• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
26 قىركۇيەك, 2012

بۇقارباي باتىر

بۇقارباي باتىر

سارسەنبى, 26 قىركۇيەك 2012 7:10

باتىرلىعىنا بىلىكتىلىگى ساي بۇ­قار­باي ەستەكباي ۇلى 1812 جىلى قىزىل­وردا وبلىسىنىڭ جالاعاش اۋدانىنا قاراستى ەلدى مەكەندە دۇنيەگە كەلگەن. جيىرما بەس جاسىندا ساربازدار ساپىنا قوسىلعان بۇقارباي كەنەسارى ناۋرىزباي قولى اقتوبە جەرىندە, شال­قاردا, جەم, سىر بويلارىندا وتار­شى­لارعا قارسى سوعىس جۇرگىزگەن كەزدە ەر­لى­گىمەن كوزگە تۇسەدى. بالقى بازار:

سارسەنبى, 26 قىركۇيەك 2012 7:10

باتىرلىعىنا بىلىكتىلىگى ساي بۇ­قار­باي ەستەكباي ۇلى 1812 جىلى قىزىل­وردا وبلىسىنىڭ جالاعاش اۋدانىنا قاراستى ەلدى مەكەندە دۇنيەگە كەلگەن. جيىرما بەس جاسىندا ساربازدار ساپىنا قوسىلعان بۇقارباي كەنەسارى ناۋرىزباي قولى اقتوبە جەرىندە, شال­قاردا, جەم, سىر بويلارىندا وتار­شى­لارعا قارسى سوعىس جۇرگىزگەن كەزدە ەر­لى­گىمەن كوزگە تۇسەدى. بالقى بازار:

… وردادان بوكەندى ايىرعانقانادان اسىپ قايراتىەرەگىسكەن حانداردىالتىن تاقتان تايدىرعانقىسقا كۇندە قىرىق شاپقانجانقوجا, ەسەت, قىستاۋباي,قاسىم, سەيىل, بۇقارباي,سامەت پەن باتىر توعاناس!سولاردان دا وتكەن سۇم زامان! – دەپ سىر بويىنىڭ اتاقتى باتىرلارىن جىرعا قوسسا, نىسانباي جىراۋ:«ايانباي بۇگىن ءىس كورسەت,تامانىڭ باتىر قۇرمانى.كەۋدەدەگى شىبىن جان-ار-نامىستىڭ قۇربانى!..مەڭدىباي, دۋلات,اعىبايارعىننان شىققان ءۇش جىگىتشاكىر, جاۋكە, تولىباي..,ايانباي بۇگىن ءىس كورسەت,تابىننان قابان, بۇقارباي!..» دەپ تولعانادى.بۇقارباي تەك قول باستاعان باتىر عا­نا ەمەس, سونىمەن بىرگە جارلى-جا­قى­بايلاردىڭ ەگىن ەگىپ, مال باعۋىنا, شارۋا­شىلىقپەن اينالىسۋىنا ۇيىت­قى بولعان ادام. سول ءۇشىن ول ۇزىن­دىعى 20-25 شاقىرىمداي, ەنى 6-7 قۇلاشتىق ارىق قازدىرعان. ونى حا­لىق «بۇقاربايدىڭ اق ارىعى» دەپ اتاعان جانە ونىڭ بويىنا ەگىن ەگىپ, مول ونىمگە قارق بولعان. اتاقتى جازۋشى ءى. ەسەنبەرلين ءوزىنىڭ «قاھار» رومانىندا بۇقاربايدىڭ شەشەندىگى, دومبىرا تارتىپ, ءان سالعانى جايلى دا دەرەكتەر كەلتىرەدى.بۇقارباي ەستەكباي ۇلى 1898 جىلى قاراوزەك بويىنداعى ءوز قىستاۋىندا قايتىس بولادى. ارتىندا قالعاندار باتىردى قىستاۋىنان ءۇش شاقى­رىم­داي جەردەگى بيىكتەۋ توبەگە جەرلەيدى. كەيىن بۇل جەر – بۇقارباي قورىمى دەپ اتالىپ كەتەدى.كەزىندە باتىردىڭ ءوزى پايدالانعان بەس قارۋى, تۋى, ءمورى قولدان قولعا اۋىسىپ, نەمەرەلەرىنە جەتتى. ماسەلەن, ءمورى اۋدانداعى №123 ورتا مەكتەپتىڭ قىزمەتكەرى قالدان احمەتباەۆ تا بولسا, تۋىن شوپشەگى گريگوري وپابەكوۆ ساقتاپ كەلەدى. ۇلكەندىگى ەر كىسىنىڭ باس بارماعىنداي كۇمىستەن قۇيىلعان ءدوڭ­گەلەك ءموردىڭ ورتاسىندا ارابشا «بۇ­قار­باي» دەپ جازىلعان.بۇقاربايدىڭ 8 بالاسى بولعان. ولار: ارىستان, قوجبان, تومان, ءال­ما­عامبەت, قايىرلاپ, كوتىبار, الدانازار, زىليحا, سوڭعى ۇشەۋى شىناردان تۋعان. قازىر كوتىبار, الدانازار, تومان دەگەن بالالارىنان ۇرپاق بار.باتىردىڭ ەڭ ۇلكەن بالاسى كو­تى­بار وتىز جىلعا جۋىق قوستاناي, تور­عاي وڭىرىندە بولىستىق بيلىك قۇرعان. سىر بويىندا از بولعان. 63 جاسىندا شوتان دەگەن جەردە قايتىس بولىپ, سۇيەگى اكەسىنىڭ قاسىنا, بۇقارباي قو­رىمىنا جەرلەنگەن. ال الدانازار بي 84 جىل ءومىر سۇرگەن. ونىڭ دا دەنەسى بۇقارباي قورىمىندا.بيىل بۇقارباي باتىردىڭ تۋعا­نى­نا 200 جىل تولادى. وسىعان وراي جەرلەستەرى ەسىمى ماڭگى ۇمىتىل­ماي­تىن باتىر بابالارىن تاعى ءبىر ەسكە الىپ, ەرلىگىنە تاعزىم ەتپەك.باتىر جونىندەگى اڭگىمەمىزدى اقىن ءابدىلدا تاجىباەۆتىڭ:«كەنەسارى حانمەن ءبىر بولعان,نىسانبايعا جىر بولعان,قيىن-قىستاۋ ساتتەردە,ەلىنە قالقان تۋ بولعانەلى ءۇشىن عانا ەڭىرەگەن,جاسقانىپ جاۋدان كورمەگەن,جاۋىنا نايزا سەرمەگەنبۇقارباي باتىر ناعاشىم» – دەگەن جىر جولدارىمەن ساقتاۋدى ءجون كورىپ وتىرمىز.سەيداحمەت ماقسۋدوۆ, زەرتتەۋشى.شىڭعىس ايبوسىنوۆ, قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى.قىزىلوردا وبلىسى.

سوڭعى جاڭالىقتار