سارسەنبى, 12 جەلتوقسان 2012 7:27
ەلدەن قاشقان ءابىلازوۆ ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ قۇرعان سوڭ ونىڭ باسشىسى ەتىپ كوزلوۆتى قالدىرعانى بەلگىلى. ال كوزلوۆ ءوزىنىڭ سىبايلاستارىن, ءسوزىن تىڭدايتىن ادامداردى جيناپ, ولاردىڭ بىرقاتارىن جاڭادان قۇرىلعان ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتىڭ باسشىلىعىنا جۇكتەدى. وسى ادامداردىڭ ايتاقتاۋىمەن كوپ ادام ارانداپ قالدى. ماسەلەن, مۇنى ەشمانوۆ دەگەن كۋا دا جاسىرماي ايتادى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەگەر ءوز پايداسىن ويلاعان كوزلوۆ پەن ونىڭ جاقتاستارى ەرەۋىلشىلدەرگە قولداۋ ءبىلدىرىپ, كومەكتەسكەن سىڭاي تانىتىپ, جالعان ايتپاعاندا, وتقا ماي قۇيعانداي بولماس ەدى, دەيدى. كوزلوۆتىڭ كوپتەگەن قيتۇرقى امالدارى سالدارىنان جانە ونىڭ وتىرىك, جالعان سوزدەرىنەن كەيىن مۇنايشىلار وزدەرىنىڭ ارەكەتتەرىن دۇرىس دەپ ەسەپتەپ, الاڭنان كەتپەي قويعان. مۇنىڭ ارتى جاقسىلىققا اپارمادى.
سارسەنبى, 12 جەلتوقسان 2012 7:27
ەلدەن قاشقان ءابىلازوۆ ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ قۇرعان سوڭ ونىڭ باسشىسى ەتىپ كوزلوۆتى قالدىرعانى بەلگىلى. ال كوزلوۆ ءوزىنىڭ سىبايلاستارىن, ءسوزىن تىڭدايتىن ادامداردى جيناپ, ولاردىڭ بىرقاتارىن جاڭادان قۇرىلعان ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتىڭ باسشىلىعىنا جۇكتەدى. وسى ادامداردىڭ ايتاقتاۋىمەن كوپ ادام ارانداپ قالدى. ماسەلەن, مۇنى ەشمانوۆ دەگەن كۋا دا جاسىرماي ايتادى. ونىڭ ايتۋىنشا, ەگەر ءوز پايداسىن ويلاعان كوزلوۆ پەن ونىڭ جاقتاستارى ەرەۋىلشىلدەرگە قولداۋ ءبىلدىرىپ, كومەكتەسكەن سىڭاي تانىتىپ, جالعان ايتپاعاندا, وتقا ماي قۇيعانداي بولماس ەدى, دەيدى. كوزلوۆتىڭ كوپتەگەن قيتۇرقى امالدارى سالدارىنان جانە ونىڭ وتىرىك, جالعان سوزدەرىنەن كەيىن مۇنايشىلار وزدەرىنىڭ ارەكەتتەرىن دۇرىس دەپ ەسەپتەپ, الاڭنان كەتپەي قويعان. مۇنىڭ ارتى جاقسىلىققا اپارمادى.
ارينە, قايداعى جات بىرەۋدىڭ ايتاقتاعانىنا ەرگەن دە جاقسى ەمەس. قالىپتاسقان تىنىشتىق تۇراقتىلىعىن بۇزىپ, ەل بەرەكەسىن كەتىرۋ ءوزى وتىرعان بۇتاقتى ءوزى كەسۋمەن بىردەي. بۇعان جول بەرگەن جانداردىڭ ەل ءىشىن بۇلدىرگەندە نە تاباتىنى بەلگىسىز جانە سول ب ۇلىنىستەن كوپتەگەن شەت مەملەكەتتەردىڭ ءالى ەسىن جيا الماي جاتقاندىعىن كورىپ وتىرعاندا مۇنداي شەكتەن شىققاندىققا بارۋ مۇلدە كەشىرىلمەيتىن ءىس. ءبىر مارتە ەل ءىشى ب ۇلىنسە ونىڭ قايتا تۇزەلۋى قيىن-اق. دەمەك, ەل باسىنا تونگەن ەندى مۇنداي كەلەڭسىز وقيعالار قايتالانباس ءۇشىن قىلمىستىق ارەكەتتەردى كىمدەردىڭ ۇيىمداستىرعانىن انىق بىلگەن ءجون. بۇل قىلمىستىق وقيعانىڭ باس-اياعىن مۇقيات تالداعان سوت زاڭسىزدىقتاردىڭ ءبارىن اشىپ بەردى.بۇعان ناقتى مىسالدار دا جەتكىلىكتى. ماسەلەن, جوعارىداعى كۋانىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, 2008-2011 جىلدار ارالىعىندا «وزەنمۇنايگاز» وندىرىستىك فيليالىنىڭ مۇناي قىزمەتكەرلەرى ءابىلازوۆ, كوزلوۆ جانە امينوۆتىڭ باسقارۋىمەن بىرنەشە زاڭسىز ەرەۋىلدەردى ۇيىمداستىرعان. وسىنى پايدالانىپ, جۇمىس بەرۋشىگە ەڭبەك داۋى سالاسىندا وزدەرىنىڭ تالاپتارىن قويعان. سودان امينوۆ توبى سوكولوۆانىڭ قاتىسۋىمەن ەكى رەت جاڭاوزەن ماڭىنداعى تەڭگە ەلدى مەكەنى قاسىندا جينالىس وتكىزىپ, مۇنايشىلار اراسىندا جالاقى مولشەرى 600-700 مىڭ تەڭگە بولۋعا ءتيىس ەكەنىن, الايدا باسشىلار ولاردى الداپ جۇرگەنىن ايتقان.سوكولوۆا ءوزىنىڭ ءسوزى سەنىمدى شىعۋى ءۇشىن ءتۇرلى ەسەپتەرى بار ۇنپاراقتار تاراتقان. كوزلوۆ باستاعان توپتىڭ وسىنداي الاياقتىق الداۋلارى سالدارىنان ەرەۋىل اشتىق اكتسياسىنا ۇلاسادى. بۇدان كەيىن جاڭاوزەن قالالىق سوتى ەرەۋىلدىڭ زاڭسىز وتكىزىلىپ جاتقاندىعى تۋرالى شەشىم شىعارادى. بۇل شەشىمدى ءبارى ەستيدى. بىراق كوزلوۆتىڭ تاپسىرماسىمەن, جوعارىدا ايتىلعان امينوۆ توبى, ەرەۋىل وتكىزۋگە بولمايتىندىعىن بىلە تۇرا جۇمىسقا بارىپ جۇرگەن مۇنايشىلاردى ازعىرىپ, ءتىپتى قورقىتۋ ارەكەتتەرىن جاساعان.بۇل امينوۆ دەگەن كوزلوۆتىڭ «اقىلىمەن» 2011 جىلدىڭ قاڭتارىندا «وزەنمۇنايگاز» ءوف-نىڭ قىزمەتكەرلەرىنەن ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ قۇرماستان بۇرىن 2008-2010 جىلدار اراسىندا مەكەمە جۇمىسشىلارىمەن بولعان بىرنەشە ەرەۋىلدەردىڭ ۇيىمداستىرۋشىسى رەتىندە كوزگە ءتۇسىپ, «بەدەلگە» يە بولعان. جانە وسىنداي ادامداردى كوزلوۆ شەبەر پايدالانا بىلگەن. ويتكەنى, كوزلوۆقا, اسىرەسە, ابىلازوۆكە مۇنايشىلار, شاحتەرلەر, نەسيە الۋشىلار اراسىنان ءوزىنىڭ الدانعانىنا ەرىپ جۇرەتىن ادامداردىڭ كوپ بولعانى ءتيىمدى ەدى. سولاردىڭ كۇشىن ءبىر جەرگە بىرىكتىرسە ارمانىنا جەتەتىندەي كوردى. مۇنى ءابىلازوۆتىڭ ءوزى دە جاسىرمايدى. ول سكايپ-كونفەرەنتسيا كەزىندەگى سوزدەرىندە بىرنەشە رەت: «…قازىر دە كەلەسى جىلدىڭ اياعىنا دەيىن وسى بيلىكتى قۇلاتاتىندىعىمىزعا سەنىمدىمىن. سوندىقتان مەن ويلايمىن, بىزدەر بيلىكتىڭ ەڭ وسال تۇستارىن تابۋىمىز كەرەك: مۇنايشىلاردى, شاحتەرلەردى, يپوتەكاشىلاردى – بارلىعىن ءبىر جەرگە توپتاستىرۋىمىز قاجەت. سەبەبى, ولار وراسان ۇلكەن كۇش بولادى» نەمەسە «…جاۋعا قارسى كۇشتى بىرىكتىرۋ قاجەت. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – بيلىكتى قۇلاتۋ. مەنىڭ ۇستانىمىم وسى», دەپ بىرنەشە مارتە قايتالاعان كورىنەدى.ءابىلازوۆ, جوعارىدا ايتقاندارىمەن قاتار, قازاقستاندا بيلىكتى قانداي جولدارمەن قۇلاتۋ كەرەكتىگى جونىندەگى نۇسقاۋلارىن بەرىپ جانە ونىمەن شەكتەلىپ قالماي, ءتىپتى بيلىكتى قۇلاتۋدىڭ ناقتىلى مەرزىمىن دە تاعايىندايدى. ول «…كەلەسى جىلدىڭ اياعىنا دەيىن بۇل جۇزەگە اساتىن تاپسىرما» دەپ, 2011 جىلدىڭ اياعىنا دەيىن بيلىكتى قۇلاتۋ كەرەك ەكەنىن انىق كورسەتەدى. مۇنى ماماندار ابدەن ساراپتاعان. ماسەلەن, ساراپشى-پسيحولوگ ابىشەۆانىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بۇل سكايپ-كونفەرەنتسيادا ايتىلعان سوزدەردىڭ مالىمەت تاراتۋ, سىن ايتۋ, سەندىرۋ تۇرىندە بولعانىن دالەلدەيدى. وندا ايتىلعان سوزدەردە گرۋزيادا, قىرعىزستاندا بولعان وقيعالار مىسال رەتىندە كەلتىرىلىپ, مەملەكەتتىڭ جۇرگىزىپ وتىرعان ساياساتىنا قارسى تەرىس باعا بەرۋ, الەۋمەتتىك الاۋىزدىقتى تۋعىزۋ ماعىنالارى بولعان. ول جەردە ءابىلازوۆ ناقتى تاپسىرما بەرىپ, كۇش كورسەتۋ ماعىناسىنداعى سوزدەردى ناقتى قولدانعان.سول سياقتى كەشەندى ساراپتاما جۇرگىزۋ بارىسىندا «ك+» تەلەارناسىندا بەرىلگەن ءابىلازوۆتىڭ سوزدەرىنە قاتىستى بەينە حابارلار قوعام اراسىندا بيلىككە قارسى كوزقاراستار تۋعىزاتىن, مەملەكەتتەگى ساياسي جانە ەكونوميكالىق جاعدايلارعا تەرىس باعا بەرەتىن ويدىڭ قالىپتاسۋىنا اكەپ سوعاتىندىعى انىقتالدى. جالپى, بۇعان قوسا ءابىلازوۆتىڭ «العا» پارتياسىن تۇراقتى تۇردە قارجىلاي قامتاماسىز ەتىپ, پارتياداعى بارلىق قوزعالىستاردى ءوزىنىڭ باقىلاۋىندا ۇستاپ, تىكەلەي باسشىلىق جاساعانىن جانە قاراجاتتىڭ جۇمسالۋىن كوزلوۆ ارقىلى جۇزەگە اسىرىپ وتىرعانى كۇمانسىز دالەلدەنەدى. كوزلوۆتىڭ ۇيىنە ءتىنتۋ جۇرگىزىلگەندە ءابىلازوۆتىڭ قولى قويىلعان ورىس تىلىندەگى «ماڭعىستاۋداعى ەرەۋىلگە قاتىسۋشىلارعا ۇندەۋ», «بيلىك ورگاندارىن تاڭدايتىن ۋاقىت كەلدى» اتتى ۇنپاراقتار جانە كوزلوۆتىڭ ماڭعىستاۋعا بارعان ساپارلارى جونىندەگى ەسەبى الىنعان.كوزلوۆتىڭ ورىنباسارى سيزوۆ كوزلوۆتىڭ ءوز باسشىلارىنان 100 ميلليون تەڭگە العاندىعىن جاسىرماي ايتادى. ول قاراجات اتالعان پارتيانىڭ ايماقتاعى ۇيىمدارىنىڭ شىعىندارىنا جۇمسالعان. سيزوۆ كوزلوۆ قاماۋعا الىنعاننان كەيىن پارتيانىڭ قاراجات جاعىنان تاپشىلىق كورگەنىن, سوندىقتان ءوزى تىكەلەي ابىلازوۆپەن بىرنەشە رەت سكايپ-بايلانىسقا شىققانىن, ءسويتىپ ولاردان نە ىستەۋ كەرەك دەپ كەڭەس سۇراعانىن اتاپ كورسەتكەن. سول سكايپ-بايلانىس جازبالارىنان سيزوۆتىڭ ابىلازوۆكە «العا» پارتياسىنىڭ ايماقتارداعى بولىمدەرى بويىنشا جالپى قارجى شىعىندارى, ونىڭ ىشىندە, شتاتتاعى قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسىنا, اۆتوكولىكتەرگە, كەڭسە بۇيىمدارىنا, پارتيا بەلسەندىلەرىنىڭ ءىسساپارلارىنا, ءماجىلىس وتكىزىلەتىن عيماراتتاردى جالداۋعا جۇمسالاتىن شىعىندارعا بايلانىستى ماسەلەلەر بويىنشا تولىق ەسەپ بەرىپ وتىرعانى انىقتالدى.ءابىلازوۆ سيزوۆقا پارتيانىڭ ورتالىق كەڭەسىنىڭ جانە ايماقتارداعى بولىمشە قىزمەتكەرلەرىنىڭ شتاتتىق قۇرىلىمىن, اۆتوكولىكتەر سانىن قىسقارتۋ, سول ارقىلى قاراجاتتى ۇنەمدەۋ تۋرالى ناقتى نۇسقاۋلار بەرگەنى, ءتىپتى قاي فيليالدان كىمدى قىسقارتىپ, كىمدى قالدىراتىنىن اتى-جونىمەن كورسەتكەنى اتالعان جازبالاردان انىق كورىنەدى. ەندەشە, بۇل دۇنيەلەردىڭ ءبارى قىلمىسكەرلەردىڭ قىلمىسىن دالەلدەيتىن ناقتى ايعاق بولىپ تابىلادى.ال جوعارىدا ايتىلعان تەلەفون اڭگىمەلەرىنەن, اۋديوجازبا جانە ۇنپاراق ءماتىندەرىنەن الەۋمەتتىك ارازدىق پەن الاۋىزدىقتى قوزدىرۋدى ناسيحاتتاۋ ايرىقشا ءبىلىنىپ تۇرادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ساراپشىلار قولىنا زەرتتەۋگە ۇسىنىلعان تەلەفون ارقىلى سويلەسۋلەر, اڭگىمەلەردىڭ اۋديوجازبالارى جانە ۇنپاراقتار ماتىندەرىندە وكىمەتتى كۇشتەپ باسىپ الۋ جانە مەملەكەتتىڭ قاۋىپسىزدىگىنە نۇقسان كەلتىرۋ ۇگىت-ناسيحاتى بار ەكەندىگى كورسەتىلگەن. زەرتتەۋگە ۇسىنىلعان نىساندارعا تالداۋ جاساۋ بارىسى «ك+» تەلەارناسىنداعى, «ستان-تۆ». «رەسپۋبليكا» ينتەرنەت-پورتالىنداعى, «رەسپۋبليكا», «گولوس رەسپۋبليكي», «ۆزگلياد» گازەتتەرىندەگى ماتەريالداردىڭ تۇجىرىمدامالىق مازمۇنى الەۋمەتتىك الاۋىزدىقتى قوزدىرۋعا باعىتتالعاندىعىن جانە ونىڭ باستى ارانداتۋشىسى ءابىلازوۆ ەكەندىگىن انىقتاپ بەردى. ويتكەنى, اتالعان باسىلىمدارداعى ماتەريالدار مازمۇنىنا تالداۋ جاساۋ بارىسى ولاردا وكىمەتتى كۇشپەن جاۋلاپ الۋعا جانە مەملەكەت قاۋىپسىزدىگىنە نۇقسان كەلتىرۋگە ارنالعان ۇگىت-ناسيحات بار ەكەندىگىن كورسەتىپ بەردى.ءسويتىپ, اقىر اياعىندا ويلاعاندارى ويران بولعان قىلمىستىق توپتىڭ قادامى قايىرىلدى. اقتاۋ قالالىق سوتى كوزلوۆقا, امينوۆقا جانە ساپارعاليعا الەۋمەتتىك الاۋىزدىقتى قوزدىرىپ, ەلدىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىمىن وزگەرتۋگە ارەكەت ەتتى دەگەن ايىپ تاقتى. بۇلار جازىقسىز جانداردىڭ ولىمىنە اكەلىپ سوقتىرعان جاپپاي قيراتۋ مەن ءبۇلدىرۋدى باستادى. دەگەنمەن, سوڭعى ەكەۋى ءوز كىنالارىن ءتۇسىنىپ, سوت پروتسەسى بارىسىندا مويىنداعاندارىمەن, كوزلوۆ ءالى دە ەل ءىشىن بۇلدىرۋگە ارەكەتى بارلىعىنان تانباي وتىر.