جاھاندىق قاتەر

سەيسەنبى, 26 ماۋسىم 2012 7:24

ناشاقورلىق – حالىقتىڭ دەن­ساۋلىعى مەن ۇلتتىق تەككە, ەكو­نوميكاعا, قۇقىقتىق ءتارتىپ پەن مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىككە وتە قاۋ­ىپتى قاتەر. سوندىقتان ەسىرتكى قاۋپىنە بەلسەندى قارسى تۇرۋ – مەملەكەت پەن قوعامنىڭ ەڭ ماڭىزدى مىندەتى.

ەسىرتكىنى تاراتۋعا قارسى كۇ­رەستىڭ تاريحى نەمەسە ولاردىڭ اينالىمىن قالاي دا باقىلاۋ ارەكەتىنىڭ باستاۋ العانىنا 100 جىلعا جۋىق ۋاقىت بولىپ وتىر.

سەيسەنبى, 26 ماۋسىم 2012 7:24

ناشاقورلىق – حالىقتىڭ دەن­ساۋلىعى مەن ۇلتتىق تەككە, ەكو­نوميكاعا, قۇقىقتىق ءتارتىپ پەن مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىككە وتە قاۋ­ىپتى قاتەر. سوندىقتان ەسىرتكى قاۋپىنە بەلسەندى قارسى تۇرۋ – مەملەكەت پەن قوعامنىڭ ەڭ ماڭىزدى مىندەتى.

ەسىرتكىنى تاراتۋعا قارسى كۇ­رەستىڭ تاريحى نەمەسە ولاردىڭ اينالىمىن قالاي دا باقىلاۋ ارەكەتىنىڭ باستاۋ العانىنا 100 جىلعا جۋىق ۋاقىت بولىپ وتىر.

1987 جىلى بۇۇ باس اسسامبلەياسى ەسىرتكىنى تەرىس پايدالانۋدان ەركىن حالىقارالىق قوعام قۇرۋ ماقساتىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن قىزمەت پەن ىنتىماقتاستىقتى نى­عايتۋدا ءوزىنىڭ شەشىمدىلىگىن تانىتا وتىرىپ, 26 ماۋسىمدى جىل سايىن ەسىرتكى قۇرالدارىن تەرىس پايدالانۋعا جانە ولاردىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قارسى كۇرەس­تىڭ حالىقارالىق كۇنى رەتىندە اتاپ ءوتۋدى بەلگىلەدى. شەشىم 1987 جىلدىڭ 7 جەلتوقسانىندا ەسىرت­كى قۇرالدارىن تەرىس پايدالانۋعا جانە ولاردىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قارسى كۇرەس جونىندەگى حا­لىق­ارالىق كونفەرەنتسيانىڭ ۇسىنى­مىنىڭ نەگىزىندە 1987 جىلى 26 ماۋسىمدا ەسىرتكى قۇرالدارىن تەرىس پايدالانۋعا قارسى كۇرەس بويىنشا بولاشاقتاعى جالپىعا ورتاق جوسپاردى قابىلدادى.

1987 جىلى قازاقستاننىڭ تاريحىندا العاش رەت شۋ القابى­نان قىلمىستىق توپ ۇستالدى, ولاردان رەسەيگە اكەتۋگە دايىن­داعان توننادان استام ماريحۋانا مەن گاشيش الىندى.

تولعاعى جەتكەن قاجەتتىلىكتىڭ ناتيجەسىندە قازاق كسر ءىىم باسشىلىعى 1989 جىلى ءىىم قىبب-نىڭ اپپاراتىندا جەرگىلىكتى جەرلەردە باعىنىسىندا قۇرى­لىم­دىق بولىنىستەرى بار ەسىرت­كىنىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قارسى كۇرەس باسقارماسىن قۇرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. بۇل قۇرىلىم 1996 جىلعا دەيىن جۇمىس ىستەدى.

1996 جىلى ءىىم-ءنىڭ جۇيەسىندە ەسىرتكىنى تاراتۋدى باقىلاۋ ءجو­نىن­دەگى باسقارما قۇرىلىپ, كوپ ۇزاماي كريمينالدىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ ەسىرتكى بيزنە­سىنە قارسى كۇرەس باس باسقارماسى, سونان سوڭ وبلىستاردا دەربەس قۇ­رىلىمدىق بولىنىستەرى بار قازاق­ستان رەسپۋبليكاسى ءىىم ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى كۇرەس دەپارتا­مەنتى بولىپ قايتا قۇرىلدى.

2004 جىلى ءىىم-دە ەسىرتكى بيز­نەسىنە قارسى كۇرەس جانە ەسىرت­كى اينالىمىن باقىلاۋ كو­ميتەتى بولىپ قۇرىلدى, قازىرگى ۋاقىتتا دا مەملەكەتتىك ەسىرتكىگە قارسى ساياساتتى ىسكە اسىرۋ سالاسىندا ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگان بولىپ تابىلادى.

ەسىرتكى قۇرالدارىن تەرىس پايدالانۋ جانە ولاردىڭ زاڭسىز اينالىمى اسىرەسە, ۇيىمداسقان نىسانداردا كورىنىس الۋى جەر-جەر­لەردە تارالىپ, ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق قاۋىپ­سىزدىگىنە ناقتى قاۋىپ ءتوندىر­دى.

جاعدايدىڭ كۇردەلىلىگىنە بايلانىستى ەلباسى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ الدىنا ەس­ىرت­كى احۋالىنداعى بەل الىپ جات­قان وزگەرىستەرگە ناقتى دەن قوي­ىپ, ناشاقورلىق پەن ەسىرتكى بيز­نە­سىنىڭ تارالۋىنا قارسى ءىس-قي­مىل­دى جەتىلدىرۋ بويىنشا شۇ­عىل شارالاردى قابىلداۋ مىندە­تىن قويدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرە­زيدەنتىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ءۇشىن 2011 جىلى ەسىرتكى بيز­نەسىنە قارسى كۇرەس كوميتەتى نى­عايتىلدى. ەسىرتكى بيزنەسىنە قار­سى كۇرەستىڭ اۋماقتىق بولىنىستەرى ونىڭ تىكەلەي باعىنىسىنا بەرىل­دى, بۇل ولاردىڭ جۇمىسىنا ۇي­ىمداسقان قىلمىستىق ەسىرتكى توپتارى ارەكەتتەرىنىڭ, ەسىرتكى ساتۋ ­جانە كونترابانداسى ارناسى­نىڭ جولىن كەسۋ جۇمىسىنا جەرگىلىكتى ىقپالدىڭ بولماۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزدى.

ەلباسى ناشاقورلىققا جانە ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى كۇرەستى كۇشەيتۋ جايىن بىرنەشە رەت اتاپ كورسەتتى. «قازاقستان – 2030» دامۋ ستراتەگياسىندا ەسىرتكى قۇ­رالدارىن اكەلگەنى جانە بيزنەسى ءۇشىن جازالاۋ شارالارىن قاتاڭ­داتۋ تۋرالى اتاپ كورسەتتى: «ەسىرتكى – بۇل ەرەكشە اجال سالاسى جانە ىزگىلىك قاعيدات­تا­رىن بۇل جەردە قانشالىقتى قول­دانۋعا بولاتىندىعى – ۇلكەن ماسەلە. تارازىنىڭ ءبىر جاعىندا – ولاردى اكەلەتىن جانە تاراتاتىن ادام­نىڭ ءومىرى, ال ەكىنشى باسىندا – ونىڭ كومەگىمەن قۇردىمعا كەتكەن ادامنىڭ, ەسىرتكى تۇتىنۋ­شىلار­دىڭ ءومىرى».

بۇگىندە اۋماقتىق بولىنىستەر­دىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءىىم ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى كۇرەس پەن ەسىرتكى اينالىمىن باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جانە باسقا دا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى, مۇددەلى ۇيىمدار ەسىرتكى قۇ­رالدارىنىڭ, پسيحوتروپتىق زاتتار مەن پرەكۋرسورلاردىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قارسى كۇرەستى كۇ­شەيتۋگە جانە نا­شاقورلىقتىڭ ال­دىن الۋعا با­عىت­تالعان ءبىر­قا­تار ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋدا.

اعىمداعى جىلدىڭ وتكەن بەس ايىندا ىشكى ىستەر ورگاندارى 1775 ەسىرتكى قىلمىسىن انىقتا­دى. 1154 ەسىرتكى ساتۋ فاكتىسىنىڭ جولى كەسىلدى. 3 ت 283 كگ ەسىرتكى, ونىڭ ىشىندە 76,5 كگ گەروين الىندى. 15 ەسىرتكى قىلمىسىن جاساعان 3 ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ جويىلدى. 6 ەسىرتكى پريتونى جويىلدى. «باقىلاۋداعى جەتكىزىلىم» ادىسىمەن 10 ارنايى ءىس-شارا, ونىڭ ىشىندە 2 «سىرتقى» قىرعىز رەس­پۋبليكاسىنىڭ ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى كۇرەس بولىنىستەرىمەن ءبىر­لە­سە وتىرىپ وتكىزىلدى.

ەسىرتكى تۇتىنۋشىلاردىڭ جال­­پى سانى 49195-تەن 46004-كە ازايدى, ياعني 6,5 پايىزعا قىس­قار­دى. 618 ادام, ونىڭ ىشىندە 23 كا­مە­لەتكە تولماعاندار, 36 ايەل اكىم­شىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى.

كوڭىل كوتەرۋ ورىندارىندا ەسىرتكى ساقتاۋ مەن تۇتىنۋدىڭ 43 فاكتىسى انىقتالىپ, ونىڭ ىشىندە 7­ فاكتى بويىنشا قىلمىستىق ءىس­تەر قوزعالدى, 36 فاكتى بويىنشا اكىمشىلىك ماتەريال جۇرگىزىلدى. ەسىرتكىنىڭ اسا ءىرى پارتيالارىن الۋدىڭ 109 فاكتىسى انىقتالدى. مىسالى, اعىمداعى جىلدىڭ ءسا­ۋى­رىندە شىعىس قازاقستان وبلىسى­نىڭ ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى كۇرەس باسقارماسىنىڭ قىزمەتكەر­لەرى وسكەمەن قالاسى باعىتىن­دا­عى جول بويىندا «كامەننىي كارەر» كەنتىنە كىرە بەرىس جولدا جشس ديرەكتورى, بۇرىن سوتتال­ماعان 31 جاستاعى وسكەمەن قالا­سىنىڭ تۇرعىنى ۇستالدى, ودان 338,19 گرامم گەروين الىندى. ودان ءارى جەدەل-ىزدەستىرۋ ءىس-شا­را­لارىنىڭ بارىسىندا ونىڭ ۇيىنەن 692,97 گرامم گەروين تاركى­لەن­دى.

2012 جىلدىڭ 14-18 مامىرى كەزەڭىڭدە رەسپۋبليكا اۋماعىندا «دوپينگ» ءىس-شاراسىنىڭ ەكىنشى كەزەڭى وتكىزىلدى. شارا بارىسىندا ەسىرتكى قۇرالدارىنىڭ, پسيحو­تروپ­تىق زاتتار مەن پرەكۋرسور­لاردىڭ اينالىمى سالاسىنداعى قىزمەتتى اتقاراتىن 586 جەكە كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسى تەكسەرىلدى, ولاردىڭ ىشىندە: 195 ءدارىحانا, 48 قويما, 185 ەمدەۋ-پروفيلاك­تيكا­لىق مەكەمە جانە 27 ونەركىسىپتىك كاسىپورىن قارالدى. ەسىرتكى قۇ­رالدارىنىڭ زاڭسىز اينالىمىمەن بايلانىستى 60 قۇقىق بۇزۋ­شىلىق انىقتالدى. 29 لاۋازىم­دىق تۇلعا, ونىڭ ىشىندە 11 مەديتسينا قىزمەتكەرى اكىمشىلىك جا­ۋاپ­كەرشىلىككە تارتىلدى.

قازىر كەڭ اۋقىمدى «كوك­نار-2012» وپەراتسياسى باستالدى, بۇل جىل سايىن قازان ايىنا دەيىن وتكىزىلىپ تۇرادى. وسى وپە­راتسيانىڭ باستى ماقساتى شۋ القابىنان ەسىرتكى دايىنداۋ, اكە­تۋ, تاسىمالداۋ ارنالارىنىڭ جول­دارىن كەسۋ, ەسىرتكى بيزنەسىنە ماماندانعان ۇيىمداسقان قىل­مىس­تىق ەسىرتكى توپتارىن اشكە­رەلەۋ بولىپ تابىلادى.

وسى وپەراتسيانىڭ شەڭبەرىندە 7 ماۋسىمدا لۋگوۆايا ستانساسىندا 55 جاستاعى شىمكەنت قالاسىنىڭ تۇرعىنى ۇستالىپ, ودان 690 كگ ما­ريحۋانا الىندى. وپەراتسيانى ودان ءارى جالعاستىرۋ بارىسىندا 54 جاس­تاعى تاراز قالاسىنىڭ تۇر­عىنى 410 كگ ماريحۋانا دايىنداپ اكەتىپ بارا جاتقان جەرىنەن قولعا ءتۇستى.

اعىمداعى جىلدىڭ ساۋىرىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا نا­شا­قورلىققا جانە ەسىرتكى بيزنە­سىنە قارسى كۇرەستىڭ 2012-2016 جىلدارعا ارنالعان سالالىق باع­دارلاماسى قابىلداندى. باعدار­لا­مانىڭ نەگىزگى ماقساتى ناشا­قور­لىققا جانە ەسىرتكىنىڭ زاڭسىز اينالىمىنا قارسى ءىس-قيمىلدىڭ مەملەكەتتىك جانە قوعامدىق ءتيىمدى جۇيەسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ بولىپ تابىلادى. باعدارلامانىڭ بيۋدجەتى 6 ملرد. تەڭگەدەن استام قاراجاتتى قۇرايدى. ونىڭ نەگىزگى بولىگى وڭتۇستىك شەپتەردى ودان ءارى نىعايتۋعا باعىتتالعان.

باعدارلامانى ودان ءارى ىسكە اسىرۋ ەلىمىزدەگى ەسىرتكى اينالىمىن شەكتەۋگە, ولاردىڭ ءبىزدىڭ اۋ­ماق ارقىلى تاسىمالىن قىسقار­تۋعا, ەلىمىزدەگى ەسىرتكى احۋالىن تۇراقتاندىرۋ ءۇردىسىن قالىپتاس­تىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

اناتولي ۆىبوروۆ,

قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءىىم ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى كۇرەس جانە ەسىرتكى اينالىمىن باقىلاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى, پوليتسيا گەنەرال-مايورى.