بەيسەنبى, 9 مامىر 2013 2:12
ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 27 اقپانىندا «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە جازۋشى باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ «اندرەي – ادىلگەرەي» اتتى تۋىندىسى جاريالاندى. ونداعى باستى كەيىپكەر – قازاق جاۋىنگەرى بىزگە باۋكەڭنىڭ 1981 جىلى «جالىن» باسپاسىنان جارىق كورگەن «ادام قايراتى» كىتابىنداعى شاعىن اڭگىمەدەن دە جاقسى تانىس ەدى. ال قالامگەر ارحيۆىنەن الىنعان جوعارىداعى نۇسقا ول شىعارمانىڭ ءاۋ باستاعى قىسقارماعان تۇپنۇسقا ۆاريانتى سەكىلدى.
بەيسەنبى, 9 مامىر 2013 2:12
ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 27 اقپانىندا «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە جازۋشى باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ «اندرەي – ادىلگەرەي» اتتى تۋىندىسى جاريالاندى. ونداعى باستى كەيىپكەر – قازاق جاۋىنگەرى بىزگە باۋكەڭنىڭ 1981 جىلى «جالىن» باسپاسىنان جارىق كورگەن «ادام قايراتى» كىتابىنداعى شاعىن اڭگىمەدەن دە جاقسى تانىس ەدى. ال قالامگەر ارحيۆىنەن الىنعان جوعارىداعى نۇسقا ول شىعارمانىڭ ءاۋ باستاعى قىسقارماعان تۇپنۇسقا ۆاريانتى سەكىلدى. بۇل جادىگەردى تاۋىپ, رەداكتسياعا ۇسىنعان مومبەك ابداكىم ۇلى تۋىندىداعى العىسوزىندە ونى وسىلاي تۇسىندىرەدى.
اڭگىمەنىڭ جازىلۋىنا نە سەبەپ بولعان دەيسىزدەر عوي, قۇرمەتتى وقىرمان. ايتايىق. شاماسى 1945 جىلدىڭ كوكتەمى بولۋى كەرەك. پريبالتيكا مايدانىنداعى 9-شى ديۆيزياعا باسشىلىق ەتىپ جۇرگەن گۆارديا پولكوۆنيگى باۋىرجان مومىش ۇلى پولۋتوركا ماشيناسىندا كەلە جاتىپ جول بويىنان ءبىر نارسەنى كوزى شالىپ قالادى. ءوتىپ بارا جاتقان جاياۋ اسكەرلەر روتاسى ساپىنىڭ ورتاسىندا ەڭگەزەردەي جاۋىنگەر قازاق كەلەدى ەكەن. گيمناستەركاسىنىڭ وڭ جاق كوكىرەگىندە ءبىر قارىسقا جۋىق قىزىل بەلگى بار. مۇنداي ەرەكشەلىك ول كەزدەرى شايقاستاردا كوپ جارالانعاندىق پەن كونتۋزيا العاندىق ۇعىمىن بىلدىرەتىن. سول ەسىنە ساپ ەتە تۇسكەن كومديۆ كومەكشىسىنە الگى جاۋىنگەرمەن اڭگىمەلەسىپ, ول جونىندەگى مالىمەتتەردى كەشكە وزىنە بايان ەتۋدى بۇيىرادى. سويتسە, بۇل… ءتورت جىلدا 16 رەت جارالانعان جاۋجۇرەك قانداسىمىزدىڭ ءبىرى ەكەن.
اڭگىمەدەگى ءبىزدىڭ نازارىمىزدى اۋدارعان, ارينە, وسى عاجاپ دەرەك ەكەنى انىق. بىراق ويىمىزدى سول ساتتە بۇدان باسقا دا ءبىر ءجايتتىڭ مازالاعانىن جاسىرمايمىز. ول: «مۇنداي شىعارما كەيىپكەرى ومىردە بولعان ادام با, جوق الدە قالامگەر قيالىنان تۋعان جيىنتىق وبراز با؟» دەگەن ساۋال ەدى. «ولاي بولۋى دا, بولماۋى دا مۇمكىن نارسە-اۋ…» دەيمىز ىشتەي. وسىنداي ويلارمەن ارپالىسىپ وتىرىپ, اتىراۋ وڭىرىندەگى كوپ جايتتەردەن حابارى بار-اۋ دەيتىن ءۇش-ءتورت ارىپتەسىمىزگە تەلەفون شالدىق. سەبەبى, باۋكەڭنىڭ «ادام قايراتى» اڭگىمەسىندەگى باستى كەيىپكەر ادىلگەرەيدىڭ ءومىرى تۋرالى اتالمىش شىعارمادا: «ونىڭ قونىسى ەمبىنىڭ مۇناي شىققان جەرى», دەگەن دەرەك بار. ەندەشە…
– ءيا, ونداي ادام بولعان, – دەدى سۇراۋ سالعان جۋرناليستەرىمىزدىڭ ىشىنەن ءۇشىنشى بولىپ اقجولتاي حابار ايتقان قۇتتىگەرەي سمادياروۆ. – سوعىستان امان-ەسەن كەلگەن. اڭگىمەدە ادىلگەرەي بولىپ سۋرەتتەلگەنىمەن, باۋكەڭ كەيىپكەرىنىڭ ومىردەگى شىن اتى – اجىگەرەي. ال فاميلياسى – قالىموۆ. بۇل كىسىنى انىق بىلەتىنىم, ءبىر-بىرىمىزگە جاماعايىندىعىمىز بار. اقساقال 1975 جىلى قايتىس بولدى. كەزىندە, ياعني 1985 جىلى اجەكەڭ جونىندە مەن دە قالام تارتىپ, ول «لەنينشىل جاسقا» شىققان. مايدانگەر جونىندە قازىر دۇرىس اڭگىمە ايتىپ بەرەتىن ءبىر ادام قالدى. ول – ونىڭ كۇيەۋ بالاسى سارسەنباي. بۇل كىسى قازىر وبلىس ورتالىعىنىڭ ىرگەسىندەگى جۇمىسكەر پوسەلكەسىندە تۇرادى. مۇندا كەلسەڭىز كوپ جايدى وسى سارسەكەڭنەن بىلە الاسىز.
– وي, راحمەت! كوپ جاسا! وركەنىڭ ءوسسىن, باۋىرىم!
…وسىدان سوڭ كوپ ۇزاماي اتىراۋعا دا جول تۇسكەن ەدى. ءسويتىپ, ەندى, مىنە, قۇتتىگەرەيدىڭ جوعارىدا ايتقان ادامى سارسەنباي امانتاەۆتى ىزدەپ تاۋىپ, زەينەتكەر قارتپەن اڭگىمەلەسىپ وتىرمىز. ول كىسىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا اجىگەرەي قالىموۆ 1913 جىلى بۇرىنعى گۋرەۆ وبلىسىنىڭ نارىن قۇمى ەتەگىندەگى مىڭتوبە ەلدى مەكەنىندە دۇنيەگە كەلگەن. اكەسى ىبىراەۆ قالىم ەرتە قايتىس بولادى دا, اناسى ەمبى ناۋبايحاناسىنداعى ۇندى كەبەكتەن ايىراتىن ەلگەزەرشى ماماندىعىن مەڭگەرىپ, بالالارىنىڭ ناپاقاسىن سودان تابادى. بالالارى دەگەندە اجىگەرەي ءبىر كىندىكتەن ۇشەۋ ەكەن. ولار: كەيىپكەرىمىزدىڭ ءوزى جانە قىرمىزى, جامال ەسىمدى قارىنداستارى. وسىلاردى اسىراپ, ەرجەتكىزسەم دەپ جۇرگەن شەشەسىنىڭ ءبىر جاعىنا شىعۋ ءۇشىن ءجاسوسپىرىم جەتكىنشەك ەڭبەككە وتە ەرتە ارالاسادى. ءسويتىپ, سوعىسقا دەيىن مالشى, بالىق اۋلاۋ كەمەسىندە جۇكشى, جەرگىلىكتى «زاگوتسكوت» مەكەمەسىندە ءجۇن-جۇرقا جيناۋشى, گۋرەۆ بالىق كونسەرۆى كومبيناتىندا موتوريست بولادى.
– قايىن اتام سوعىسقا 1941 جىلى باقساي اسكەري كوميسسارياتىنىڭ شاقىرۋى ارقىلى اتتانىپتى. بۇل قازىرگى يساتاي اۋدانى عوي, – دەدى ءۇي يەسى جوعارىداعى اڭگىمەلەردى ايتا كەلىپ. – ال ودان كەيىنگى ءومىر جولى, ياعني, مايدانداعى كەزى… ول جازۋشى باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ «ادام قايراتى» اڭگىمەسىندە ايتىلعان ەمەس پە. دەگەنمەن, مىنا ماقالاداعى دەرەكتەرگە دە نازار اۋدارىپ كورسەڭىز. مەنىڭ ويىمشا, مۇندا ءبىراز نارسەلەر دۇرىس قامتىلعان سياقتى.
وسىلاي دەگەن سارسەكەڭ قولىما وبلىستىق «اتىراۋ» گازەتىنىڭ 2004 جىلعى 15 مامىرداعى ءنومىرىن ۇستاتتى. باسىلىمدى پاراقتاپ قاراي باستادىم. ونىڭ 10-شى بەتىنە كەلگەنىمدە «باۋىرجاندى تاڭعالدىرعان اجىگەرەي» دەگەن ماقالاعا كوزىم ءتۇستى. اۆتورى – جۋرناليست شوپەنعالي داۋەن ۇلى. ماقالا يەسىنىڭ كەزىندە وسى دۇنيەسىن رەسپۋبليكالىق گازەتتەرگە نەگە بەرمەگەنىن بىلمەيمىن, ءوز باسىم ونى وقىپ وتىرىپ: «ايتارى جوق, مۇنداعى كەلتىرگەن دەرەكتەر وتە قۇندى», – دەگەن توقتامعا كەلدىم. ولاي دەيتىنىم, بىرىنشىدەن, اۆتور كۇرمەۋى كوپ كۇردەلى تاعدىر يەسى اجىگەرەي قالىموۆپەن 1970 جىلى ماۋسىم ايىندا گۋرەۆ وبلىستىق «كوممۋنيستىك ەڭبەك» گازەتى رەداكتسياسىندا كەزدەسىپ, جۇزبە-ءجۇز سويلەسكەن. بۇل – انىق فاكت. ەكىنشىدەن, باۋكەڭ اڭگىمەسىندە ادىلگەرەي – اجىگەرەيدىڭ پريبالتيكا مايدانىنداعى 9-شى ديۆيزياعا كەلگەنگە دەيىنگى قاي اسكەري قۇرامالاردا بولعاندىعى, سونداي-اق قاي جەرلەردە شايقاسىپ, قانداي جاعدايلاردا جارالانعاندىعى جونىندە ادەبي كوركەم شىعارماعا قويىلاتىن جانر تالابىنا سايكەس ولاردى قامتۋ قاجەت دەپ تابىلماسا, ال ناقتىلىقتى نىسانا ەتكەن مىنا گازەت ماقالاسىندا سولاردىڭ ءبارى, ياعني ومىرلىك فاكتىلەردىڭ دەنى مايدانگەردىڭ ءوز سوزىمەن باياندالىپ, دايەكتى دەرەكتەرمەن تۇيىندەلىپ وتىرىلعان. ءۇشىنشى, اجىگەرەي قالىموۆتىڭ ءومىربايانىنا جاڭا بەت بولىپ قوسىلار ءبىر جايت, ونىڭ 1941-1945 جىلدار ارالىعىندا العان ناگرادالارى جونىندەگى دەرەكتىڭ دە بار ەكەندىگى.
«…جورىق جولدارىم ماسكەۋ تۇبىندەگى اتىشۋلى شايقاستان باستالدى, – دەپتى مايدانگەر اعا جۋرناليست شوپەنعالي داۋەن ۇلىمەن كەزدەسكەندە. – 19801-ءشى پولك قۇرامىندا 1941 جىلعى 5 جەلتوقساندا اسكەري انت قابىلدادىم دا, اۆتوماتشى بولىپ, 11 جەلتوقساندا ۇرىسقا كىردىم. ەكى تاۋلىك قورعانىستا بولىپ, ءۇشىنشى تاۋلىكتە قارسى شابۋىلعا شىقتىق. سول وت كەشۋدە مەن باسىمنان جانە وڭ اياعىمنان جارالانىپ, سانيتارلىق بولىمگە ءتۇستىم.
…تاعى ءبىر اۋىر شايقاس 1942 جىلدىڭ كۇزىندە دونداعى كالاچ ماڭىندا بولدى. وندا مەن وڭتۇستىك-باتىس مايدانى اسكەرلەرىنىڭ قاتارىندا ەدىم. كالاچ ءۇشىن شايقاستا دۇشپاننىڭ ءۇش تانكىسىن گراناتا لاقتىرىپ ورتەدىم. جاۋ اسكەرىمەن جەكپە-جەك كەلىپ, قولداسىپ سوعىسقان ساتتەرىم دە بولدى. ستالينگراد مايدانىنىڭ جەڭىسپەن اياقتالۋىنا دا از دا بولسا ۇلەسىمىزدى قوستىق. سول جولى قاتتى جارادار بولدىم. بىراق, ءتۇبى قايىر, قاتاردان قالعانىم جوق. مايدان باتىسقا قاراي ىلگەرىلەي بەردى. سونداعى ءوزىم قاتىسقان ورشا تۇبىندەگى شايقاس, پريبالتيكا مەن پولشانى ازات ەتۋ ۇرىستارى اسا قيىن جاعدايدا ءوتتى. اقىرىندا ۇلى جەڭىس كۇنىنە دە جەتتىك قوي!..»
مىنە, اجىگەرەي قالىموۆتىڭ ۇلى وتان سوعىسىنداعى ءتورت جىلدىق ءومىرىنىڭ كەيبىر كورىنىستەرى وسىنداي. بۇعان باۋكەڭ اڭگىمەسىندە كەلتىرگەن ءبىر دەرەك: «ەرەجەپ (رجەۆ – رەد.) قالاسى ءتۇبىندەگى وبورونادا تۇرعاندا», – دەيتىن اكىمگەرەي – اجىگەرەيدىڭ ءوز ءسوزىن قوسساق, كەيىپكەرىمىزدىڭ قانداي وتتى نۇكتەلەردە بولعاندىعى ودان ءارى قوماقتىلانا تۇسەدى.
ال ەندى: «ونىڭ سوعىستاعى العان جاراقاتتارى قانداي؟ ولار قۇجاتتارمەن دالەلدەنگەن بە؟» – دەگەن ساۋالعا كەلەيىك. بۇل ءۇشىن الدىمەن ءوزىمىز بىلەتىن «ادام قايراتى» اڭگىمەسىنەن شاعىن ءۇزىندى كەلتىرىپ بارىپ, سودان سوڭ ونى جوعارىدا اتالعان «اتىراۋ» گازەتىندەگى فاكتىمەن سالىستىرالىق. «ديۆۋ داەشسيا, توۆاريشش پولكوۆنيك, – دەپ باستادى اڭگىمەسىن ناچسانديۆ. – ناسكولكو ۋجيۆچيۆ ي جيۆۋچ بىۆاەت چەلوۆەك. ونىڭ بارلىق دوكۋمەنتتەرىن تەكسەردىك, ءوزىن رەنتگەنگە دە سالىپ كوردىك. دەنەسىندە ءبىر وق, ءبىر وسكولوك بار ەكەن». «ولاردى الۋعا بولماي ما؟». «الۋعا نەگە بولماسىن, بىراق تا ول ءۇشىن ونىڭ قوڭ ەتتەرىن پىشاقتى ءتورت-بەس ەلى بويلاتا كەسۋ كەرەك… الدەقاشان ءبىتىپ كەتكەن جارالارعا ءتيۋدىڭ كەرەگى دە بولماس». «ودان كەيىن شە؟». «بالتىر سۇيەكتەرى ەكى رەت جاراقاتتانعان ەكەن. ولارعا كەزىندە دۇرىس وپەراتسيا ىستەلگەنگە ۇقسايدى… ءبىر بۇيرەگىن دە الىپ تاستاپتى.». «بۇيرەكسىز ادام قالاي…». «ءبىر بۇيرەگى بار ادام كادىمگىدەي-اق ءومىر سۇرە بەرەدى. سىڭار بۇيرەگى تازا كورىنەدى, ول جاعىن دا ەسكەردىك… وكپەسىنە وق تيگەندە وپەراتسيا ىستەۋ ءۇشىن ەكى وڭ سۇبە قابىرعاسىن الىپ تاستاعان ەكەن… ىشىنەن وق تيگەندە ىشەكتەرىن دە كەسكىلەگەن. قالعاندارى جەڭىل-جەلپى جارالار. ولارعا سپراۆكالارى بار».
باۋكەڭ اڭگىمەسىندەگى باستى كەيىپكەر اكىمگەرەيگە قاتىستى دەرەكتەر وسىلاي دەسە, ال ونىڭ ومىردەگى ءپروتوتيپى اجىعالي قالىموۆپەن 1970 جىلى جۇزدەسكەن وبلىستىق گازەتتىڭ قىزمەتكەرى: «مايدانگەر قارتتىڭ سوعىستا قاي كۇنى قانداي جاراقات العانىن دالەلدەيتىن انىقتامالارى بار. سول جولى ونى دا كورسەتتى», – دەيدى. سويتەدى دە: «جاراقات العان كەزدەرى», – دەپ «قىزىل ارميا جاۋىنگەرىنىڭ جەكە كىتاپشاسى» مەن سوعىس جىلدارىنداعى ءار كەزدەرى بەرىلگەن انىقتامالارداعى دەرەكتەردى تومەندەگىشە تىزەدى. «14.ءحىى.41; 15.V.42; 20.ءVىىى.42; 25.ءىح.42; 29.ءحىى.42; 4.ءVى.43; 25.ءحىى.43; 20.ءVىى.44; 4.ءVىىى.44; 22.ءىح.44; 19.ح.44; 5.ءىى.45». مۇنداعى ناقتى كورسەتىلگەنى – 12. وعان 2 اۋىر كونتۋزيانى قوسىڭىز. مۇنىڭ سىرتىندا «ادام قايراتى» اڭگىمەسى ۇزىندىسىندە ايتىلعان قوڭ ەتكە بويلاي كىرىپ, الدەقاشان ءبىتىپ كەتكەن «1 وق پەن 1 سنارياد جارىقشاعى» تاعى بار.
ءسوز رەتىنە قاراي ايتا كەتەيىك, اجىگەرەي قالىموۆتىڭ مايدان دالاسىنداعى وسىنداي جانسەبىلدىگى ەلەنبەي قالماعان. «جەكە باسىنىڭ جاۋجۇرەكتىگىنە بايلانىستى ەكى مارتە جاۋىنگەرلىك قىزىل تۋ, ءى دارەجەلى «وتان سوعىسى», ءىىى دارەجەلى داڭق وردەندەرىمەن, «ەرلىگى ءۇشىن», «ستالينگرادتى قورعاعانى ءۇشىن» مەدالدارىمەن ماراپاتتالعان», – دەگەن دەرەك كەلتىرەدى شوپەنعالي داۋەن ۇلى ءوز ماقالاسىندا.
ال كەيىپكەرىمىزدىڭ سوعىستان كەيىنگى ءومىرى شە؟ ءيا, مايدانگەردىڭ بەيبىت كەزەڭدەگى جاعدايى قالاي بولعان؟ ەندى وسى جونىندە ءسوز قوزعايىق.
– باۋكەڭ شىعارماسىنىڭ ءبىر جەرىندە مىناداي ديالوگ بار عوي, – دەدى مانادان بەرى مەنىڭ ويىمدى بۇزعىسى كەلمەگەن سارسەنباي قاريا قايتادان اڭگىمەگە ارالاسىپ. – ول: «ءوزىم كەش ۇيلەنگەندەردىڭ ءبىرى ەدىم. قاتىنىم ءبىر جۇمىسكەردىڭ قىزى بولاتىن. مەن اسكەرگە كەتكەندە اياعى اۋىرلاپ قالىپ ەدى». «امان-ەسەن بوسانعان شىعار؟» «قايدام… ءوزىم شالوننان (ەشەلوننان) تۇسكەلى بەرى ءبىر شاسقا (چاستقا) تۇراقتاي الماعاندىقتان, قايتا-قايتا بولوبوي (پولەۆوي) پوشتامىز وزگەرىپ, ۇيگە حات تا جازا المادىم… كىم ءبىلسىن, ءبىر نارەستە تۋعان شىعار… ەگەر امان-ەسەن بوسانسا.., الدە ۇل تاپتى ما ەكەن, الدە قىز تاپتى ما ەكەن؟ – دەپ ويلايمىن دا جۇرەمىن», – دەگەن ءۇزىندى. مىنە, سونداعى: «ەگەر امان-ەسەن بوسانسا…, الدە ۇل تاپتى ما ەكەن, الدە قىز تاپتى ما ەكەن», – دەپ ادىلگەرەي – اجىگەرەيدىڭ الاڭداعانى, ول كىسى سوعىسقا كەتكەندە ىشتە قالىپ, 1942 جىلدىڭ قاڭتارىندا تۋعان گۇلفيا اتتى اپالارىڭ بولاتىن. اجەكەڭ 1945 جىلى مايداننان ەلگە ورالعاندا زايىبىنىڭ دۇنيەدەن قايتقانىن ەستيدى. ءۇش جاسار قىزى دەتدومعا ءوتىپ كەتكەن ەكەن. جالعىز پەرزەنتىن جارعاق قۇلاعى جاستىققا تيمەي ىزدەپ ءجۇرىپ, ونى بالالار ۇيىنەن 1949 جىلى ازەر تاۋىپ الادى. سويتەدى دە تۇلا بويى تۇڭعىشىن قارىنداسى قىرمىزىنىڭ قولىنا تاربيەلەۋگە بەرەدى. ءوزى ءار جەردە ءارتۇرلى جۇمىستار ىستەپ, ماكي ەسىمدى ساۋىنشى ايەلگە ۇيلەنەدى دە, ماحامبەت اۋدانىنداعى چكالوۆ سوۆحوزىنا تۇپكىلىكتى ورنىعادى.
– اجەكەڭنىڭ قىزى گۇلفيا اپالارىڭمەن مەن 1962 جىلى تانىسىپ, وتباسىن قۇردىم, – دەپ جالعادى اڭگىمەسىن ودان ءارى ءۇي يەسى. – زايىبىم گۋرەۆ بالىق كونسەرۆى كومبيناتىندا ەڭبەك ەتتى. مەن قۇرىلىسشى بولدىم. 6 بالا تاربيەلەپ وسىردىك. قوساعىم قايتىس بولعالى بەرى كەنجە ۇلىمنىڭ قولىندا تۇرىپ كەلە جاتقان جايىم بار.
– ەندى ءسىز مىنانى ايتىڭىزشى, سارسەكە. مايدانگەر اجىگەرەي قالىموۆ ومىردە قانداي ادام بولىپ ەدى؟ بەيبىت كەزەڭدەگى عۇمىرىندا نەمەن شۇعىلداندى؟ كۇيەۋ بالاسى بولعان سوڭ, ءوزىڭىزدى جاقىن تارتىپ, شەشىلىپ ءبىر سويلەگەن كەزدەرى بولدى ما؟ بولسا, سونداي ساتتەردە نە ايتقانىن ەسكە ءتۇسىرىپ كورسەڭىز…
– اجەكەڭ باۋكەڭنىڭ اڭگىمەسىندە سۋرەتتەلگەندەي الىپ دەنەلى, بويى ۇزىن, تۇيىق مىنەزدى كىسى-ءتىن. گۇلفيادان باسقا پەرزەنتى جوق ەدى. مالشى بولدى. زەينەتكە شىعارىنىڭ الدىندا استىنداعى جالعىز اتىمەن اۋىلدىق پوشتانىڭ حات-حابارىن تاسىدى. اقبوز اتى وتە اقىلدى جانۋار ەدى. 70-ءشى جىلداردىڭ باسىندا يەسىنىڭ قارتايعانىن ءبىلىپ, ءجۇرىس-تۇرىسى قيىنداعان قاريانىڭ ۇزەڭگىگە اياق سالۋىن جەڭىلدەتۋ ءۇشىن نە الدىڭعى ەكى تىزەسىن بۇگىپ, نە بۇيىرلەپ جاتىپ, يەسىن ەر ۇستىنە وپ-وڭاي قوندىرىپ الاتىن.
اقساقالدىڭ ارا-تۇرا اڭگىمە ايتقانداعى ءبىر ەسىمدە قالعان جايت: «باۋكەڭدى كورسەم!» – دەگەن ارمان ەدى. بىردە راديودان: «الماتىدان ءابۋ سارسەنباەۆ باستاعان اقىن-جازۋشىلار توبى گۋرەۆ وبلىسىنا كەلدى. استانالىق قوناقتاردى جازۋشىلار وداعىنىڭ وسىنداعى بولىمشە جەتەكشىسى, دراماتۋرگ بەرىك قورقىتوۆ باستاپ الىپ ءجۇر» دەگەن حاباردى ەستىپ: «ولاردىڭ اراسىندا باۋىرجان مومىش ۇلى جوق پا, ەكەن؟» دەپ بىزدەن قايتا-قايتا سۇراعانى بار. كەيىن بىلدىك قوي, جارىقتىقتىڭ سوندا نە ويلاعانىن. سويتسەك, ول: «باتىر جوعارىداعىداي تۆورچەستۆولىق بريگادا قۇرامىندا وسىندا كەلىپ جاتسا, ىزدەپ بارىپ امانداسىپ, اقبوز اتىمدى قوناقتىڭ الدىنا كولدەنەڭ تارتىپ مىنگىزىپ جىبەرسەم» دەگەن ىشكى ءبىر يگى نيەتى ەكەن. بىراق بۇل وي ورىندالمادى. قاريا قايتىس بولعاندا سول ات اتامىزدىڭ اسىنا سويىلدى.
– مايدانگەر قايدا جەرلەنىپ ەدى؟ باسى قارايتىلعان با؟
– 1975 جىلى جازدا ومىردەن ءوتتى عوي. زيراتى سارايشىق ماڭىنداعى قاراباي قورىمىندا. 1913 جىلى تۋعانىن جوعارىدا ايتتىم. بۇل بيىل اتامىزدىڭ 100 جىلدىعى دەگەن ءسوز. 9 مامىر – جەڭىس كۇنى قارساڭىندا بالالارىمدى ەرتىپ الىپ, زيراتىنىڭ باسىنا قۇران وقىپ قايتسام با دەپ وتىرمىن. ءبىز سياقتى زەينەتكەر قارت ادامنىڭ قولىنان بۇدان باسقا نە كەلەدى. مۇسىلماندىق پارىز عوي…
…سارسەنباي اقساقالمەن اڭگىمەلەسىپ بولىپ, قايىر قوش ايتىسقان سوڭ, وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنە كىرىپ شىعۋدى ۇيعاردىم. ويىم: «مايدانگەر اجىعالي قالىموۆ تۋرالى تاعى ءبىر تىڭ دەرەكتەر تابىلىپ قالا ما؟» دەگەن ءۇمىت بولاتىن. وكىنىشكە قاراي, ەشتەڭە جوق بولىپ شىقتى. بىزدىڭشە قيامەتتىڭ قىلكوپىرى دەرلىك سىندا 16 رەت جارالانسا دا قىڭق دەمەگەن, بەيبىت ومىردە دە كوپ قيىندىقتار كورىپ, وعان ەش مويىماعان كەڭ قولتىق قازاق شالىنىڭ سۋرەتى مۇنداعى « ۇلى وتان سوعىسى» دەپ اتالاتىن ستەندتەگى سامساعان ارداگەرلەردىڭ ورتاسىنان ويىپ تۇرىپ-اق ورىن الاتىن ادام سياقتى. بىراق ەسكەرۋسىز, ۇمىت قالعانىن كورمەيسىز بە؟
ەرتەسىندە اتىراۋدان ەلەڭ-الاڭدا اۋەگە كوتەرىلگەن ۇشاق ىشىندە وتىرىپ, مەن مىنە, وسىنى ويلادىم.
جانبولات اليحان ۇلى (اۋپباەۆ),
«ەگەمەن قازاقستان».
اتىراۋ وبلىسى.