كەدەن وداعىنىڭ «وڭتۇستىك شەكاراسى»

بەيسەنبى, 6 قىركۇيەك 2012 7:22

قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن وزبەكستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەت باسشىلارىنىڭ ەكىجاقتى كەزدەسۋى قارساڭىندا ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك شەكاراسىنا ەرەكشە كوڭىل بولىنۋدە.

وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى بو­يىنشا كەدەندىك باقىلاۋ دە­پارتا­مەنتى رەسپۋبليكالىق كەدەن ورگاندارى جۇيەسىندە كەدەن وداعىنىڭ ەڭ ءىرى «وڭتۇستىك شەكاراسى». وڭ­تۇستىك قازاقستان وبلىسى بويىنشا كەدەندىك باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ وتكىزۋ پۋنكتى وڭتۇستىك باعىتتاعى ەۋروپا, تاياۋ جانە ورتالىق شى­عىس رەسەيمەن قىرعىزستان جانە قىتايدى باي­لانىستىراتىن نەگىزگى كولىك ماگيسترالى وتەتىن ستراتەگيا­لىق ماڭىزدى جولدا ورنالاسقان.

بەيسەنبى, 6 قىركۇيەك 2012 7:22

قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن وزبەكستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەت باسشىلارىنىڭ ەكىجاقتى كەزدەسۋى قارساڭىندا ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك شەكاراسىنا ەرەكشە كوڭىل بولىنۋدە.

وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى بو­يىنشا كەدەندىك باقىلاۋ دە­پارتا­مەنتى رەسپۋبليكالىق كەدەن ورگاندارى جۇيەسىندە كەدەن وداعىنىڭ ەڭ ءىرى «وڭتۇستىك شەكاراسى». وڭ­تۇستىك قازاقستان وبلىسى بويىنشا كەدەندىك باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ وتكىزۋ پۋنكتى وڭتۇستىك باعىتتاعى ەۋروپا, تاياۋ جانە ورتالىق شى­عىس رەسەيمەن قىرعىزستان جانە قىتايدى باي­لانىستىراتىن نەگىزگى كولىك ماگيسترالى وتەتىن ستراتەگيا­لىق ماڭىزدى جولدا ورنالاسقان.

كەدەن وداعىنىڭ ىشكى شەك­ارا­سىنىڭ ۇزىندىعى 958,76 كم. قۇ­راي­دى. دەپارتامەنتتىڭ قىزمەت اي­ما­عىندا كەدەن وداعىنىڭ ءوز­بەك­ستان رەسپۋبليكاسىمەن سىرت­قى شەكاراسىندا 6 وتكىزۋ پۋنكتى ورنالاس­قان: «قازىعۇرت», «جىبەك-جولى», «قاپ­لانبەك», «سارىاعاش ست.», «ب.قو­نىس­باەۆ», «اتامەكەن» كەدەن بەكەتتەرى.دەپارتامەنتتىڭ جۇمىس قو­رى­تىندىلارى بويىنشا 2012 جىل­دىڭ باسىنان 17 ميلليارد 503 ميلليون 544 مىڭ تەڭگە, قر قم كەدەندىك باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ بول­جاعان كورسەتكىشتەرىن 2,5 پا­يىز  ارتىق ءوندىردى.كەدەنشىلەر ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ عا­­نا ەمەس كەدەن وداعى ءۇش ەلىنىڭ ەكو­­­نوميكالىق قاۋىپسىزدىگىن قام­تا­ما­سىز ەتەدى. سوندىقتان كەدەن ءىسى سا­لاسىنداعى قىلمىستار جانە قۇ­قىق بۇزۋشىلىقپەن كۇرەس بو­يىنشا جۇمىسقا باسا نازار اۋدارىلادى.ۇستىمىزدەگى جىلى 20 قىلمىس­تىق ءىس جانە 1 375 اكىمشىلىك ءىس قوزعالىپ, مەملەكەتكە 59 ميلليون تەڭگە كەلتى­رىلگەن زالال ءوندىرىلدى. قوزعالعان ىستەر بويىنشا تاركى­لەن­گەن تاۋارلار 47 ميلليون تەڭ­گەنى قۇرادى.«جىبەك جولى» كەدەن بەكە­تىن­دە جەدەل-ىزدەستىرۋ شارالارىن ءجۇر­گىزۋ بارىسىندا كەدەن وداعى­نىڭ شەكاراسى ارقىلى ەسىرتكىنى زاڭسىز تاسىمالداۋ فاكتىسى انىق­تالدى.دەپارتامەنت قىزمەتكەرلەرى كەدەن وداعى اۋماعىندا جونەلتپە قۇ­جاتتارىندا كورسەتىلمەگەن 2 مىڭ ءدىني كىتاپتار, بەينەكامەرا جانە ديك­توفوننىڭ زاڭسىز تاسى­مالى­نىڭ جولىن كەستى. بۇل جۇك­تەردى بىرىككەن اراب امىرلىكتە­رى­­نەن قىرعىز­ستان­نان ترانزيتپەن ءبىز­دىڭ ەلىمىزدىڭ اۋ­ماعى ارقىلى ءوت­كىزبەك بولعان. الاي­دا «سارى­اعاش ست.» كەدەن بەكە­تىندە كەدەن­دىك با­قىلاۋدان وتۋدە ينس­پەك­تسيا­لىق تەكسەرۋ كەشەنىنىڭ كو­مەگىمەن ءبىزدىڭ قىزمەتكەرلەر كون­ترابان­دا­لىق تاۋاردى انىقتادى.سوڭعى جىلدارى كەدەن بەكەت­تەرى تۇبەگەيلى وزگەرگەنى جانە ەڭ جوعارعى تالاپقا ساي ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. وڭتۇستىك قازاقستان وب­لىسى بويىنشا كەدەندىك باقى­لاۋ دەپارتامەنتىنىڭ بارلىق شەك­ارا­لىق وتكىزۋ پۋنكتتەرى كەدەن وداعى­نىڭ شەكاراسى ارقىلى تا­ۋارلار مەن كولىك قۇرالدارىنىڭ ءوتۋىن جەدەلدەتۋ ءۇشىن باقى­لاۋ­دىڭ زاماناۋي تەحنيكالارىمەن جابدىقتالعان.كەدەننىڭ تابىستى جۇمىس جاساۋىنا قىزمەتكەلەردىڭ تۇرمىس جاع­دا­يىن جاقسارتۋ دا ىقپال ەتەدى. سارىاعاشتا جالپى كولەمى 4 328 ش.م. قۇرايتىن تۇرعىن ءۇي كەشەنى­نىڭ قۇرىلىسى اياقتالۋدا.اۋماقتاعى 11 گەكتار جەردە 50 پاتەرلى 10 ءۇي سالىندى. ودان ءبو­لەك ءبىر قاباتتى «تاۋنحاۋس» كوپ پاتەرلى تۇرعىن ءۇيدىڭ جانىندا 60 ادامعا ارنالعان پاتەر تۇرىندەگى جاتاقحانا قۇرىلىسى اياقتالدى. ول جەردە بالالار ويىن جانە سپورت الاڭىن سالۋ قاراستى­رىل­عان. كەدەن ورگاندا­رى­نىڭ قىز­مەت­كەرلە­رى­نىڭ تۇرمىس ماسەلەسىن شەشۋگە مەم­لەكەتتەن 663 ميلليون تەڭگە ءبولىندى. كەدەن قىز­مەت­كەرلەرى وزدە­رى­نىڭ ۇيىنە جاقىن جەردە قىزمەت ەتەتىن بولادى. تۇر­عىن ءۇي كەشە­نى­نىڭ كەدەن بەكە­تىنەن اراقاشىقتى­عى: «قازى­عۇرت»-18 كم, «جىبەك-جولى» – 14 كم, «قاپلان­بەك» – 5 كم, «سارى­اعاش ست.» – 3كم.كەدەن شەكاراسىندا جاڭا ءوت­كىزۋ بەكەتتەرى سالىنۋدا: ينسپەك­تسيالىق تەكسەرۋ كەشەنى, تاۋارلاردى جەتكى­زۋ­دى باقىلاۋدىڭ اۆتو­مات­تاندىرىل­عان جۇيەسى, ەلەكتروندى وتكىزۋ جۇيەلەرىن قايتا قۇرۋ جۇ­مىستارى جۇرگىزىلۋدە. ماق­تاارال اۋدانىنىڭ قازاق-وزبەك شەكاراسىندا جاڭادان «اتا­مەكەن» وتكىزۋ بەكەتى سالىندى.ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 17 ماۋسىمىنان كەدەن وداعى اۋماعىندا ءمىن­دەتتى الدىن الا اقپاراتتان­دىرۋ ەنگىزىلدى, ياعني جاڭا ەرەجە بويىنشا تاۋارلاردى دەكلارا­تسيا­لاۋ الدىن الا مالىمەتتى كەدەن وداعىنا مۇشە مەملەكەت كەدەن ورگانىنا مۇددەلى تۇلعالار تاۋارلارمەن كولىك قۇرالدارىن كە­دەن وداعى شەكاراسى ارقىلى ءوتۋ­­گە دەيىن 2 ساعاتتا باعىتتاۋى ءتيىس.ءبىزدىڭ دەپارتامەنت ەلىمىزدە ءبىرىنشى بولىپ وسى باعدارلامانى ەنگىزدى جانە تاجىريبەدە جاقسى ناتيجە كورسەتتى.كەدەن ورگاندارىنىڭ جۇمىس­تا­رى مەملەكەتتىڭ سىرتقى ەكونو­مي­كا­لىق قىزمەتىنىڭ دامۋىنا ىق­پال ەتۋى ءسوزسىز. كەدەندىك باقىلاۋ كومي­تە­تى سىرتقى ەكونوميكالىق قىزمەت­كە قاتىسۋشىلاردىڭ بەل­سەن­دىگىن ارتتىرۋ, كەدەندىك باق­ى­لاۋ جانە رەسىمدەۋ پروتسەدۋرالارىن وڭايلاتۋ ءۇشىن شارالار قا­بىل­داۋ­دا. تاۋە­كەل­دەردى باسقارۋ جۇيەسى, «كۇنبە-كۇن» كەدەندىك رە­سىم­دەۋ, «ءبىر تەرەزە» جانە «ءبىر ايالداما», «قىزىل» جانە «جاسىل» ءدالىز جۇ­مىس پرين­تسيپ­تەرى ەنگىزىلگەن. ياعني سىرتقى ەكو­نو­مي­كالىق قىزمەتكە قاتىسۋ­شى­لار تاۋارلارىن شەكارا ارقىلى مەي­لىنشە تەز وتكىزۋ ءۇشىن بارلىق جاعدايلار جاسالعان.ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك شەكارا­سى­نىڭ كۇزەتىندە بولعاندىقتان دەپارتامەنت باسشىلىعى كورشى­لەس وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەدەن ىسىندە تىعىز ىنتىماقتاستا بو­لۋ ءۇشىن بارلىق مۇمكىندىكتەردى جاساۋدا. قازاق-وزبەك شەكاراسىندا ءبىر­قا­تار قيىندىقتار كەزدە­سە­دى. كور­شى­لەس ەلدىڭ كولىك زاڭدى­لى­عىن­دا وزگەرىستەر ەنگىزۋلەرىنە بايلانىستى تامىز ايىنىڭ سو­ڭىندا «ب.قونىسباەۆ» كەدەن بە­كە­تىندە اۆتو­كولىكتەر كىدىرىسى ور­ىن الدى. وسى­عان بايلانىستى كەدەن دەپار­تامەن­تىنىڭ باسشىلىعى جاعدايدى شەشۋ ءۇشىن شارالار قابىلدادى. كورشى­لەس وزبەك­ستان­دىق بەكەتتىڭ باسشى­لىعىمەن كەلىسىم-شارت ءجۇر­­­گىزۋ بارىسىندا بوس كولىكتەر جانە 40 تونناعا دەيىنگى سالماقتاعى كو­لىكتەر ەش­قانداي كەدەرگىسىز وتۋدە.سونىمەن قاتار تەز جارامسىزداناتىن ونىمدەردى تاسيتىن جۇك كو­لىك­تەرى شەكارادان كەزەككە تۇر­ماي وتە­تىن بولدى. كۇردەلى ماسە­ل­ە وسىلايشا قىسقا مەرزىم ءىشىن­دە شەشىلدى.ورتالىق ازيانىڭ كوپ ەلدەرى­مەن سالىستىرعاندا قازاقستاننىڭ كەدەن جۇيەسى اشىق, كەدەن قىزمە­تى­نە قاتىستى كەز كەلگەن وزگەرىستەر, جا­ڭالىقتار حالىق جانە كاسىپ­كەر­لەر ءۇشىن قولجەتىمدى. ءاربىر سەق, جەكە تۇلعا كەدەن ىسىنە قا­تىستى بارلىق قۇجات كەلىسىمدەر­مەن تانىسا الادى. ءوزىنىڭ ۋاقى­تىن, قار­جى­سىن باعالايتىن كەز كەلگەن كاسىپ­كەر كەدەن ءىسىن كەدەن­شىدەن كەم بىلمەيدى دەپ سەنىممەن ايتا الامىن. كەلەشەكتە قاراپا­يىم حالىق شەكارادان وتۋدە ەش­قانداي قيىن­دىقتار مەن كەدەر­گى­لەر كورمەي, جۇكتەرىنىڭ كەدەندىك باقىلاۋدان وتكەنىن بايقاماي وتۋلەرى ءتيىس.مەملەكەتىمىزدىڭ كەدەنى بولا­شاقتا قازاقستاندا عانا ەمەس, كور­شىلەس مەملەكەتتەردە بولىپ جات­قان ەكونوميكالىق ۇدەرىستەر­گە ىق­پال ەتەتىن مىقتى مەملە­كەتتىك ورگان بولۋى ءتيىس.جاسۇلان احمەتوۆ,وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى بويىنشا كەدەندىك باقىلاۋ دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى, كەدەن قىزمەتىنىڭ پودپولكوۆنيگى.