سەيسەنبى, 28 تامىز 2012 7:28
1995 جىلدىڭ 30 تامىزىندا جالپى حالىقتىق رەفەرەندۋم ارقىلىقولداۋ تاۋىپ, وز مارتەبەسىنە يە بولعان كونستيتۋتسيامىز, قازىرگى تاڭدابارشامىزدىڭ بوستاندىعىمىز بەن قۇقىعىمىزدىڭ مىزعىماسبەرىكتىگىنە اينالدى. قازاق تاريحىندا وز داۋىرىنە ساي, ەلدىڭ بىرلىگىمەن تاتۋلىعىن ساقتاۋ ماقساتىندا زاڭدار قابىلدانعانى بارشاعا ايان.ءاز-تاۋكەنىڭ «جەتى جارعىسى» زاڭى سەكىلدى, ەسىم حاننىڭ «ەسكى جولى»,قاسىم حاننىڭ «قاسقا جولى» بارلىق ۋاقىتتا دا قازاق ەلى تاريحىنىڭتورىنەن ورىن الاتىنى سوزسىز.
سەيسەنبى, 28 تامىز 2012 7:28
1995 جىلدىڭ 30 تامىزىندا جالپى حالىقتىق رەفەرەندۋم ارقىلىقولداۋ تاۋىپ, وز مارتەبەسىنە يە بولعان كونستيتۋتسيامىز, قازىرگى تاڭدابارشامىزدىڭ بوستاندىعىمىز بەن قۇقىعىمىزدىڭ مىزعىماسبەرىكتىگىنە اينالدى. قازاق تاريحىندا وز داۋىرىنە ساي, ەلدىڭ بىرلىگىمەن تاتۋلىعىن ساقتاۋ ماقساتىندا زاڭدار قابىلدانعانى بارشاعا ايان.ءاز-تاۋكەنىڭ «جەتى جارعىسى» زاڭى سەكىلدى, ەسىم حاننىڭ «ەسكى جولى»,قاسىم حاننىڭ «قاسقا جولى» بارلىق ۋاقىتتا دا قازاق ەلى تاريحىنىڭتورىنەن ورىن الاتىنى سوزسىز.
قاي ۋاقىتتى الىپ قاراساق تا, حالقىمىز زاڭدى جوعارى باعالاپ, مويىنسۇنعان. وندا كورسەتىلگەن بارلىق تالاپ, ەرەجەلەردى ءوز قالپىندا ورىنداي وتىرىپ, ۇرپاعىنا ءتارتىپتى سىڭىرە بىلگەن. سونىڭ دالەلى «ۇرلىق ءتۇبى – قورلىق», «تەك جۇرسەڭ, توق جۇرەسىڭ» دەگەن اتالى سوزدەرىمىز, ەشكىمنىڭ مۇلكىن ۇرلاماۋ, بۇزاقىلىق جاساماۋ تۋرالى ءتالىم-تاربيە.
ءار كەزدە دە حالىقتىڭ يگىلىگى ءۇشىن قىزمەت اتقاراتىن زاڭدارىمىز, اۋەلى ادامزاتتىڭ بوستاندىعى مەن قۇقىعىن قورعاۋعا نەگىزدەلگەن. قانداي دا زاڭدى الىپ كوز جۇگىرتسەڭىز, ەڭ ءبىرىنشى ازاماتتاردىڭ بوستاندىعىن جوعارى ورىنعا قويا وتىرىپ, قۇقىقتارىنىڭ قورعالۋىن كوزدەيدى. وسىنىڭ بىردەن-ءبىر ايعاعى اتا زاڭىمىزدىڭ توعىز تاراۋىنىڭ ءبىر تاراۋى ادام جانە ازاماتتاردىڭ بوستاندىعى مەن قۇقىعىنا ارنالعان. اتا زاڭىمىزعا ەنگەن 98-باپتىڭ, 29-بابى قازاقستان حالقىنىڭ قۇقىعى مەن بوستاندىعىن قورعاۋعا ارنالعاندىعى ەلىمىزدىڭ دەموكراتيالىق مەملەكەت ەكەندىگىن ايقىندايدى. وندا بيلىكتىڭ قاينار كوزى – حالىق دەپ تايعا تاڭبا باسقانداي حالىقتىڭ قۇقىعىنىڭ باستى ءرول اتقاراتىندىعى كورسەتىلگەن.
ەلىمىزدە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان بارلىق ۇلت وكىلدەرىنىڭ ءبىر اتانىڭ بالاسىنداي اۋىز بىرلىكتە, تاتۋلىقتا, تەڭدىكتە عۇمىر كەشۋىنە ەلىمىزدىڭ كونستيتۋتسياسى كەپىلدىك بەرەدى. ناسىلىنە, ۇلتىنا, ۇلىسىنا, سەنىم-نانىمىنا قاراماستان بارلىعىنا تەڭ قارايتىن قازاق ەلىنىڭ اتا زاڭى ارقاشاندا ءوز بيىگىندە كورىنەتىنى ءسوزسىز.
كونستيتۋتسيامىزدىڭ 12-بابىنىڭ, 2-جانە 5-تارماعىندا: «ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى اركiمگە تۋمىسىنان جازىلعان, ولار ابسوليۋتتi دەپ تانىلادى, ولاردان ەشكiم ايىرا المايدى, زاڭدار مەن وزگە دە نورماتيۆتiك قۇقىقتىق اكتiلەردiڭ مازمۇنى مەن قولدانىلۋى وسىعان قاراي انىقتالادى. ادامنىڭ جانە ازاماتتىڭ ءوز قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن جۇزەگە اسىرۋى باسقا ادامداردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن بۇزباۋعا, كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىس پەن قوعامدىق يماندىلىققا نۇقسان كەلتiرمەۋگە تيiس» دەلىنگەن. قازاقستاننىڭ ءاربىر ازاماتى تۋمىسىنان بوستاندىق پەن قۇقىققا يە بولىپ ومىرگە كەلەتىندىگى, وسى قۇقىعى مەن بوستاندىعىنان ەشكىم دە ايىرا المايتىندىعى ءجانە زاڭمەن قورعالاتىندىعى كورسەتىلسە, ال 17-بابىندا: «ادامنىڭ قادiر-قاسيەتiنە قول سۇعىلمايدى. ەشكiمدi ازاپتاۋعا, وعان زورلىق-زومبىلىق جاساۋعا, باسقاداي قاتىگەزدiك نەمەسە ادامدىق قادiر-قاسيەتiن قورلايتىنداي ءجابiر كورسەتۋگە نە جازالاۋعا بولمايدى» دەپ ناقتىلاعان.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا جانە ودان تىس جەرلەردە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىنىڭ قورعالۋىنا مەملەكەت ءاردايىم كەپىلدىك جاسايدى. حالقىمىزعا وسىنداي قامقورلىق جاساپ وتىرعان اتا زاڭىمىزدى قۇرمەتتەۋ جانە وعان بوي ۇسىنۋ ەلدىڭ ءاربىر ازاماتىنىڭ قاسيەتتى بورىشى مەن پارىزى دەپ ءبىلۋىمىز قاجەت.
اقبۇلان ءالجانوۆ,
قورعالجىن اۋداندىق
پروكۋراتۋراسىنىڭ قىزمەتكەرى.
اقمولا وبلىسى.