تاعىلىمدى تاعدىر

جۇما, 28 جەلتوقسان 2012 7:30

زىمىراپ بارا جاتقان ۋاقىت! كەشە عانا سياقتى ەدى, سويتسەم, باقانداي 15 جىل ءوتىپ كەتىپتى. 1997 جىلدىڭ جازى ەدى. مەن اقمولاعا كوشىپ كەلدىم. كوشىپ كەلۋىمنىڭ سەبەبى – ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى امانگەلدى قۇسايىنوۆ قىزمەتكە شاقىرىپ, ۋنيۆەرسيتەت قۇرامىندا  «ەۋرازيا» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىن قۇرۋدى, سونى باسقارۋدى ۇسىنعان بولاتىن. كەلگەن بويدا جۇمىسقا شۇعىل كىرىسىپ كەتتىك. امانگەلدىمەن بۇرىن كەزدەسپەگەم, جۇمىس بابىندا تانىسىپ, ارالاسىپ كەتتىك.

جۇما, 28 جەلتوقسان 2012 7:30

زىمىراپ بارا جاتقان ۋاقىت! كەشە عانا سياقتى ەدى, سويتسەم, باقانداي 15 جىل ءوتىپ كەتىپتى. 1997 جىلدىڭ جازى ەدى. مەن اقمولاعا كوشىپ كەلدىم. كوشىپ كەلۋىمنىڭ سەبەبى – ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى امانگەلدى قۇسايىنوۆ قىزمەتكە شاقىرىپ, ۋنيۆەرسيتەت قۇرامىندا  «ەۋرازيا» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىن قۇرۋدى, سونى باسقارۋدى ۇسىنعان بولاتىن. كەلگەن بويدا جۇمىسقا شۇعىل كىرىسىپ كەتتىك. امانگەلدىمەن بۇرىن كەزدەسپەگەم, جۇمىس بابىندا تانىسىپ, ارالاسىپ كەتتىك. وتە جىلدام, العىر, ويىن اشىق ايتىپ, بەت-جۇزىڭە قاراماي,  تىك سويلەپ, سوزدەن گورى ناقتى ءىستى اتقارۋعا بەيىم جىگىت ەكەن. قاي ءىس-شارا بولسا دا, ۇجىمدى جۇمىلدىرىپ, قولىنان ءىس كەلەتىن ادامداردى تارتىپ, سولارعا ءار تاراپتى تاپسىرما بەرەدى جانە سونىڭ ورىندالۋىن قاداعالاپ, ناتيجەگە قول جەتكىزەدى. ماعان وسىنىسى ۇنادى دا, مەن دە جاتسىنباي, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قايناپ جاتقان تىرشىلىگىنە ەنىپ كەتتىم. بىرتە-بىرتە جۇمىس بابىندا عانا ەمەس, ءارتۇرلى بەيرەسمي جاعدايدا, جيىن-تويلاردا بىرگە بولىپ, وتباسىمىزبەن ارالاسىپ, ءبىر-ءبىرىمىزدىڭ ءومىرىمىز بەن تىرشىلىك-تىنىسىمىزدى دا جاقسى بىلىسە باستادىق. كەي-كەيدە, ءسوز اراسىندا بالالىق شاعىمىز, ستۋدەنتتىك كەزىمىز جايىندا اڭگىمەلەسىپ, ءازىل-قالجىڭى ارالاس وتىرىستار مەن تازا اۋاداعى قىدىرىستار سول ءبىر اۋىر جىلداردا كوڭىلىمىزگە شۋاق توگىپ, سەرپىلىپ قالاتىنبىز. سونداي كەزدەردە امانگەلدى «ءبىز, جەتىمدەر» دەگەن ءسوزدى ءازىل تۇرىندە ءجيى ايتاتىن. بىردە سونىڭ سەبەبىن سۇرادىم. سويتسەم, ول شىنىمەن جەتىم بوپ, جەتىمدىكتىڭ زاردابىن از كورمەپتى. ول ءوزى  بىلاي دەپ ايتادى:

«اكەم قۇسايىن مەن دۇنيەگە كەلەردەن 3-4 كۇن بۇرىن اۋداندىق اسكەري كوميسسارياتتا  مەديتسينالىق كوميسسيادان ءوتىپ, قولىنا سوعىسقا اتتانۋعا شاقىرعان قاعاز الادى. مەن تۋىپ, اكەم امان كەلسىن دەپ, اتىمدى امانگەلدى قويادى. بىراق… بىراق اكەم 1942 جىلى 30 جەلتوقساندا تۇتقىندالىپ, ەكى جىل تەرگەۋدەن كەيىن, 1944 جىلدىڭ ساۋىرىندە 58-ستاتيانىڭ 4-تارماعى بويىنشا 10 جىلعا سوتتالدى. اكەم وسىلايشا ويلاماعان جەردەن «گەرمانيانىڭ, جاپونيانىڭ, يراننىڭ تىڭشىسى», «حالىق جاۋى» بولىپ شىعا كەلدى. تۇرمەدەن 1955 جىلدىڭ كوكتەمىندە تولىق اقتالىپ, ەلگە ورالدى.ول كەزدە 58-ستاتيامەن سوتتالعان «حالىق جاۋلارىنىڭ» دۇنيە-مۇلكى تاركىلەنەتىن بولعان. ءبىزدىڭ ۇيدەگى بار دۇنيە-م ۇلىكتى سىپىرىپ-سىيىرىپ الىپ كەتكەن كورىنەدى. اش, جالاڭاش بالالاردى دا اياماي, ۇيگە ءبىر ءتۇيىر دە استىق قالدىرماي, بارلىعىن الىپ كەتكەن».امانگەلدىنىڭ «بىزدەر, جەتىمدەر» دەپ ايتاتىنىنىڭ سەبەبىن ەندى ءتۇسىندىم. «حالىق جاۋىنىڭ» بالا-شاعاسى قالاي ءومىر سۇرگەنىن ءبىزدىڭ جاسىمىزداعى ۇرپاق, اعالارىمىز, انالارىمىز جاقسى بىلەدى (قۇداي ونىڭ بەتىن اۋلاق قىلسىن!). اكەمىز سوعىستا قازا بولىپ, ءبىز دە جەتىم بولىپ وستىك, بىراق  «حالىق جاۋىنىڭ» بالالارىنداي جاعدايدا بولعانىمىز جوق. امانگەلدى بولسا, ءبارىمىز سول كەزدە ءماز بوپ وتكەن پيونەر, كومسومول دەگەن ۇيىمدارعا قابىلدانباعان. وسىنىڭ ءوزى ءجاسوسپىرىم بالاعا قانشالىقتى اۋىر تيگەنىن ءبىلۋ دە, ايتۋ دا وڭاي ەمەس-ءتىن. ونىڭ ۇستىنە اۋىلداستاردىڭ دا «حالىق جاۋىنىڭ» وتباسىنا دەگەن كوزقاراسى تەرىس بولاتىن. «اكەم تۇتقىندالعان سوڭ, – دەپ ەسىنە الادى امانگەلدى, – كوپ ۇزاماي ەڭ ۇلكەن اپكەم حاديشا, اعام ساعادات بىرىنەن سوڭ ءبىرى قايتىس بولعان كورىنەدى. ۇيدە شەشەم ءۇنزيلا, اپكەم اعيشا, مەن – ۇشەۋىمىز قالدىق. «حالىق جاۋىنىڭ» سەمياسى بولۋ قاراڭعى قازاق اۋىلىندا قانداي ەكەنىن تولىق سيپاتتاپ ايتىپ بەرۋ وڭاي ەمەس. اۋىلدا شاش ال دەسە, باس الاتىن شولاق بەلسەندىلەر دە جەتكىلىكتى بولاتىن. «جاۋ قايدالاپ» الاق-جۇلاق ەتىپ جۇرگەن جالاقورلار دا جەتەتىن. ەشكىممەن جاقىن ارالاسۋعا مۇمكىندىك بولماعان سوڭ توماعا-تۇيىق ءومىر سۇرۋگە تۋرا كەلدى. اۋىلدا بىزدەر سياقتى قابىرعالارىن قايعى مەن قاسىرەت, ازاپ پەن مەحنات قايىستىرعان سەميالار دا جەتكىلىكتى بولۋشى ەدى. ولار دا ءبىر-بىرىمەن جاقىنداسا بەرمەيتىن».وسىنداي جاعدايدا تىرشىلىك ەتىپ جۇرسە دە امانگەلدى جاسىمادى, كەرىسىنشە اتالارىنىڭ تەكتىلىگىنە تارتىپ, قايراتتانا, جىگەرلەنە ءتۇستى. ونىڭ بابالارى قۋاندىق, التايدان تاراعان, ءوسىپ-ونگەن ۇرپاق ەكەن. ۇلى باباسى ورازباي, ودان قويباق, قۋانتاي, بايزاق, امەن بولىپ تارالادى. قويباقتان اتاسى ءابدىراحمان, ودان قۇسايىن, قۇسايىننان امانگەلدى ءوربيدى. ال, قۋانتايدان ءابي, بايزاقتان يسا, امەننەن اياپبەرگەن تۋادى. بايقاپ قاراساق, امانگەلدى قازاقتىڭ ماقتانى بولعان, ءدۇلدۇل اقىنىمىز يسا بايزاقوۆپەن اتالاس ەكەن (باسە, امانگەلدىنىڭ ايتقىشتىعى قايدان دەسەم, ارجاعىندا, تۇقىمدا بار ەكەن عوي). پاۆلودار وبلىسىنىڭ ۇلگىلى  اۋىلى – يسانىڭ دا, امانگەلدىنىڭ دە كىندىك قانى تامعان جەر. وسى  ارعى بابالاردان جەتىپ يسا اقىن بويىنان تولقىنداپ, بۋىرقانىپ شىققان تەكتىلىك پەن دارىندىق امانگەلدىگە دە جاستايىنان اسەر ەتىپ, ونىڭ رۋحىن كوتەرىپ, ومىرلىك ءنار بەرگەن سەكىلدى. مۇنى ءبىز امانگەلدىنىڭ وقۋىنان, وقۋ بىتىرگەن سوڭ اتقارعان ىستەرىنەن, ءجۇرىس-تۇرىسىنان, مىنەز-قۇلقىنان, ادامدارمەن قارىم-قاتىناسىنان كورەمىز.اۋىلداعى جەتى جىلدىق مەكتەپتى ماقتاۋ گراموتاسىمەن ءبىتىرىپ, پاۆلودارداعى پەدۋچيليششەنى اياقتاعان سوڭ, الماتىداعى س.م.كيروۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىپ, ونى قىزىل ديپلوممەن ءتامامدايدى. ۇزدىك وقىپ ءجۇرىپ, سپورتپەن شۇعىلدانۋدى ماشىق ەتكەن جاس جىگىت ايتارلىقتاي تابىستارعا جەتەدى. نەبارى 18 جاسىندا سپورت شەبەرى اتاعىن الادى, بۇل 1960 جىل ەدى, پەدۋچيليششەنى بىتىرەتىن كەزى. ودان كەيىن سول جىلى اۋىلدا مۇعالىم بولىپ ءجۇرىپ, قاراعاندىدا وتكەن رەسپۋبليكالىق جاستار بىرىنشىلىگىندە جەڭىسكە جەتىپ, چەمپيون اتانادى. سپورتتا مۇنداي اتاقتارعا جەتۋ ادامنان جىگەرلىكتى, قايسارلىقتى, تاۋەكەلدىلىكتى, ياعني ءور مىنەزدىلىكتى تالاپ ەتەدى. (وسى قاسيەتتىڭ ءبارى بۇگىنگى قۇسايىنوۆتىڭ بويىندا ءالى بار دەسەم, ارتىق ەمەس). سپورتپەن شۇعىلدانۋدى ول ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا جۇرگەندە دە تاستاماعان. وسى سپورتتىڭ «ارقاسىندا» ول ۋنيۆەرسيتەتتە وقىپ جۇرگەنىنە قاراماستان 1963 جىلى سوۆەت ارمياسىنا شاقىرىلىپ, ۆەتنامدا «ينتەرناتسيونالدىق پارىزىن» وتەپ, سول ەلدىڭ ءوز تاۋەلسىزدىگى ءۇشىن جۇرگىزگەن امەريكالىقتارعا قارسى سوعىسىنا قاتىسادى. مەنىڭ ەسىمدە, سول جىلدارى ۇلى وتان سوعىسى كەزىندە تۋعان بالالاردىڭ ازدىعىنان جوعارى وقۋ ورنىندا وقىپ جۇرگەن, سپورتقا قاتىسى بار ستۋدەنتتەردى ارمياعا شاقىرىپ, ولاردىڭ ءبىرازى ۆەتنامدا بولدى. سوندايلاردىڭ ءبىرى – مەنىڭ دوسىم, مارقۇم رافاەل جۇماباەۆ تا 1963 جىلى كۇزدە شاقىرىلىپ, ۆەتنامدا اسكەري مىندەتىن اتقارعان بولاتىن. ول راكەتالىق بولىمدە بولىپ, 1965 جىلى ەلگە ورالدى, بىراق بۇل تۋرالى كوپكە دەيىن ايتقان جوق.امانگەلدى قۇسايىنوۆتىڭ نەگىزگى ماماندىعى – ۇستازدىق, ول پەدۋچيليششەنى بىتىرگەن سوڭ دا, ۋنيۆەرسيتەتتى تامامداعاننان  كەيىن دە پەداگوگيكالىق قىزمەتتە كوپ جىل جۇمىس ىستەدى, ءالى دە سولاي, ءوزى قۇرعان ەۋرازيا  گۋمانيتارلىق ينستيتۋتىنىڭ (ەاگي) رەكتورى رەتىندە پەداگوگتىق جۇمىستى  ءبىرىنشى كەزەكتە ۇستايدى.راس, امانگەلدىنىڭ ءومىرى تەك ۇستازدىق ەتۋدەن تۇرمايدى. ۋنيۆەرسيتەتتى بىتىرگەن سوڭ ءۇش جىلدان اسا ۋاقىت الماتىداعى سوۆەت اۋداندىق پارتيا كوميتەتىندە نۇسقاۋشى بولعان. بۇل جۇمىستان ءوز ەركىمەن كەتىپ, قازگۋ-ءدىڭ اسپيرانتۋراسىنا تۇسەدى دە, ەندى عىلىمي-زەرتتەۋ  ىسىنە دەن قويادى. ءۇش جىلدىڭ ورنىنا ءبىر جارىم جىلدا كانديداتتىق ديسسەرتاتسياسىن قورعاپ ۇلگەرەدى. ال, دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىنىڭ جولى بۇلاي بولعان جوق. دايىن تۇرعان ديسسەرتاتسياسىن قورعاۋ ۇزاققا سوزىلدى. ءسويتىپ, ءومىر ونى تاعى ءبىر ادىلەتسىزدىككە تاپ قىلدى.الىپ  سوۆەت وداعىن ءدۇر سىلكىندىرگەن 1986 جىلعى جەلتوقساندا بولعان قازاق جاستارىنىڭ كوتەرىلىسى كۇشپەن باستىرىلعان سوڭ كپسس ورتالىق كوميتەتى ارنايى قاۋلى قابىلداپ, قازاق حالقىنا «ۇلتشىل» دەگەن ايىپ تاقتى. وسى قاۋلىدان  كەيىن قازاقستاندا دا, بۇكىل سوۆەت وداعىندا دا قازاقتارعا قىسىم جاسالىپ, ۇلتتىق تاريح, ءتىل, ادەبيەت, ونەر جايىندا زەرتتەۋ جۇرگىزۋ, كىتاپ شىعارۋ, ديسسەرتاتسيا قورعاۋ بەلگىلى دارەجەدە شەكتەتىلدى, مۇنداي ەڭبەكتەردەن, كوركەم ادەبيەت پەن ونەردەن, جەكەلەگەن اۆتورلاردىڭ شىعارمالارىنان «قازاق ۇلتشىلدىعىن» ىزدەستىرۋ ناۋقانى ءجۇردى. امانگەلدى قۇسايىنوۆتىڭ دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىن قورعاۋ ماسەلەسى ءدال وسى مەزگىلگە تۇسپا-تۇس كەلدى دە, كەزەكتەن الىنىپ تاستالدى, بەلگىسىز مەرزىمگە شەگەرىلدى. باقانداي 5 جىل وتكەن سوڭ عانا, 1991 جىلى قورعاۋعا مۇمكىندىك بولدى.تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن امانگەلدى قۇسايىنوۆتىڭ ەكىنشى تىنىسى اشىلدى دەسەك بولادى. 1992 جىلى ساۋىردە ول تسەلينوگراد پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى بولىپ تاعايىندالادى. رەكتورلىق قىزمەتتە ءجۇرىپ, وقۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ مەن ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن كوتەرۋ ىسىنەن باسقا دا شارۋالارمەن تىكەلەي شۇعىلدانۋعا تۋرا كەلەدى. ماسەلەن, پەدينستيتۋتتىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋ, قارجىسىن ءتيىستى دارەجەگە جەتكىزۋ, كادرلار قۇرامىن كۇشەيتۋ سياقتى جىلدار بويى قوردالانىپ قالعان پروبلەمالار شاش ەتەكتەن بولىپ, سولاردى ناتيجەلى شەشۋ رەكتوردان جىگەرلىلىكتى, ىسكەرلىكتى, تاۋەكەلدىلىكتى تالاپ ەتەدى. (سپورتپەن شىڭدالعان قاسيەت وسى جەردە كورىنەدى). ءسوزدى امانگەلدىنىڭ وزىنە بەرەيىك.«90-شى جىلداردىڭ العاشقى جىلدارى اسا قيىن كەزەڭ بولعانى بارشاعا ايان. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىنىڭ قيىنشىلىق كەزەڭىن ءبىزدىڭ ينستيتۋت ۇجىمى دا باسىنان  وتكىزدى. قازىر بىرەۋلەرگە سول كەزدە وقىتۋشىلارعا جالاقى, ستۋدەنتتەرگە ستيپەنديا بەرە الماي, جىلۋ مەن ەلەكتر جۇيەسىنە قاراجات بولماي, تولەماقى تولەي المادىق دەسەك, تاڭدانىسپەن قاراۋى مۇمكىن. ول كەزدەگى تسەلينوگرادتا ءتورت ينستيتۋت بولاتىن, ال ەڭ سورلىسى ءبىزدىڭ پەدينستيتۋت ەدى دەسەم, وتىرىك ەمەس.الدىمەن ءتارتىپ پەن تازالىقتى قولعا الدىق. ول كەزدە ينستيتۋتتا بار-جوعى 2 دوكتور, 27 عىلىم كانديداتى عانا بار ەكەن. ينستيتۋتتاعى ەڭ كۇردەلى ماسەلە – بار كادر­لاردى پاتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ بولاتىن. ءبىرىنشى كۇننەن باستاپ, قاڭىراپ بوس قالعان ءبىر جاتاقحانانى جاس ماماندارعا باسپانا ەتىپ بەرۋ  ماسەلەسىن قولعا الدىق…».مىنە, العاشقى كەزدەگى جاعدايدى وسىلاي ەسكە الادى امانگەلدى. شىنىندا دا, سول شاقتاعى ىستەلگەن ىستەردى 90-شى جىلدارى وقىعان ستۋدەنتتەر مەن اسپيرانتتار ايتىپ وتىراتىن. مىسالى, مەن 1997  جىلى كەلگەندە, جوعارى كۋرس ستۋدەنتتەرى مەن مەنىڭ اسپيرانتتارىم «رەكتور امانگەلدى اعاي ينستيتۋتتىڭ ماڭايىن تازالاۋ جۇمىسىنا بىزبەن بىرگە قاتىساتىن, اياعىنا كەرزوۆىي ەتىك كيىپ, ۇلدارمەن قاتار زەمبىل كوتەرىپ ءجۇردى» – دەپ اڭگىمەلەيتىن. مەن ءبارىن ءتىزىپ جاتپاي, مىنا ءبىر فاكتىلەردى عانا اتاپ كەتەيىن.1994 جىلى تسەلينوگراد پەدينستيتۋتىنىڭ نەگىزىندە اقمولا ۋنيۆەرسيتەتى ومىرگە كەلدى, ال 1996 جىلدىڭ مامىرىندا ول پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ جارلىعىمەن ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى بولىپ قايتا قۇرىلدى. سول 1994 پەن 1999 جىلداردىڭ ارالىعىندا ىستەلگەن شارۋا از ەمەس.ۋنيۆەرسيتەت ۇلتتىق مارتەبەسىن العان سوڭ الدا جاڭا مىندەتتەر تۇرادى. ەڭ الدىمەن, وقىتۋشىلار قۇرامىن جوعارى بىلىكتى ماماندارمەن تولىقتىرۋ جانە ۋنيۆەرسيتەت ءۇشىن جاڭا عيمارات سالۋ ماسەلەسىن شەشۋ قاجەت بولادى. سول كەزەڭدى ەسكە الىپ, امانگەلدى قۇسايىنوۆ بىلاي دەيدى:«وسى جىلدارى ۋنيۆەرسيتەتكە 43 عىلىم دوكتورىن جۇمىسقا شاقىردىم. بارلىعىن پاتەرمەن, قالا سىرتىنان 10 سوتىق جەرمەن قامتاماسىز ەتتىم. پرەزيدەنتتىڭ قابىلداۋىندا بولىپ, ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باس كورپۋسىن سالۋ ماسەلەسى وڭ شەشىمىن تاپتى. ۋنيۆەرسيتەت جانىنان پروفەسسور-وقىتۋشىلارعا ارناپ, پاتەر سالۋ ماسەلەسى دە شەشىلدى».ۋنيۆەرسيتەتتىڭ باس كورپۋسى 2000 جىلى جازعىتۇرىم سالىنىپ ءبىتتى. رەكتور ا.قۇسايىنوۆ كۇندىز-ءتۇنى قۇرىلىستىڭ باسىندا ءجۇردى, ءبىز ونى كوزىمىزبەن كوردىك. وسى تۇستا ول ءوزىن شەبەر ۇيىمداستىرۋشى جانە وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتكە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىن ازامات ەكەنىن كورسەتتى. امانگەلدى قۇسايىنوۆتى شەبەر ۇيىمداستىرۋشى دەپ تەگىن ايتىپ وتىرعانىم جوق. وسىدان 17 جىل بۇرىن, قوعامداعى, ەكونوميكاداعى قيىنشىلىقتارعا قاراماستان, 1995 جىلى اقمولادا تۇڭعىش جەكەمەنشىك «اققۋ» اتتى ينستيتۋت اشقان امانگەلدى بولدى. بۇل وقۋ ورنى بۇگىندە «ەۋرازيا گۋمانيتارلىق ينستيتۋتى» دەپ اتالادى. ونىڭ قۇرامىندا 3 فاكۋلتەت, 5 كافەدرا بار. قازىرگى ۋاقىتتا مۇندا 150-گە جۋىق جوعارى بىلىكتى مامان جۇمىس ىستەيدى, ولاردىڭ 18-ءى عىلىم دوكتورى جانە پروفەسسور, ال 71-ءى عىلىم كانديداتى مەن دوتسەنت, ءبىرازى اقش-تا, انگليادا, گەرمانيادا, رەسەيدە ستاجيروۆكادان ءوتىپتى. دەمەك, ەۋرازيا گۋمانيتارلىق ينستيتۋتىنىڭ ۇستازدارى بۇگىنگى بىلىمگەرلەرگە  قويىلاتىن تالاپقا ساي دەپ ايتۋعا بولادى. سول سەبەپتى دە ينستيتۋتقا تۇسەتىن بالالار سانى دا جىلدان-جىلعا ءوسىپ كەلە جاتقان ءتارىزدى. مۇنىڭ دالەلى – 1999 بەن 2010 جىلدىڭ ارالىعىندا ينستيتۋتتى 4670 ادام ءتامامداپتى, ولار قازىر ءار سالادا قىزمەت اتقارۋدا. جالپى, بۇل ينستيتۋتتا ستۋدەنتتەرگە قاجەتتى جاعدايلاردىڭ ءبارى جاسالعان دەۋگە نەگىز بار. وقۋ ۇدەرىسى زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن, قاجەتتى اپپاراتۋرامەن جابدىقتالعان, ساباققا دايىندالۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن كىتاپحانا بار. ەڭ باستىسى – ينستيتۋتتىڭ ءوز عيماراتى بار,   وسى كۇندەرى سالىنىپ بىتكەن جاڭا عيمارات تا ىسكە قوسىلدى. ستۋدەنتتەرگە ارنالعان اسحانا جۇمىس ىستەيدى جانە ولارعا دارىگەرلىك قىزمەت تە كورسەتىلەدى. بۇلارعا قوسا ارنايى سپورت كەشەنىن, جاتتىعۋ زالىن, بۋراباي كەنتىندەگى دەمالىس ايماعىن ايتپاسقا بولمايدى.ال امانگەلدىنىڭ ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورلىعىنان كەيىن ءتورت جارىم جىلداي ۋاقىت بويى جوعارى اتتەستاتسيالىق كوميسسيا توراعاسى رەتىندە اتقارعان قىزمەتى ءوز الدىنا ءبىر اڭگىمە ارقاۋى ەتەرلىك. بۇل جۇمىستا ول بىلىكتىلىگىن دە, پرينتسيپشىلدىگىن دە قاتار تانىتتى. ول قىزمەتتىڭ قاندايلىق جاۋاپتىلىعىن ۆاك-تىڭ تۇڭعىش توراعاسى بولعاندىقتان مەن ءوز باسىم وتە جاقسى بىلەمىن.مىنە, وسىنىڭ ءبارى رەكتور امانگەلدى قۇسايىنوۆتىڭ بۇكىل ۇجىمدى ۇيىمداستىرا, جۇمىستىڭ جۇيەسىن تابا بىلەتىن ىسكەرلىگىنىڭ ناتيجەسى. ەندەشە امانگەلدىگە ەڭبەگى ەسەلەنە ءتۇسسىن, ەلىمىزدىڭ ءبىلىم سالاسىن دامىتۋعا ءوز  ۇلەسىن قوسا بەرسىن دەگەن تىلەك ايتامىز.

سەيىت قاسقاباسوۆ,ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى.