• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
الەم 01 ءساۋىر, 2019

كەلىسىم جوق جەردە كەلەڭسىزدىك تۋادى

460 رەت
كورسەتىلدى

رەيتەر اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنا قاراعاندا, وتكەن اپتادا ۆەنەسۋەلانىڭ استاناسى كاراكاس قالاسىنىڭ اۋەجايىنا رەسەي قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ يل-62 جانە الەمدەگى اسا ۇلكەن ۇشاقتاردىڭ ءبىرى ان-124 قونعان. ولار ۆەنەسۋەلاعا ءجۇز شاقتى اسكەري جانە 35 توننا جۇك اكەلگەن.

اسكەريلەردىڭ اراسىندا جاياۋ اسكەرلەر باس شتابىنىڭ باستىعى دا كەلگەندىگى حابارلاندى. ولاردىڭ ناقتى نە ماقساتپەن جەتكەنى تۋرالى الدىن الا حابار بەرىلمەدى. بىراق جۋرناليستەر كەلگەندەردىڭ اراسىندا ارناۋلى ماقساتتاعى كۇشتەردىڭ وكىلدەرى, سونىڭ ىشىندە كيبەرقاۋىپسىزدىك ماماندارى بار ەكەندىگىن انىق­تاعان سوڭ الاڭداۋشىلىق تۋىندادى. اسكەريلەردىڭ ۇشىپ كەلۋ ماق­ساتى تۋرالى ەكى كۇن بويى بىلە الماي, ءدۇدامال بولعان جۋر­نا­ليستەرگە تەك 26 ناۋرىزدا عانا رەسەي سىرتقى ىستەر مينيستر­لىگىنىڭ ارناۋلى وكىلى م.زاحاروۆا مالىمدەمە جاساپ, مامانداردىڭ ءىس-ارەكەتى ماسكەۋ مەن كاراكاس اراسىندا 2001 جىلى قول قويىل­عان اسكەري-تەحنيكالىق ىنتى­ماقتاستىق جونىندەگى كەلىسىممەن رەتتەلەتىنىن ايتتى.

ۆەنەسۋەلادا ءالى كۇنگە سايا­سي داعدارىس جالعاسۋدا. ەلدە قازىر ءىس جۇزىندە قوس وكىمەت بولىپ تۇر. ونىڭ ءبىرىن رەسەي زاڭ­دى دەپ ەسەپتەيتىن نيكولاس مادۋرو باس­قارسا, ەكىنشىسىن اقش قولداي­تىن ۇلتتىق اسسامبلەيا­نىڭ (پار­لامەنتتىڭ) كوشباسشىسى حۋان گۋايدو باسقارادى.

وسى وقيعادان كەيىن حۋان گۋايدونىڭ جۇبايى, بەلسەندى سايا­ساتكەر فابيانو روسالەس اقش-قا كەلىپ, ونى پرەزيدەنت دونالد ترامپ اق ۇيدە قابىلدادى. كەزدەسۋدەن كەيىن جۋرناليستەر­مەن بولعان بريفينگتە د.ترامپ «رەسەي ۆەنەسۋەلادان كەتۋى كەرەك» دەپ ناقتى جاريالا­دى. «رەسەي­دى كەتىرۋ ءۇشىن اقش ءاس­كەر ءجى­بەرۋى مۇمكىن بە؟» دەگەن جۋر­نا­ليستەردىڭ سۇراعى­نا ول «بارلىق شارالار قاراس­تى­رى­­لا­­تىن­ىن» ايتتى. سونىمەن بىرگە پرەزي­دەنت د.ترامپ ماسكەۋ اقش-تىڭ پوزيتسياسىن بىلەتىنىن مالىمدەدى.

فابيانو روسالەس ترامپپەن كەزدەسكەنگە دەيىن اقش-تىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى مايك پەنستىڭ دە قابىلداۋىندا بولعان ەدى. كەزدەسۋدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا م.پەنس: «رەسەيدىڭ اسكەري ۇشاقتارىنىڭ كەلۋىن امەريكا قۇراما شتاتتارى ارانداتۋ دەپ سانايدى. ءبىز بۇگىن رەسەيدەن مادۋرونىڭ رەجىمىن قول­داۋدى توقتاتىپ, بۇكىل الەم­نىڭ ۇلكەن بولىگى مەن بارلىق جار­تىشار ەلدەرىنىڭ قاتارىنا ەنىپ, ازاتتىق تولىق قالپىنا كەلگەنشە حۋان گۋايدونىڭ جاعىنا شىعۋ­دى سۇرايمىز» دەدى.

مۇنداي شاقىرۋلاردى رەسەي­دىڭ مىسە تۇتپاسى بەلگىلى, ويتكەنى ول  ن.مادۋرونى ۆەنەسۋەلانىڭ زاڭدى سايلانعان پرەزيدەنتى دەپ تانيدى. بىلتىر مامىر ايىندا بولعان سايلاۋدا  ول 67 پايىز داۋىس جيناپ, پرەزيدەنت سايلانعان. بىراق حۋان گۋايدو باستاعان وپپوزيتسيا سايلاۋدىڭ ادىلەتسىز بول­عانىن ايتىپ, ونى پرەزيدەنت دەپ تانۋدان باس تارت­قان. قوياتىن كىنالەرىنىڭ قاتارىندا وپپوزيتسيالىق كوش­باسشىلاردى كۇماندى ايىپتارمەن تۇرمەلەرگە جاپقانى دا ايتىلعان. وسى سەبەپپەن ەلدەگى دەموكراتيالىق بىرلىك قوزعالىسى بۇل سايلاۋعا قاتىسپاعان.

د.ترامپتىڭ رەسەي ۆەنە­سۋەلا­دان كەتۋىن تالاپ ەتكەن ءما­لىم­دەمەسىنە رەسەي سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ رەسمي وكىلى م.زاحاروۆا ەشقانداي ىمىراسىز تەكەتىرەستىكپەن جاۋاپ بەردى. جۋرناليستەردىڭ ۆەنەسۋەلاعا اسكەريلەردىڭ نە ءۇشىن بارعانى جانە قانشا ۋاقىت بولاتىنىن بىلمەك بولعان سۇراعىنا وراي ول: «رەسەيدىڭ اسكەريلەرى ۆەنە­سۋەلادا وزدەرىنە جانە ۆەنە­سۋەلا وكىمەتىنە قانشا ۋاقىت كەرەك بولسا, سونشا بولادى», دەي كەلىپ, ءوزىنىڭ ءمالىم­دەمەسى ەكى­­جاقتى اسكەري-تەحنيكا­لىق ىن­­تى­ماقتاستىق ءجونىن­دەگى كەلى­سىمگە سۇيەنىپ جاسالىپ وتىر­­عانىن, ەكىجاقتى حالىق­ارا­لىق-قۇقىقتىق نەگىز بولعان سوڭ, ولار­دىڭ ارەكەتتەرىن ەشكىم ايىپتاي المايتىنىن ايتتى.

رەسەي پرەزيدەنتىنىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى د.پەسكوۆ وسى ماسەلەگە قاتىستى مالىمدەمەسىندە ءوز ەلى­نىڭ ۆەنەسۋەلانىڭ ىشكى ىستەرىنە ارا­لاسپايتىنىن جانە باسقا دا ءۇشىن­شى ەلدەردىڭ وسىلاي ىستەگە­نىن قالايتىنىن ايتىپ, جاقاۋراتتى.

وعان دەيىن ماسكەۋدەگى ۆەنەسۋە­لا ەلشىلىگىنىڭ اسكەري اتتا­شەسى حوسە رافاەل توررەال­با پەرەس تە ءمالىم­دەمە جاساپ, رەسەي اسكەريلەرىنىڭ ۆەنەسۋەلاعا تەك اسكەري-تەحنيكالىق ىنتى­ماق­تاستىق ماسەلەلەرىن تالقىلاۋعا بارعانىن ايتىپ, ەشقانداي بىرلەسكەن وپەراتسيا جاسالمايتىنىن مالىمدەگەن.

سونىمەن تەكەتىرەس ۆەنە­سۋەلا­نىڭ ىشىندە عانا ەمەس, سىرتىندا دا ءجۇرىپ جاتىر. التىنشى ساۋىردە ح.گۋايدو مادۋرونى تاق­تان تايدىرۋعا باعىتتالعان بەلسەندى ارەكەتتەرگە باراتىنىن جاريالاپ ۇلگەردى. ونىڭ قانداي ارەكەتتەر ەكەندىگى ازىرگە بەلگىسىز. ەلدەگى ەكونوميكالىق تىعىرىق, سونىڭ ىشىندە ەلەكتر قۋاتىنىڭ ءجيى ءوشىرىلۋى وعان «جاقتاس» بولىپ تۇر. ال مادۋرو بولسا ەلەكتر قۋاتتارى جۇيەسىن اقش قاساقانا ىستەن شىعارۋدا دەپ امەريكانى ايىپتاۋدا. ترامپ مادۋرونى اقش-تىڭ قايىرىمدىق كومەك­تەرىنەن باس تارتقانى ءۇشىن ايىپ­تا­دى. «ءبىز ۆەنەسۋەلانىڭ ازامات­تارى ءۇشىن بىرنەشە ميلليون دوللاردىڭ كومەگىن جيناعان ەدىك, سودان مادۋرو باس تارتىپ وتىر. ول ءوز ازاماتتارىنىڭ اشىق­قا­نىن قالايتىن بولسا كەرەك» دەدى د.ترامپ. بۇل كومەكتەر كولۋم­بيا ارقىلى جەتكىزىلمەك بولعان.

ال اقش-تىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى مايك پومپەو ۆاشينگ­تون ناتو-مەن بىرلەسىپ, الداعى اپتادا جاڭا سانكتسيالار جاسايتى­نىن مالىمدەدى. ولار نەگىزى­نەن رەسەيدىڭ ۋكراينا­داعى بەل­سەن­دىلىگىنە قارسى شارالار بول­عانى­مەن, ۆەنەسۋەلاداعى تەكە­تىرەستى دە ەسكەرىپ جاساعالى وتىر.

الەمنىڭ ەكىنشى شەتىندە ورنالاسسا دا وسىنداي تەكەتىرەس­تەر ۇلكەن وقيعالارعا سوقتىرۋى مۇمكىن ەكەندىگىن ويلاعاندا, تەك كەلىسىم ۇستەلىندەگى شەشىمدەر عانا وركەنيەتتى جولدىڭ جالعىز قۇرالى ەكەندىگىنە كوز جەت­كىزە تۇسەسىڭ. ال كەلىسىم بولماعان جەر­دە زاڭسىزدىق كۇش الاتىنىن كورىپ ءجۇرمىز. 

سوڭعى جاڭالىقتار