• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قوعام 12 ءساۋىر, 2019

قارا قۇردىم شەكاراسىنىڭ سۋرەتى ءتۇسىرىلدى

2214 رەت
كورسەتىلدى

ءساۋىر ايىنىڭ 10-ى كۇنى الەم عالىمدارى تاريحتا تۇڭعىش رەت عارىش كەڭىستىگىندەگى قارا قۇردىمداردىڭ ءبىرىنىڭ فوتوسىن تانىستىردى. دالىرەك ايتقاندا, قارا قۇردىمنىڭ ءوزى ەمەس, ونىڭ جيەگىنىڭ فوتوسى. ويتكەنى قارا قۇردىمنىڭ ءوزىن فوتوعا ءتۇسىرۋ مۇمكىن ەمەس.

The Event Horizon Telescope جوباسىنىڭ ماماندارى بەس قۇرلىققا ورنالاستىرىلعان 8 راديوتەلەسكوپتى ەكى جىل بۇرىن تۇتاس ءبىر قۇرىلعى ءتا­رىزدى جۇمىس ىستەتىپ, 2017 جىل­دىڭ ءساۋىر ايىندا قۇس جولى گالاكتيكاسىنداعى مەر­گەن ا جانە Messier 87 گالاك­تيكاسىنداعى قارا قۇردىمدى باقىلاعان. ناتيجەسىندە ادامزات تاريحىندا العاش رەت قارا قۇردىمنىڭ فوتوسى ءتۇسىرىلدى. ارينە, جۇرتشىلىققا تانىس­تىرىلعان فوتو ءبىزدىڭ ۇعى­مىمىزداعى سۋرەت ەمەس. بۇل راديوتەلەسكوپتار ارقىلى جي­نالعان دەرەكتەر نەگىزىندە جاسالعان دۇنيە. ويتكەنى, جەردەن 500 كۆينتيلليون شا­قىرىم نەمەسە 53 ملن جارىق جىلىنداي الىستا ورنالاسقان قارا قۇردىمنىڭ ستاندارتتى فوتوسىن ءتۇسىرۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان, The Event Horizon Telescope كومانداسى بىرنەشە تەلەسكوپتى پايدالانۋعا بە­كىنگەن. جوبانىڭ اۆتورى شەپ دوۋلمان قارا قۇر­دىمدى باقىلاۋعا قاجەت تەلە­سكوپتىڭ كولەمى تىم ۇلكەن بولۋى ءتيىس ەكەنىن ەسكە­رىپ, بەس قۇرلىقتاعى 8 تەلەسكوپتى اتوم ساعاتتارى ار­قىلى ءبىر مەزگىلدە جۇمىس ىستەتۋ باستاماسىن ورتاعا تاس­­­­تادى. وسىلايشا Messier 87 گالاكتيكاسىنداعى قا­را قۇردىمدى كورۋ ءۇشىن ديا­مەترى 12 مىڭ شاقىرىمدى قۇرايتىن ۆيرتۋالدى تەلەسكوپ پايدا بولدى. ياعني, 8 تەلەسكوپ ءبىر عانا نىسان ءتارىزدى جۇمىس ىستەگەن. بۇل تەلەسكوپتاردىڭ ءار­قايسىسى 500 تەررابايت اق­پارات جيناعاندىقتان, ونى ينتەرنەت ارقىلى وبسەر­ۆا­توريالارعا جىبەرۋ مۇمكىن بولمادى. سوندىقتان, دەرەكتەر 1024 حارد-ديسكگە كوشى­رىلىپ, اقش-تاعى حايس­تاك وبسەرۆاتورياسى مەن گەر­مانياداعى ماكس پلانك ينس­تيتۋتىنا جىبەرىلدى. 

ءساۋىردىڭ 10-ى كۇنى جاريا­لانعان جاڭالىقتىڭ ادامزات بالاسى ءۇشىن ەڭ قۇندى تۇسى – ەينشتەيننىڭ جالپى سالىستىرمالىق تەورياسىن دالەلدەۋگە ىقپال ەتۋىندە. ءارى تارتىلىس كۇشى تەورياسىن جەتىلدىرۋگە دە جول اشادى. ويتكەنى, قارا قۇردىمدارداعى تارتىلىس كۇشى وراسان زور بولادى. 

Messier 87 گالاكتي­كاسىن­داعى قارا قۇردىمنىڭ ماسساسى كۇننەن كەم دەگەندە 6,5 ملرد ەسە اۋىر, ءبىز قارا قۇردىمنىڭ جيەگى رەتىندە باعا بەرىپ وتىرعان شەڭبەر­دىڭ ديامەترى 100 ملرد شاقى­رىم­دى قۇرايدى. سونىمەن قاتار بۇل فوتو استرونوميا وقۋلىقتارىنداعى بۇرىنعى سۋ­رەتتەردى الماستىراتىنى ايتىلۋدا. ويتكەنى ءبۇ­گىنگە دەيىن قارا قۇردىم رە­تىندە كورسەتىلىپ كەلگەن فو­تولاردىڭ كوبى يلليۋسترا­تسيالار ەدى. ال قارا قۇردىم دەگەننىڭ ءوزى عارىشتا «وتىنى تاۋسىلعان» جۇلدىزداردىڭ جويقىن تارتىلىس كۇشىنىڭ اسەرىنەن ماتەريانى دا, جارىقتى دا «جۇتىپ قوياتىن» اسا اۋىر دەنە. كەز كەلگەن جۇلدىز قارا قۇر­دىمعا اينالا المايدى. ماسساسى كۇننەن ءۇش ەسە اۋىر بولاتىن جۇلدىز عا­نا قارا قۇردىمعا اينالۋى مۇمكىن.
سوڭعى جاڭالىقتار