سىن ءساتى تايالعان سىناق

بەيسەنبى, 8 قاراشا 2012 7:17

ءبىزدىڭ ەلىمىز اتتەستاتتاۋ اتتى اۋ­قىم­دى شاراعا كىرىسپەستەن بۇ­­رىن كوپ­تەگەن شەت ەلدىڭ بۇل با­عىتتاعى ءىسىن ىرىكتەپ, جان-جاقتى سارالاپ, تارازىعا تارتقانى راس. وعان دالەل رەتىندە ءبىر­قاتار شەت ەلدەر تاجىريبەسى تۋرالى اي­تۋى­مىزعا بولادى. ماسەلەن, اقش, فران­تسيا, نورۆەگيا, ۇلىبريتا­نيا, شۆەتسيا, تمد سەكىلدى ەل­دەر­دىڭ زاڭدارى جەتىك زەرتتەلگەن.

بەيسەنبى, 8 قاراشا 2012 7:17

ءبىزدىڭ ەلىمىز اتتەستاتتاۋ اتتى اۋ­قىم­دى شاراعا كىرىسپەستەن بۇ­­رىن كوپ­تەگەن شەت ەلدىڭ بۇل با­عىتتاعى ءىسىن ىرىكتەپ, جان-جاقتى سارالاپ, تارازىعا تارتقانى راس. وعان دالەل رەتىندە ءبىر­قاتار شەت ەلدەر تاجىريبەسى تۋرالى اي­تۋى­مىزعا بولادى. ماسەلەن, اقش, فران­تسيا, نورۆەگيا, ۇلىبريتا­نيا, شۆەتسيا, تمد سەكىلدى ەل­دەر­دىڭ زاڭدارى جەتىك زەرتتەلگەن.

سونىڭ ءبىرى انگليادا 2010 جىلى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى­نىڭ قىزمەتىن وڭتايلاندىرۋعا باعىتتالعان «پولي­تسيا­نى رەفورمالاۋ مەن الەۋمەتتىك جاۋاپ­كەر­شى­لىك تۋرالى» زاڭ قابىل­­دان­دى. وسى زاڭنىڭ ارقاسىندا 2011 جىلى ۇلى­بري­تانيا پوليتسياسى 3,2 پايىزعا قىسقاردى.سول سياقتى 2012 جىلى شوتلانديادا پوليتسيا مەن ءورت ءسون­دىرۋ قىزمەتىن رەفورمالاۋ ءجو­نىن­دەگى زاڭ قابىلداندى. سونىڭ اياسىندا اتالعان مەملەكەتتىك قۇرى­لىم قىزمەتىن وڭتايلاندىرۋ ءنا­تي­جەسىندە قىزمەت تيىمدىلىگى ارتتى.ال پولشاداعى قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىنە رەفورما جۇرگىزۋ بارىسىندا اتالعان ەلدىڭ پوليتسيا قىز­مەتىنىڭ تيىمدىلىگى ايتار­لىق­تاي ءوستى. مۇنداعى پىكىرى سۇرالعان حالىقتىڭ 72 پايىزى پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنە سەنەتىندىگىن ايتىپ, ال 68 پايىزى پوليتسيا جۇ­مىسىن جاقسى دەپ سانايدى.وسىعان ۇقساس رەفورمالار بالتىق جاعالاۋى ەلدەرىندە دە جۇزەگە اسىرىل­عانى بەلگىلى.رەسەيدە 2010 جىلدان بەرى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىن رەفورمالاۋ ءجونىن­دەگى جۇمىس جۇرگ­ى­زى­لىپ كەلەدى. جۇرگى­زىلەتىن جۇمىس­تىڭ ستراتەگيالىق باعىتى «پوليتسيا تۋرالى» فەدەرالدىق زا­ڭىن­دا بەكىتىلگەن. وسى اتالعان زاڭ اكتىسىنىڭ ارقاسىندا 2011 جىل­دىڭ 1 ناۋرىزىنان باستاپ 1 تا­مىزعا دەيىن رەسەيدىڭ ءىىم قىز­مەتكەرلەرى كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋدان ءوتتى. سونىڭ ناتيجەسىندە 226900 ادام ءىىم ورگانىنان بوساتىلدى, بۇل جالپى ساننىڭ 22 پايىزىن قۇرايدى.كورشى ەلدە بۇدان باسقا 340 گەنە­رالدىڭ 143-ءى اتتەستاتتاۋدان وتە الماي قالدى. ال جوعارى باسشىلىق قۇرامنىڭ 73 جەتەك­شىسى نەگىزگى مىندەتتەرىن اتقا­رۋعا تالاپقا ساي كەلمەگەندىكتەن باسقا لاۋازىمدارعا اۋىستىرىلدى.ءبىزدىڭ ەلدەگى جاعداي بۇدان باسقاشا ەكەندىگى بەلگىلى. بىراق وسى جۇرگىزىلىپ جاتقان سىناقتىڭ ءبىر وڭدى ناتيجەسى بولاتىن­دى­عى­نا, ايتەۋىر, ءبىر سەنىم بار. ءويت­كەنى, شەت ەلدەردىڭ, سونىڭ ىشىندە اتالعان رەسەيدىڭ تاجىريبەسىنە بايلا­نىس­تى ولاردىڭ تاۋەلسىز ساراپشىلارىنا قۇلاق تۇرسەك, بۇل شارا ءىىم كادرلىق قۇرامىن اي­تارلىقتاي قىسقارتۋعا جانە ءوز­گەرتۋگە, جالپى قۇقىق قورعاۋ ءجۇ­يە­سىن, سونىڭ ىشىندە باسشىلىق قۇرامىن جاڭارتۋعا سەپتىگىن تيگى­زىپ, سىبايلاس جەمقورلىقتى ازاي­تۋعا اسەر ەتكەن كورىنەدى.ال ەندى ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ءىىم ءمالى­مە­تى بويىنشا جالپى اتتەس­تاتتاۋعا 75 347 قىزمەتكەر جات­قى­زىلعان ەكەن. ءۇستىمىز­دەگى جىلعى 6 قاراشاعا دەيىن 72 602 قىزمەتكەر اڭگىمەلەسۋدەن ءوتىپتى. ونىڭ 158-ءى جوعارى اتتەستاتتاۋ كوميسسياسىنان, 3139-ى ورتالىق اتتەستاتتاۋ كوميسسياسىنان, 69 305-ءى وڭىرلىك اتتەستاتتاۋ كوميسسياسى سىناعىنان وتكەن.ءسويتىپ, جوعارى اتتەستاتتاۋ كوميسسياسى قورىتىندىسى بويىنشا 132 ادام اتقارىپ وتىرعان قىز­مەت­تەرىنە لا­يىق­تى, 26 ادام لايىقتى ەمەس, 10 ادام­عا قىزمە­تىنەن ءتو­مەن­­­دەتىلۋگە, 5 ادامعا باسقا قىزمەتكە اۋىسۋعا جانە 11 ادامعا جۇمىستان شىعۋعا شەشىم قابىلداندى.ال ورتالىق اتتەستاتتاۋ كوميسسياسى ناتيجەسى بويىنشا 2505 ادام اتقارا­تىن لاۋازىمىنا لا­يىقتى, 633-ءى سايكەس ەمەس, 286-سى لاۋازىمىنان تومەندەتى­لۋگە, 135-ءى باسقا قىزمەتكە اۋىسۋعا جانە 212 ادام جۇمىستان شىعارىلسىن دەگەن شەشىم قابىلداندى.سول سياقتى وڭىرلىك اتتەستاتتاۋ كوميسسياسى ناتيجەسى بويىنشا دا 59 302 لاۋازىمىنا لايىق­تى, 10003 سايكەس ەمەس, 2457 لاۋازىمىنان تومەندەتىلۋگە ۇسى­نىل­­دى, 3863 ادامعا باسقا قىزمەتكە اۋى­سۋعا ۇسىنىس جاسالدى جانە 3683 ادام قىزمەتىنەن بوساتى­لۋعا جاتقى­زىلدى.ءسويتىپ, وسى ۋاقىتقا دەيىن اتال­عان شارا ارقاسىندا ىشكى ىستەر ورگاندارى بويىنشا 61940 ادام اتقا­راتىن لاۋازىمىنا لا­يىقتى بولسا, 10662 ادام لاۋازىمىنا سايكەس كەلمەدى, 2753 ادام لاۋازىمىنان تومەندەتىلىپ, 4003 ادام باسقا قىزمەتكە اۋىستى جانە 3906 ادام جۇمىستان شىعا­رىلدى. بۇ­عان قوسا كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋدان ءوز ەرىكتەرى­مەن باس تارتقان­دىق­تان ىشكى ىستەر ورگاندارىنان 1993 ادام قىزمەتتەن بوساتىلدى.ارينە, مۇنداي ءۇردىس ەلىمىز بويىنشا قىزۋ جۇرگىزىلۋدە. ءما­سە­لەن, استانا قالاسى ىشكى ىستەر دە­پارتامەنتى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىن كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋ قورىتىندى­لا­رىن شى­­­­عاردى, دەپ حابارلادى استانا­لىق ءىىد ءباسپاسوز قىزمەتى. كەزەكتەن تىس وتكىزىلگەن اتتەستاتتاۋ بارىسىندا پوليتسيا قىز­مەت­كەرلەرى زاڭ­­­داردى ءبىلۋ بويىنشا جانە پسي­حولوگيالىق تەست تاپسىرىپ, دەنە دايارلىعى جانە نىسانا كوزدەۋ دايىندىعى بويىنشا ءوز دەڭگەي­لەرىن كورسەتكەن بولاتىن. اتتەس­تات­تاۋدىڭ سوڭعى كەزەڭى – اڭگى­مە­لەسۋ بارىسىندا كوميسسيا مۇشە­لەرى قورىتىندى جاساي وتىرىپ, سوڭعى شەشىمدى بەكىتتى. ەل­وردا­لىق ىشكى ىستەر دەپارتامەن­تىنىڭ باس­شىسى پوليتسيا گەنەرال-مايورى امانتاي اۋباكىروۆتىڭ ايتۋىن­شا, اي­ماقتىق اتتەستاتتاۋ كو­ميس­سياسىنىڭ شە­شىمىنە سايكەس 115 قىزمەتكەردى جۇ­مىستان بوساتىپ, 124 قىزمەتكەردىڭ لاۋازىمىن ءتو­مەندەتۋ ۇسىنىلعان. استا­نالىق پوليتسيا گارنيزونى قىز­مەت­كەر­­لە­رىنىڭ جالپى سانىنىڭ 76,7 پايىزى ءوز لاۋازىمدارىنا سايكەس كەلە­دى, كادرلىق رەزەرۆكە ەنگىزۋگە نەمەسە جوعارى لاۋا­زىم­عا اۋىستى­رۋعا ۇسىنىلعاندار – 4,0 پايىز, باسقا قىزمەتكە اۋىستىرىلاتىندار 10,1 پايىزدى قۇرادى.سول سياقتى الماتى وبلىسى­نىڭ 837 پوليتسيا قىزمەتكەرى اتتەستاتتاۋ كوميس­سيا­سىنىڭ شەشى­مىمەن لاۋازىمىنا ساي ەمەس دەپ تانىلعان, ولاردىڭ ىشىندە 113-ءىنىڭ لاۋازىمىن تومەندەتۋگە, 553-ءىن باس­قا قىزمەتكە اۋىستىرۋعا, ال 171 ادامدى جۇمىستان بوساتۋعا ۇسىنىس جاسالعان. ءىىد ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, ايماقتىق اتتەستاتتاۋ كوميسسياسى دەمالىستا, ءىسسا­پار­دا بولعان نەمەسە بەلگىلەنگەن ۋاقىت ىشىندە تەست تاپسىرىپ ۇلگەرمەگەن ما­مان­داردىڭ پسيحو­لو­گيالىق تۇ­راق­تى­لى­عى, لوگيكاسى مەن اسكەري دايىندىعىن تەكسەرۋدە كورىنەدى. دەمەك, ەندىگى ءمىن­دەت مەملەكەت باسشى­سىنىڭ ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا ەلىمىزدىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندا­رىنىڭ قىزمەت­كەر­لەرىن كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋدان وتكىزۋ تۋرالى قول قويعان جارلىعىنىڭ ويداعى­داي جۇزەگە اسۋىنا بارىنشا اتسالىسۋ. وسى قۇجاتقا سايكەس, ەلىمىزدىڭ باس پروكۋراتۋراسى, ەكونومي­كالىق قىلمىسقا جانە سىبايلاس جەم­قور­لىققا قارسى كۇرەس اگەنتتىگى (قارجى پوليتسياسى), ىشكى ىستەر, توتەنشە جاع­دايلار مينيس­تر­لىگى جانە قارجى مي­نيسترلىگى كەدەن­دىك باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ قىزمەت­كەرلەرى جىل اياعىنا دەيىن اتتەستاتتاۋدان تولىق ءوتىپ بولۋى كەرەك. سوندا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىن رەفور­ما­لاۋدىڭ كەزەكتى ءبىر بيىك اسۋى دا الىنباق.

الەكساندر تاسبولاتوۆ,«ەگەمەن قازاقستان».

ءبىلىم مەن بىلىك

ەلباسىنىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىن كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋدان وتكىزۋ تۋرالى» جار­لىعىنا سايكەس, الماتى وبلىسى بويىنشا ەكونوميكا­لىق قىلمىس­قا جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس (قار­جى پوليتسياسى) دەپارتامەنتىندە دە بەلگىلەنگەن تالاپقا ساي كەزەكتەن تىس سىناق بولدى. قارجى پوليتسياسى قىز­مەت­كەرلەرى زاڭناما شەڭبەرىندە جوعارى اتتەستاتسيالىق كوميسسيا, ورتالىق اتتەستاتسيالىق كوميسسيا جانە ايماقتىق اتتەستاتسيا­لىق كوميسسيا سىناقتارىنان ءتورت كەزەڭ بويىنشا ءوتتى. وندا پسيحولو­گيا­لىق ۇستامدىلىعىن تەكسەرۋ, في­زيكالىق دايىندى­عىن, شىمىر­لى­عىن جانە مىلتىق اتۋدان كوزدە­گەن نىساناعا تيگىزۋ, كاسىبي بىلىك­تىلىگى مەن زاڭدىلىقتى بىلۋدەن كومپيۋ­تەر­لىك تەستىلەۋ سىناقتارى مەن اڭگىمەلەسۋ بويىنشا ءبىلىم مەن ءبى­لىك تارازىلاندى. ءناتي­جە­سىندە ەلورداداعى جوعا­رى اتتەس­تا­تسيا­لىق كوميسسيا سىناعىنان الماتى وبلىسى بويىنشا ەكونومي­كالىق قىلمىسقا جانە سىبايلاس جەمقور­لىققا قارسى كۇرەس (قار­جى پوليتسياسى) دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى, قارجى پوليتسياسى پول­كوۆنيگى ايدار بالتاعۇلوۆ ءمۇدىر­مەي ءوتتى. ال ونىڭ ەكى ورىنباسارى سىناقتان ءسۇرىنىپ, قارجى پوليتسياسى ورگانى قىز­مە­تىنەن بوساتىلسا, ءۇشىنشى ورىنباسارى ات­قارىپ وتىرعان قىز­مە­تىنە لايىق ەمەس دەپ تانىلىپ زەينەتكەرلىك دەمالىسىنا جىبەرىلدى.استانا قالاسىنداعى ورتالىق اتتەستاتسيالىق كوميسسيا سىناعى­نا الماتى وبلىسىنان 17 قارجى پوليتسياسى قىزمەت­كە­رى قاتىسقان ەدى. ولاردىڭ 11-ءى اتقارىپ وتىر­عان قىزمەتىنە لايىق دەپ تانىلىپ, ءبىر قىزمەتكەر جوعارى لاۋازىمدى قىز­مەتكە ۇسىنىلدى. ۇشە­ۋىنىڭ لاۋازىمى تومەندە­تىل­سە, ەكەۋى اتتەس­تاتسيالىق سىناقتان وتپەي كادرلىق رەزەرۆكە قالدى­رىلدى.تالدىقورعاندا ايماقتىق ات­تەستاتسيالىق كوميسسيا سىنا­عىنا قارجى پوليتسياسىنىڭ 171 قىز­مەتكەرى قاتىسۋى كەرەك بولسا, ونىڭ بىرەۋى دەنساۋلىعىنا بايلانىستى دارىگەرلىك انىق­تامامەن سىناقتان بوساتىلىپ, وزگەلەرى تو­لىعىمەن قاتىس­تى. اتقارىپ وتىر­عان لاۋازىمىنا لايىق ەمەس دەپ تانىلىپ, قارجى پوليتسياسى ورگانىنان 14 قىزمەتكەر بوساتىلىپ, تورتەۋىنە وزگە قىزمەتكە اۋىسۋ ۇسىنىلىپ, جەتەۋىنىڭ لاۋازىمى تومەندەتىلدى. 12 قىزمەتكەردى جوعارى لاۋازىمدى قىزمەتكە اۋىستىرۋ ۇسىنىلىپ, كادرلىق رەزەرۆ ەسەبىنە قويىلدى. وزگەلەرى زاڭ­نا­ما شەڭبەرىندە سىناقتان ءوتتى.بارلىعى ءتورت كەزەڭنەن تۇرا­تىن اتتەستاتسيالىق كوميسسيا قۇ­رامى­نا دارىگەرلەر, قارجى پولي­تسيا­سىنىڭ ارداگەرى, «نۇر وتان» حدپ وبلىستىق فيليالى وكىلى جانە باق وكىلى رەتىندە جولدار­دىڭ اۆتورى ەنگىزىلىپ, قوعامدىق جاقسى پىكىر تۋىنداتىپ, زاڭدى­لىق­تىڭ ساق­تالىپ, تازا ءارى ءادىل وتۋىنە ىقپال ەتتى. ءبىر قۋانار­لى­عى سىناققا قو­بالجىپ, تولقىپ كەل­گەن قىزمەت­كەرلەرگە قارجى پو­ليتسياسىنىڭ كانىگى قىزمەتكەر­لەرى پسيحولو­گيا­لىق تۇرعىدا قول­داۋ كورسەتە ءبىلدى.نۇربول الدىباەۆ,«ەگەمەن قازاقستان».

الماتى وبلىسى.