اتوم ەنەرگياسى جونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىك (اەجحا اگەنتتىك 90 توننا تومەن بايىتىلعان ۋران ءونىم جەتكىزىلەدى. جەتكىزۋ جانە ورنالاستىرۋ شىعىنىن اتالمىش اگەنتتىك كوتەرەدى. قازاقستان جاعى ۋراندى تىكەلەي ساقتاۋعا كەتەتىن شىعىندارعا جاۋاپ بەرەدى.ەنەرگەتيكا ءمينيسترى وسىعان دەيىن جۋرناليستەرمەن كەزدەسكەن كەزدە تومەن بايىتىلعان ۋران بانكى 255 ۋران يزوتوپىمەن 4,75-كە دەيىن بايىتىلعان 90 توننا ۋران گەكسافتوريدى ەكەنىن ايتقان بولاتىن. بۇل ماتەريالدان قۋاتى 100 مەگاۆاتقا دەيىنگى اتوم ستانتسياسىنىڭ رەاكتورىن ءبىر جۇكتەۋگە ارنالعان وتىن دايىنداۋعا بولادى. «بۇل يادرولىق قالدىققا ەشقانداي قاتىسى جوق وتىن دايىنداۋعا ارنالعان باستاپقى ماتەريال», دەيدى مينيستر بوزىمباەۆ.
2019 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا لوندونداعى دۇنيەجۇزىلىك يادرولىق قاۋىمداستىق 2020 جىلعا قاراي الەمدە جۇمىس ىستەپ تۇرعان 463 اتوم ەلەكتور ستانسالارىنان بولەك, 184 قوسىمشا اەس سالىناتىنىن جازدى. مۇنىڭ سوڭى ۋرانعا دەگەن قاجەتتىلىكتىڭ ەكى ەسەگە ارتۋعا الىپ كەلەتىنىن يادرولىق قاۋىمداستىق ءبىلىپ –سەزىپ وتىر.
مۇندايدا الەمنىڭ نازارى قازاقستانعا اۋادى. ءبىزدىڭ ەل ۋران وندىرۋدە قازىر الەم بويىنشا ءبىرىنشى ورىندا تۇر. الەمدە 2018 جىلى 62 مىڭ توننا ۋران وندىرىلسە, سونىڭ 24,5 مىڭ تونناسىن قازاقستان ءوندىرىپتى.
ءبىز نەگىزىنەن ۋراندى قىتاي, وڭتۇستىك كورەيا, اقش تاعى باسقا ەۋروپا ەلدەرىنە يمپورتتايمىز. سالا ماماندارى بولاشاقتا شيكى ۋراندى شەتەل اسىرا بەرۋدىڭ ورنىنا وزىمىزدە ۇقساتۋدى قولعا الۋدىڭ كەزى كەلدى دەيدى..
ۇلتتىق يادرولىق ورتالىعىنىڭ يادرولىق فيزيكا ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي ىستەر جونىندەگى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ناسۋرللا بورتەباەۆ وتكەن اپتا سوڭىندا جۋرناليستەرمەن كەزدە مۇنىڭ كوممەرتسيالىق جوبا, بۇدان قورقۋعا نەگىز جوق ەكەنىن ايتىپتى. اقتاۋداعى توقتاتىلعان بن-350 رەاكتورىنىڭ يادرولىق وتىنى دا تولىعىمەن وسى سەمەي پوليگونىنداعى ساقتاۋ قويمالارىنا كوشىرىلدى. دەمەك تەك وسكەمەندە ەمەس, سەمەيدە دە يادرولىق وتىن قويمالارىن اشۋعا مۇمكىندىك بار.
يادرولىق فيزيكا سالاسى مامانى, پروفەسسور ارتۋر بەكلەميشەۆ يادرولىق وتىن, يادرولىق وتىن بانك يادرولىق ءوندىرىستىڭ پايدالى باعىتتارىنىڭ ءبىرى. جاپونيادا 22, قىتايدا 14 يادرولىق وتىن بانك بار. ولار تومەن بايىتىلعان ۋران ءونىمنىڭ مۇمكىندىگىن كەڭىنەن پايدالانىپ, ساتىپ وتىر. «ەگەر مەڭگەرە الساق, يادرولىق وتىن جاعۋدى يگەرە الساق بايلىعىمىز ەسەلەنەر ەدى. بىراق ازىرگە تەحنولوگيالىق, يننوۆاتسيالىق الەۋەتىمىزبەن ولشەگەندە بۇل ءبىز ءۇشىن تاڭسىق دۇنيە. شەشىم قابىلداندى. ەندى ونىڭ مۇمكىندىگىن پايدالانۋدان وزگە جول جوق», -دەيدى ارتۋر بەكلەميشەۆ.