سەيسەنبى, 29 مامىر 2012 7:48
اتتەستاتتاۋ – قۇقىقتىق قايتا قۇرىلۋ قادامى
مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىنا سايكەس قولعا الىنعان كۇقىق قورعاۋ قىزمەتكەرلەرىن كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋ سىناعى دا كەلىپ جەتتى. كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋ كەستەسىنە سايكەس بيىلعى جىلدىڭ 21 مامىرىندا ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ باسشىلىق قۇرامىنان 23 قىزمەتكەر, ونىڭ ىشىندە 2-ءى – ورتالىق اپپاراتتىڭ, 8-ءى – ىشكى ىستەر دەپارتامەنتى باسشىلارىنىڭ ورىنباسارلارى,
سەيسەنبى, 29 مامىر 2012 7:48
اتتەستاتتاۋ – قۇقىقتىق قايتا قۇرىلۋ قادامى
مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىنا سايكەس قولعا الىنعان كۇقىق قورعاۋ قىزمەتكەرلەرىن كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋ سىناعى دا كەلىپ جەتتى. كەزەكتەن تىس اتتەستاتتاۋ كەستەسىنە سايكەس بيىلعى جىلدىڭ 21 مامىرىندا ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ باسشىلىق قۇرامىنان 23 قىزمەتكەر, ونىڭ ىشىندە 2-ءى – ورتالىق اپپاراتتىڭ, 8-ءى – ىشكى ىستەر دەپارتامەنتى باسشىلارىنىڭ ورىنباسارلارى, 1-ءى – قىلمىستىق اتقارۋ جۇيەسى دەپارتامەنتىنىڭ جانە 12-ءى – وبلىستارداعى قىلمىستىق اتقارۋ جۇيەسى دەپارتامەنتى باسشىلارىنىڭ ورىنباسارلارى ەل زاڭناماسىن ءبىلۋى تۋرالى كومپيۋتەرلىك تەستىلەۋدەن ءوتتى. 22 مامىردا ولار مىلتىق اتۋ جانە دەنە شىنىقتىرۋ دايارلىعى بويىنشا نورماتيۆتەر تاپسىردى. 23 مامىر كۇنى مەديتسينالىق اكادەميادا ولاردىڭ پسيحولوگيالىق تۇراقتىلىعىن تەكسەرۋ ءۇشىن اڭگىمەلەسۋ جۇرگىزىلدى.
ال جوعارعى اتتەستاتتاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەلەرىمەن بولاتىن اڭگىمەلەسۋ بيىلعى جىلدىڭ 25-28 مامىر ارالىعىندا ءوتتى. ەندى كەستە بويىنشا ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ 75 قىزمەتكەرى, ونىڭ ىشىندە مينيستردىڭ ورىنباسارلارى, ءىىم ورتالىق اپپاراتى قىزمەتتەرىنىڭ جانە ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرى مەن قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسىنىڭ باسشىلارى اتتەستاتتاۋدان وتەدى. ءسويتىپ, ءبىراز ايلار جىرلانۋعا جۇك بولعان اتتەستاتتاۋ سىناعى دا سىناپتاي سىرعىپ بارادى.
ەندى وسى ءبىر قىزۋ ناۋقانعا ساي ەلىمىزدىڭ ىشكى ىستەر مينيسترلىگى كۇن وتكەن سايىن قىزمەتىن جانداندىرا تۇسۋدە. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىن رەفورمالاۋ باستالعان كەزەڭنەن بەرى مۇندا قىزمەت كورسەتكىشى مەن جۇمىس ساپاسى ارتقانى انىق بايقالادى دەيدى ولار. سونىڭ ءبىرى رەتىندە ءىىم الىنعان جاڭا اقپاراتقا قاراعاندا, وتكەن اپتا ىشىندە 6909 قىلمىس تىركەلسە, سونىڭ ءىزى سۋىماي 3689-ى اشىلعان ەكەن. بۇرىن جاسالعان 810, ونىڭ ىشىندە وتكەن جىلدارداعى 121 قىلمىس اشىلعان. ىزدەۋ جاريالانعان 85 قىلمىسكەر تابىلىپ, ولاردان 10 سۋىق قارۋ تاركىلەنگەن. سونىمەن قاتار, 121 ەسىرتكى قىلمىسى انىقتالسا, ونىڭ ىشىندە 44 ەسىرتكى زاتتارىن ساتۋ دەرەگى ورىن العان. ءسويتىپ ءبىر اپتا اراسىندا عانا ءبىر توننادان اسا ەسىرتكى زاتتارى, ونىڭ ىشىندە 957 كەلى ماريحۋانا, 11,5 كەلىگە جۋىق گەروين تاركىلەندى.
ەكىباستۇز قالاسىندا دۇكەنشى ايەلدى بىرەۋ ءولتىرىپ كەتكەن. سودان پاۆلودار وبلىسىنىڭ پوليتسەيلەرى جەدەل-ىزدەستىرۋ جانە ارنايى ءىس-شارالار كەشەنىن وتكىزۋ بارىسىندا كۇدىكتىنى ۇس-تادى. ول قالا دۇكەندەرىنىڭ بىرىندە ساتۋشى بولىپ ىستەيتىن تانىس ايەلىنە كەلگەن ەكەن. سويتسە ونىڭ قاسىندا تاعى ءبىر ەر ادام جۇرگەنىن كورەدى. ماس كۇيدە بولعان كۇدىكتى ساتۋشى ايەلدى الگىدەن قىزعانىپ, وعان پىشاق سۇققان. كەۋدە تۇسىنان قادالعان پىشاق جاراقاتىنان جابىرلەنۋشى قايتىس بولدى. قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. تەرگەۋ امالدارى جۇرگىزىلۋدە.
جەكە مەنشىك كاسىبى دامىعان سايىن وعان قارسى جاسالعان قىلمىستار دا ارتا تۇسۋدە. بۇل ورايدا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق ءىىد-ءنىڭ كريمينالدىق پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى قاراقشىلىق شابۋىلمەن اينالىسىپ جۇرگەن قىلمىستىق توپتى قۇرىقتادى. جەدەل-ىزدەستىرۋ ءىس-شارالارى بارىسىندا شىمكەنت قالاسىنىڭ ءۇش تۇرعىنى ۇستالدى. ولاردىڭ بىرەۋى ۇرلىق جانە كولىكتى ايداپ اكەتۋ قىلمىسى ءۇشىن بۇرىن سوتتالعان. قىلمىستىق توپتىڭ وبلىس اۋماعىندا جاسالعان 3 قاراقشىلىق شابۋىلعا قاتىسى بار ەكەندىگى انىقتالدى. ولار «الماتى-تەرمەز» اۆتوجولىنداعى «ماشات» اسۋىندا «سكانيا» جۇك كولىگىنىڭ جۇرگىزۋشىسىنە قاراقشىلىق شابۋىل جاساعان. جۇرگىزۋشىنىڭ 30 مىڭ تەڭگەسىن جانە جەكە مۇلكىن قولدى قىلعان. بىرنەشە كۇننەن كەيىن ايقاي-شۋ باسىلدى-اۋ دەگەن كەزدە قايتا باس كوتەرگەن قىلمىسكەرلەر شىمكەنت قالاسىنداعى ءبىر پاتەرگە باسىپ كىرىپ, ءۇي يەلەرىن قورقىتىپ, ۇركىتىپ 600 مىڭ تەڭگە الىپ كەتكەن. مۇنى دا مىسە تۇتپاعان قىلمىستىق توپ ءتۇلكىباس اۋدانىنداعى ەلتاي اۋىلى تۇرعىنىن قارۋمەن قورقىتىپ, جەكە ءمۇلكىن يەلەنگەن.
بۇگىندە ۇيىمداسقان قىلمىس تا بەرەكەنى قاشىرىپ تۇر. سودان وعان قارسى كۇرەس تە قارقىن الۋدا. ءماسەلەن, باتىس قازاقستان وبلىستىق ءىىد ۇيىمداسقان قىلمىسقا قارسى كۇرەس باسقارماسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى وبلىس اۋماعىندا وتكىزگەن جەدەل-ىزدەستىرۋ ءىس-شارالارى بارىسىندا 50 جاستاعى جەكە كاسىپكەردى تاپسىرىس بەرىپ ءولتىرمەكشى بولعان قىلمىسكەردىڭ الدىن الدى. جشس ءبىرىنىڭ ديرەكتورى الاياقتىق جولمەن باسقا كوممەرتسيالىق ۇيىم يەسىنىڭ 38 ملن. تەڭگەدەن استام قاراجاتى مەن پاتەرىن يەلەنگەن. ەندى سول الاياقتىق ءىس-ارەكەتتەرىن جاسىرۋ ءۇشىن جانە قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىكتەن جالتارۋ ماقساتىندا ول الگى كاسىپكەردى ولتىرۋگە تاپسىرىس بەرگەن. سودان الاياق كۇدىكتىنى ءوزى قازعان كورگە ءوزىن ءتۇسىرۋ ءۇشىن بقو جەدەل ۋاكىلدەرى اتالعان كاسىپكەر ۇرلانىپ, ءولتىرىلدى دەگەن جالعان اقپارات تاراتادى دا, كۇدىكتىگە «تاپسىرىس ورىندالدى» دەپ حابار جەتكىزەدى. كۇدىكتى قۋانعاننان تويلاپ جاتقاندا ۇستالدى.
ال وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى قولدارىندا قارۋدىڭ بىرنەشە ءتۇرى بار 3 كۇدىكتى ادامدى قولعا ءتۇسىردى. شىمكەنت قالاسىنىڭ تۇرعىنى سايرام سارىاعاش اۋدانىنىڭ اباي اۋىلىنداعى ۇيلەردىڭ بىرىنە كەلىپ, كەك قايتارۋ ماقساتىندا ۇيدەن شىققان جاس جىگىتكە مىلتىق اتادى. بىراق وق جاس جىگىتتىڭ سوڭىنان ىلەسە شىققان ونىڭ اجەسىنە تيەدى. 82 جاستاعى اجەي اۋىر جاراقات الادى. سويتسە الگى سايرام جاس جىگىتتەن كەك الۋ ءۇشىن قولىنا قارۋ الىپ, دوستارىن ەرتىپ سوناۋ شىمكەنتتەن اباي اۋىلىنا ارنايى قان جۇتىپ كەلگەن. سودان ولاردىڭ سوڭىنا پوليتسيا تۇسەدى. قۋدالاۋدان قۇتىلۋ ءۇشىن كەكشىلدەر سارىاعاش قالاسىنا باعىت الادى. جول بويىندا كولىك نومىرلەرىن اۋىستىرادى دا, كەك الۋشى تاكسيگە وتىرىپ كەتەدى. «قىزىل تۋ» بەكەتىندە قازىعۇرت ءاىىب-ءنىڭ جەدەل ۋاكىلدەرى «اۋدي» اۆتوماشيناسىن توقتاتادى. سول كەزدە قاشىپ كەتپەك بولعان كولىك جولاۋشىسى, ياعني, كەك الۋشى قولعا تۇسەدى. ءتىنتۋ بارىسىندا ودان ءنومىرلەرى وشىرىلگەن 2 «ماكاروۆ» تاپانشاسى, 1 «تت» تاپانشاسى, سونداي-اق بەتپەردە تابىلىپ, تاركىلەندى. سول كۇنى پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى كۇدىكتىنىڭ ەكى سىبايلاسىن دا ۇستادى.
شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ءىىد ۇيىمداسقان قىلمىسقا قارسى كۇرەس باسقارماسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى مارقاكول مەملەكەتتىك قورىعىنىڭ اۋماعىندا وتكىزگەن «نەرەست» وپەراتسياسى بارىسىندا وبلىستىڭ ءتورت تۇرعىنىن تەكسەردى. ولاردان اۋلاۋعا تىيىم سالىنعان 228 كەلى مايقان بالىق پەن 110 كەلى ۋىلدىرىق تاركىلەندى. ءتورتەۋىنىڭ ۇستىنەن زاڭدى بۇزعاندارى ءۇشىن قك 287-بابى 3-بولىمىمەن قىلمىستىق ءىس قوزعالدى.
جامبىل وبلىسى ءىىد ۇيىمداسقان قىلمىسقا قارسى كۇرەس باسقارماسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى رەسەيدىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىمەن بىرلەسىپ, ىزدەسۋدە جۇرگەن قىلمىستىق توپتىڭ جەتەكشىسىن ۇستادى. قۇرىقتالعان ازاماتتى ەسىرتكى زاتتارىن جانە قارۋدى زاڭسىز ساقتاعانى ءۇشىن قورداي اۋداندىق سوتى 6 جىل 6 ايعا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسىنا كەسكەن بولاتىن. قازىرگى ۋاقىتتا قىلمىسكەردى ەكستراديتسيالاۋ ماسەلەسى شەشىلۋدە.
جەدەل-پروفيلاكتيكالىق ءىس-شارالار ماسەلەسى دە كۇن تارتىبىنەن تۇسكەن ەمەس, دەيدى قۇقىق قورعاۋشىلار. استانا قالاسىندا ءتارتىپتى ساۋىقتىرۋ ماقساتىندا جەدەل-پروفيلاكتيكالىق ءىس-شارالار وتكىزىلىپتى. ءىس-شارا اياسىندا كوشەدە جانە قوعامدىق ورىنداردا قۇقىقتىق ءتارتىپتى ساقتاۋعا, زاڭسىز ساقتالعان قارۋ مەن ەسىرتكى زاتتارىن تاركىلەۋگە, قىلمىستى انىقتاۋعا جانە اشۋعا, قالا اۋماعىنا زاڭسىز كەلگەن ازاماتتارعا جانە ىزدەستىرۋدە جۇرگەن قىلمىسكەرلەردى ۇستاۋعا باعىتتالعان جۇمىستار اتقارىلعان. شاراعا ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ 1117 قىزمەتكەرى جۇمىلدىرىلعان. كورسەتىلگەن كەزەڭدە ەلوردا اۋماعىندا 67 قىلمىس تىركەلگەن. وسى مەرزىم ىشىندە 61 قىلمىس, ونىڭ ىشىندە 16 بۇرىن جاسالعان جانە وتكەن جىلدارداعى 2 قىلمىس اشىلدى. ىزدەۋدە جۇرگەن 12 قىلمىسكەر قۇرىقتالدى. ۇيىمداسقان قىلمىسقا قارسى كۇرەس جەلىسى بويىنشا 7 قىلمىس, ەسىرتكى بيزنەسىنە قارسى كۇرەس سالاسى بويىنشا ەسىرتكى زاتتارىن ساتۋدىڭ 4 دەرەگى انىقتالدى. زاڭسىز اينالىمنان 20 كەلىگە جۋىق ەسىرتكى زاتتارى تاركىلەندى. اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە 1869 تۇلعا تارتىلعان, ونىڭ ءىشىندە ەلدە بولۋ ەرەجەسىن بۇزعانى ءۇشىن 640, قوعامدىق ورىنداردا سپيرت ىشىمدىكتەرىن ىشكەن 604, ۇساق بۇزاقىلىق جاساعانى ءۇشىن 158, ماس كۇيدە كولىك جۇرگىزگەنى ءۇشىن 55, ەسىرتكى زاتتارىمەن زاڭسىز اينالىسقانى ءۇشىن 20 ازامات بار. بۇلار جاي عانا سان ەمەس, ول سانداردىڭ سىرتىندا ادام تۇرعانى وكىنىشتى-اق.
الەكساندر تاسبولاتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».