمەس پە؟.
2-اقساقال: راس بۇل قازاقتى باسىنۋ عوي,
بايتۇرسىن: وياز پارا جەپ العان سوڭ سولاي دەيدى,
بايمىرزا: ويازعا كونبەۋ كەرەك.
2-اقساقال: ويازدى جونگە سالۋ كەرەك. كوپتىڭ پىكىرىن تىڭداۋى كەرەك.
سابالاق: الدىمەن تىڭدايمىز. وياز نە دەر ەكەن؟
داۋىستار: يا تىڭدايمىز, سوسىن نە دەيدى ەكەن. كورەمىز.
سابالاق: بولماسا ويازدىڭ قولىندا ولەمىز.
اقتاس: ويازدى جويۋ كەرەك. دەگەنمەن سابىر قىلايىق, الدىمەن.
بايتۇرسىن: بۇل ويازدىڭ ءوزى قازاقتىڭ پاراسىنا تويىپ العان عوي, ءبىزدىڭ ءسوزدى سويلەيدى دەۋ قيىن.
بايتۇرسىن: (نۇسقاپ) مىنا كەلە جاتقان وياز ەمەس پە.
اقتاس: سول عوي, دالا دا نە عىپ ءجۇر بۇل؟
اقساقال: جاقىنداسىن, تالابىمىزدى ايتايىق.
وياز ءبىر توبىمەن جاقىنداپ كەلىپ قالادى. وتىرعاندار عا كەلەدى.
وياز: اۋ, قازاقتار نە ىستەپ وتىرسىڭدار, انا جاقتا قازىر سايلاۋ وتەدى, ءوز بولىستارىڭا شار سالىڭدار. اۋىلنايلار بار ما, مۇندا بارسىن سولاي.
بايتۇرسىن: وياز مىرزا بىزدە مىنانداي ۇسىنىس بار.
وياز: ول نە ۇسىنىس؟
بايتۇرسىن: ءبىزدىڭ اۋىلنايلار مىنا اقتاس ء بىزدىڭ كانديدات. اقتاستى بولىستىققا تىركەۋىڭىزدى وتىنەمىز.
وياز: ول بولمايدى, قازاقتار.
بايتۇرسىن: نەگە بولمايدى, سەبەبىن ايتشى؟
وياز: بولمايتىندىعى سول. قارسى كەلمەڭدەر.
تىركەلەتىن كانديدات اۋىل بيلەرىنەن ەرتە ايتىلۋى كەرەك. جانە ونى وياز بۇرىن قولداعان بولۋى كەرەك. ال سەندەردە ول جوق. ۆوت كيرگيزدار!
سابالاق: اي وياز, وياز بولساڭدا, اياز بولساڭدا بايقاپ سويلە, ەگەر تىركەمەسەڭ, شارعا تۇسىرمەسەڭ مىنا اساۋ اتتىڭ قۇيرىعىنا بايلاپ جىبەرەم سەنى. دالا
زاڭىن بىلەسىڭ عوي.
بايتۇرسىن: سابالاق, وياز مىرزانى اشۋلاندىرمايىق. جايلاپ سويلەسەيىك.
وياز: ەگەر سەن بۋنت شىعارساڭ اتىلاسىڭ,
اقتاس: پاتشا زاڭى بويىنشا كىمدە كىم شارعا تۇسۋگە قۇقىلى ەمەس پە؟
وياز: بۇل جەردە پاتشا زاڭىن جۇزەگە اسىراتىن مەن.
سابالاق: بۇل نەمەنى قۇتىرتپايىق, اپتىعىن باسايىق.كورسىن, جەردىڭ يەسى كىم ەكەنىن.
اقتاس: بۇل يت ءبىزدى باسىنىپ تۇر, ەندى شارعا ءتۇسىپ تە, وپا تاپپايمىز.
وياز: سەن ونىسىزدا شارعا تۇسە المايسىڭ.
سابالاق: (قامشىسىن بىلەپ) ءاي ءيتتىڭ بالاسى, مىناۋ قازاق جەرى, سەنىڭ اكەڭنىڭ ءتورى مە ەدى, كورسەتەيىن مەن ساعان. جۋىندىعا سەمىرگەن دوڭىز!
ول قامىشىسن الىپ تۇرا جۇگىرەدى, اپىر-توپىر ۇرىس باستالىپ كەتەدى سابالاق كەلگەن بويدا ويازدى قامشىمەن باسىنان تارتىپ-تارتىپ جىبەرەدى, ويازدىڭ جانىنداعى اسكەرلەر اراشاعا كەلۋگە قورقىپ, اسپانعا مىلتىق اتادى. سابالاق ويازدى جاعاسىنان سۇيرەپ, پاگونىن ج ۇلىپ, جەرگە جىعىپ الىپ, تەپكىلەي باستايدى.
اسكەرلەر كەلىپ, اسپانعا مىلتىق اتىپ,اراشالايدى.
وياز بەت اۋىز قان-قان بولىپ تۇرەگەلىپ, اسكەرلەرگە سابالاق پەن اقتاستى ۇساۋعا ءامىر ەتەدى, الايدا جىگىتتەر قارسىلىق كورسەتىپ, جانجال بولادى.
ءبىر توپ اسكەر بىرلەسىپ, اقتاس پەن بايتۇرسىندى ۇستاپ الادى.
بايتۇرسىن ۇستالىپ جاتىپ, سابالاققا سەن قۇتىلۋىڭ كەرەك, تەز قاش دەپ بەلگى بەرەدى, سابالاق قاشىپ كەتەدى, ول ۇستالمايدى.
اقتاس پەن بايتۇرسىن پاتشا اسكەرلەرى بايلاپ تاستايدى.
اسكەرلەر ولاردىڭ ماڭىنا ەشكىمدى جولاتپايدى.
پاتشا اسكەرى: بولىس سايلاۋىندا ب ۇلىك شىعرعان مىنا ەكەۋى اباقتىعا قامالادى. ال كىمدە كىم جاڭاعى جانجالعا قاتىسقان بولسا ولار دا قامالادى. سوندىقتان تىنىشتىقتى ساقتاۋ ءۇشىن تەزىرەك تاراۋ كەرەك. ەسكەرتەمىن. بولىس سايلاۋى كەيىنگە قالدى, سوندىقتان, تەز تاراڭدار, كيرگيزدار.
جيىنعا كەلگەندەر: نە دەيدى,
-وۋ اعايىن, اسكەر مىرزا بۇل تەرىس قوي,
-بايتۇرسىن مەن اقتاستا نە كىنا بار؟
-بۇيتە بارساڭ مىنا پاتشاڭ ادام قالدىرا ما, ءوزى؟
پاتشا اسكەرى: بۇلار تارتىپسىزىك جاساعانى ءۇشىن, تۇتقىندالدى.
بايتۇرسىن: ۋا جۇرتىم, سەندەر اۋىلعا قايتىڭدار. ءبىزدى اق قاراسىن تەكسەرگەن سوڭ تەرگەپ قويا بەرەر.
بايمىرزا: اۋىلعا نە دەپ بارامىز ەندى
بايتۇرسىن: ەلگە سالەم ايتىڭدار
اقتاس: سابالاق قولعا تۇسپەسىن. بايقاپ ءجۇرسىن. ەلگە ءمان جايدى ايتىڭدار.
بارىنەن دە مىنالاردىڭ قورلىعى ءوتتى.
2-اقساقال: ەرلەر, سابىر قىلىڭدار. ءبىر ءمانىسى بولار. مىنا كىشكەنتاي احمەتتى ءبىز ەرتىپ كەتەيىك.
احمەت: اكە, سەندەر تەز شىعىڭدارشى. بۇل نەتكەن جاۋىزدىق!
بايتۇرسىن: احمەت, ۇلىم سەن ءالى ەر جەتەسىڭ, اق قاراسىن ايىرارسىڭ.
شەشەڭە قامقور بول.
اسكەر: كوپ ءسوزدى قويىڭدار, كەتەمىز!
اسكەرگە ءامىر ەتىپ
جۇرەمىز, قوزعالايىق,مىنا ەكى تۇتقىن كيرگيزدى ورەنبۋرگككە الىپ جۇرەمىز
اسكەرلەر قورشاپ, ەكى تۇتقىندى الىپ جۇرەدى.
اقتاس: جازىقسىز كەتىپ بارامىز, قوش ەلىم.
جارىق وشەدى
جارىق جانعاندا كامەرادا احمەت پەن تۇتقىن جىگىت اڭگىمەلەسىپ وتىرادى.
احمەت: مىنە, وسىلاي بولىپ ەدى,
مەن جاس بولسامدا حالقىمنىڭ بودان ەكەندىگىن اسا دارمەنسىز ەكەندىگىن سوندا تۇسىنگەن بولاتىنمىن.
جاس جىگىت: بۇل دا ءبىر ۇلكەن تاريح ەكەن. سوسىن بايتۇرسىن مەن اقتاس ەلگە ورالدى ما.
احمەت: ولار بەس التى جىلدان سوڭ ورالادى. ولار قازاق دالاسىنا كەلگەندە الماتى ماڭىداعى ۇلى ءجۇز ەلى قۇرمەتتەپ كۇتىپ الىپتى. سول جەردە ءبىراز تىنىعىپ, اسىقپاي اۋىل ارالاپ, ەلگە ورالدى.
الايدا تۇرمەنىڭ قاتالدىعىنان ولار كەلگەن سوڭ اراعا از جىل سالىپ دۇنيە سالدى. سوسىن اقتاس اعامنىڭ جارى ءۇبىجان انامىزدا سىبىرگە بىرگە جەر اۋدارىلعان بولاتىن. ول كىسى مەن كۇيەۋمىنەن قالمايمىن دەپ بىرگە كەتسە كەرەك. قايران قازاق ايەلى! كەيىن دۇنيە سالىپ, سول سىبىردە قالدى.
جاس جىگىت: ايانىشتى تاريح ەكەن. (ويلانىپ)
قازاق قاشان ەركىن بولار ەكەن.
احمەت: ءبىز ارمانداعان اسىل كۇندى سەندەر كەلەر ۇرپاق كورەسىڭدەر. ءتۇبى ازات ەل بولادى, الاش! مەن وعان سەنەم.
(جالعاسى بار)