رىستى ساريەۆا 1949 جىلى 28 ناۋرىزدا باتىس قازاقستان وبلىسى بوكەي ورداسى اۋدانى, وردا سەلوسىندا دۇنيەگە كەلگەن. ءوز ءىسىن اركەزدە دە ابىرويمەن اتقارا بىلگەن ر.ساريەۆا 1974-1989 جىلدارى ارالىعىندا تورعاي وبلىسى حالىقتىق دەپۋتاتتار كەڭەسىنىڭ ارقالىق اۋداندىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى, قازاقستان كوممۋنيستىك پارتياسى قيما اۋداندىق كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى قىزمەتتەرىن اتقارعان. ول 1991 جىلى قازاقستان مينيسترلەر كابينەتى مەن پرەزيدەنت اپپاراتىنىڭ حالىققا ءبىلىم بەرۋ, مادەنيەت جانە جاستار ءىسى ءبولىمىنىڭ اعا رەفەرەنتى, 1992 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى سىرتقى ەكونوميكالىق بايلانىس مينيسترلىگى تورعاي وبلىستىق سىرتقى ەكونوميكالىق بايلانىس باسقارماسىنىڭ باستىعى قىزمەتتەرىن اتقاردى.
«تاريحىڭدى بىلمەسەڭ كەلەشەگىڭدى بولجاي المايسىڭ» دەگەن ناقىل ءسوز بار. سول تاريح ارحيۆ قويناۋىندا جاتىر. تاۋەلسىزدىككە قولىمىز جەتكەن تۇستا ەگەمەن ەلىمىزدىڭ ارحيۆ سالاسىنا ەلەۋلى وزگەرىستەر ەنگىزىپ, جانداندىرۋ ر.ساريەۆاعا تاپسىرىلىپ, 1997 جىلى ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسى بويىنشا قازاقستاننىڭ ورتالىق مەملەكەتتىك مۇراعاتىنا ديرەكتور بولىپ تاعايىندالدى. ر.ساريەۆا از ۋاقىت ىشىندە ارحيۆ توڭىرەگىندەگى ماسەلەلەردى مەڭگەرە وتىرىپ, ەلىمىزدىڭ تاريحىنداعى العاشقى 1998 جىلدىڭ 22 جەلتوقسانىنداعى "ۇلتتىق مۇراعات قورى جانە مۇراعاتتار تۋرالى" زاڭنىڭ قابىلدانۋىنا زور ۇلەس قوستى. العاش رەت ارحيۆ ءىسىنىڭ مەملەكەتتەگى ورنى مەن اتقاراتىن ءرولى زاڭدى تۇردە انىقتالىپ, ونىڭ قۇزىرىنىڭ شەڭبەرى, قىزمەت ەتۋ جانە باسقا سالالارمەن قاتىناسى تۇجىرىمدالدى.
وسى كەزەڭدە زاڭنان تىس, ارحيۆ ءىسى بويىنشا 70-تەن استام نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق قۇجاتتار دايىندالدى. ر. ساريەۆانىڭ باسقارۋى مەملەكەتتىك ارحيۆتەر جۇيەسىن نىعايتىپ قانا قويماي, جاڭا عيماراتتاردىڭ اشىلۋىنا سەپتىگىن تيگىزدى. ەلوردادا 1 ملن ساقتاۋ بىرلىگىنە ارنالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ءارحيۆىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلدى, ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسىمەن 5 رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك ارحيۆ مەكەمەسىنە جەكە زاڭدى تۇلعا ستاتۋسى بەرىلدى. تاريحي دەرەكتەر كوزىن زەرتتەۋ جانە پايدالانۋ ادىستەمەلەرىن دايىنداۋ, ارحەوگرافيا جانە دەرەكتانۋ توڭىرەگىندە عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ, شەتەل مەملەكەتتەرىنىڭ عىلىمي مەكەمەلەرى مەن ارحيۆتەرىندەگى قازاقستان تاريحىنا قاتىستى ارحيۆ قۇجاتتارىنىڭ كوشىرمەلەرىن الۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدى. ر.ساريەۆانىڭ تىكەلەي باسشىلىعىمەن ۇكىمەت قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن «2001-2005 جىلدارعا ارنالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ارحيۆ ءىسىنىڭ دامۋىنىڭ تۇجىرىمداماسى جانە باعدارلاماسى» دايىندالىپ, حالىقارالىق قاتىناس ورنىعىپ رەسپۋبليكا ءۇشىن عىلىمي, مادەني-تاريحي ماڭىزى بار شەتەل مەملەكەتتەرىنىڭ عىلىمي مەكەمەلەرى مەن ارحيۆتەرىنەن XV-XX عاسىرلار ارالىعىنداعى قازاقستان تاريحىنا قاتىستى قۇجاتتاردى ىزدەۋ مەن الۋ باعدارلاماسى ءساتتى جۇزەگە اسىرىلدى. 2005 جىلى «قازاقستان ارحيۆتەرى» اتتى اقپاراتتىق جانە عىلىمي-تاجىريبەلىك جۋرنالدى شىعارۋعا تىكەلەي اتسالىستى, قازىرگى تاڭدا اتالعان جۋرنال ارحيۆ سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە ادىستەمەلىك-تاجىريبەلىك جۋرنال بولدى. سونداي-اق جۇمىس تاجىريبەسىندە عىلىمي-ادىستەمەلىك قۇرالدارمەن الماسۋ, تاريحي-مادەني قۇجاتتىق مۇرانى ساقتاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا دۇنيەجۇزىلىك ماسەلەلەر مەن مىندەتتەردى شەشۋ ءۇشىن حالىقارالىق تاجىريبەدە قولدانىلاتىن قازىرگى زامان تالابىنا ساي اقپاراتتىق تەحنولوگيا ەنگىزدى. سونىمەن قاتار ر.ساريەۆا بىرنەشە كىتاپتىڭ جانە 110-نان استام عىلىمي باسىلىمدار مەن ماقالالاردىڭ اۆتورى.
ر.ساريەۆانىڭ يسلانديا, فرانتسيا, اۆستريا, قىتاي ەلدەرىندەگى باس اسسامبلەيا وتىرىستارىنا, حالىقارالىق مۇراعاتتار كەڭەسىنىڭ كونفەرەنتسيالارىنا قاتىسۋى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق, عىلىمي-ادىستەمەلىك بازالارىن قۇرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا جانە مۇراعات ءىسى جونىندە مەكەمەنى ماتەريالدى-تەحنيكالىق بازامەن جەتىلدىرۋ, جاڭا اقپاراتتىق تەحنولوگيانى ەنگىزۋ, حالىقارالىق ۇيىمدارعا قازاقستان جانە ونىڭ استاناسىنىڭ جەتىستىكتەرى تۋرالى ناسيحاتتاۋى مەملەكەتىمىزدىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋگە ۇلەس قوستى.
2001-2008 جىلدارى ارالىعىندا ر.ساريەۆا ەكى مارتە حالىقارالىق مۇراعاتتار كەڭەسىنىڭ ەۋرازيالىق ايماقتىق ءبولىمى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى بولىپ سايلاندى. سونىڭ ناتيجەسىندە ەلىمىزدىڭ استاناسىندا قابىلدانعان قۇجاتتار ەۋرازيالىق ۇعىمنىڭ قالىپتاسۋىنا, ارىپتەستىكتىڭ نىعايۋىنا, تمد ەلدەرىنىڭ قاتىسۋشى ارحيۆتەر قىزمەتتەرى اراسىندا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتىڭ قالىپتاسۋىنىڭ نەگىزىنە اينالدى.
مەملەكەتتىك باسقارۋ ورگاندارىندا كوپ جىلعى جانە مۇلتىكسىز اتقارعان ەڭبەگى مەن لاۋازىمدىق مىندەتتەرىن ۇلگىلى ورىنداعانى ءۇشىن مەملەكەتتىك مەدالدارمەن ماراپاتتالدى.
2003 جىلى 8 جەلتوقساندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جارلىعىمەن مەملەكەتتىك قىزمەت بارىسىندا حالىقتىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايىنىڭ جانە مادەنيەتىنىڭ دامۋىنا ماڭىزدى ۇلەس قوسقانى ءۇشىن ر.ساريەۆاعا «قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى» قۇرمەتتى اتاعى بەرىلدى.
قورىتا ايتقاندا, ول ارحيۆ سالاسىنا قاجىرلى ەڭبەگى سىڭگەن قايراتكەر, ءوز ىسىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى ارقىلى پاراساتتى دا رۋحى بيىك ءىزباسارلارىن تاربيەلەۋ جولىندا دارىندى ۇيىمداستىرۋشى بولا ءبىلدى.
ءاسيا كەرىمتاەۆا,
قازاقستان ۇلتتىق ءارحيۆىنىڭ ءبولىم باسشىسى