«داۋ مۇراتى – ءبىتۋ» دەيدى باتىسقازاقستاندىق سۋديالار

– مىسالى, ەلىمىزدىڭ زاڭى بويىنشا اۆتوكولىكتى ماساڭ كۇيدە جۇرگىزگەنى ءۇشىن قاراستىرىلاتىن جازا – ەكى جىلعا كولىك جۇرگىزۋ قۇقىعىنان ايىرۋ. باسقا بالاماسى جوق. سوندىقتان جۇرگىزۋشىنىڭ ماس بولعاندىعى ارنايى ساراپتامامەن دالەلدەنسە, ونىڭ جازاسىن سوت ەمەس, وزگە قۇقىق ورگاندارى بەكىتسە دە بولادى دەپ سانايمىن. ارينە, ول شەشىممەن كەلىسپەگەن جاننىڭ سوتقا شاعىمدانۋىنا ەش كەدەرگى بولماۋى ءتيىس» دەدى ب.امەتوۆ ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا.

ارينە, جوعارىدا ايتىلعان ماسەلە قايتكەندە دە سوت جۇكتەمەسىن ازايتۋ ماقساتىنان تۋماسا كەرەك. ويتكەنى ەلىمىزدە مەدياتسيا, ياعني داۋلاردى سوتقا دەيىن شەشۋ ماسەلەسى بارىنشا قولعا الىنعالى سوتتىڭ جۇگى جەڭىلدەدى دەۋگە بولمايدى. ماسەلەن, رەسپۋبليكا سوتتارى 

2016 جىلى 1,4 ملن, 2017 جىلى – 2,6 ملن, 2018 جىلى – 4,5 ملن ءىس قاراعان! كورىپ وتىرعانىمىزداي, سوتتاردىڭ جۇمىسى كوبەيە تۇسكەن. بىراق بۇل ەل ىشىندە داۋ-داماي كوبەيدى دەگەندى بىلدىرمەيدى. بۇل كەرىسىنشە ازاماتتاردىڭ سوتقا سەنىمىن, ءتۇرلى داۋدى زاڭ اياسىندا, ساۋاتتى شەشۋگە كوشكەنىن كورسەتەدى.

سوتتىڭ مىندەتى – داۋدى شەشۋ. ال ەڭ جاقسى شەشىلگەن داۋ – ەكى تاراپتىڭ مامىلەگە كەلۋى ەكەندىگى داۋسىز. 2018 جىلى تاتۋلاستىرۋ راسىمدەرىن قولدانۋ ارقىلى 1 733 ءىس ءبىتىپتى. مۇنىڭ ىشىندە 1479 ءىس – مەدياتسيا ارقىلى, 34 ءىس – پارتيسيپاتيۆتىك راسىمدەر تارتىبىمەن بىتسە, ال 220 ءىس بو­يىنشا بىتىمگەرشىلىك كەلىسىم جاسالعان.

2018 جىلدىڭ باسىندا جوعارعى سوت توراعاسى جاقىپ اسانوۆ ەلىمىزدەگى سوت جۇيەسىن ودان ءارى دامىتۋ بويىنشا جەتى باسىم مىندەتتى سارالاپ بەرگەن ەدى. وسى شارالاردىڭ باسىندا ء«مىنسىز سۋديا» جوباسى تۇر. وندا سۋديالىققا كانديداتتاردى جان-جاقتى ىرىكتەۋ, باسپاسوزگە ولار جونىندە مالىمەتتەر جاريالاۋ, كانديداتتىڭ كاسىبي دايىندىعىمەن قاتار, ونىڭ جەكە باسىنا, قوعامداعى مىنەز-قۇلقىنا, مورالدىق ورنىقتىلىعىنا, ءوز ويىن جەتكىزۋ قابىلەتىنە اسا ءمان بەرۋ كوزدەلگەن.

«ۇلگىلى سوت» جوباسى سوت جۇمىسىن وڭتايلى ۇيىمداستىرۋ, سەرۆيستەر ساپاسى, سوت پەرسونالى, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامسىزداندىرۋ, جۇكتەمە, رەسۋرستاردى ءتيىمدى پايدالانۋمەن تىعىز بايلانىستى. وسى ورايدا ايتا كەتەيىك, تاسقالا مەن قاراتوبە اۋداندارىنداعى سوت عيماراتى جانە ءبىر اۋداندىق سوت عيماراتىنا قوسىمشا سوت ءماجىلىس زالى سالىنباق. ال ورال قالالىق سوتى مەن زەلەنوۆ اۋدانىنىڭ №2 اۋداندىق سوتىنىڭ عيماراتتارى جوندەۋدەن وتكىزىلدى. ء«ادىل پروتسەسس» جوباسى اياسىندا سوت پراكتيكاسىنىڭ ادىلدىگى مەن وبەكتيۆتىلىگىنە قوعام تاراپىنان سەنىمسىزدىك تۋسا, ونىڭ سەبەبىن انىقتاۋ, سىبايلاس جەمقورلىق قۇبىلىستارىنىڭ الدىن الۋ, سۋديالار قىزمەتىن باعالاۋ ءۇشىن ءار سوت پروتسەسىنەن كەيىن تاراپتارعا قىسقاشا ساۋالنامانىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرۋ ۇسىنىلادى.

«تۇنگى سوت» قاناتقاقتى جوباسى دا ەڭ الدىمەن ازاماتتارعا ىڭعايلى ۋاقىتتا, اكىمشىلىك سوت ءوندىرىسىن جەدەل قامتاماسىز ەتۋ نيەتىنەن تۋعان. ورال قالاسىنىڭ مامانداندىرىلعان اكىمشىلىك سوتى 2018 جىلى وسى جوبا اياسىندا 415 ءىس قاراپ ۇلگەرىپتى. 

«ە-سوت» نەمەسە «سمارت سوت» دەگەنىمىز – حالىق پەن سوت قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءىت قىزمەتىن جان-جاقتى پايدالانۋىنا جاعداي جاساۋ. بۇل جوبا نەگىزىندە سوت سالاسىندا ەلەكتروندى جۇيەلەردى قولدانىپ, قاعاز اينالىمىن بارىنشا ازايتۋ ماقسات ەتىلىپ وتىر. «2018 جىلى «سوت كابينەتى» سەرۆيسى ارقىلى وبلىس سوتتارىنا 30 864 تالاپ ارىز, 899 جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ ءوتىنىشى, 15 564 اكىمشىلىك ءىس پەن ماتەريال ءتۇستى. ياعني, سوتتارعا تۇسكەن بارلىق تالاپ ارىز بەن ءوتىنىش, اكىمشىلىك ماتەريالدار مەن شاعىمدار 100 پايىزعا جۋىق «سوت كابينەتى» سەرۆيسى ارقىلى جولدانعان.

وڭىردە كۇنى بۇگىن 67 سوت ءماجىلىسى زالى دىبىس-بەينەجازۋ جۇيەسىمەن جابدىقتالعان, بۇل 100% قامتىلدى دەگەن ءسوز!

تاراپتاردىڭ سوتقا كەلمەي-اق پروتسەسكە قاتىسۋ مۇمكىندىگى دە ىسكە استى. ازاماتتار ۇيىندە, جۇمىس ورنىندا نەمەسە شەتەلدە ءجۇرىپ-اق سوت ماجىلىسىنە گادجەت ارقىلى قاتىسا بەرەدى. بەينەبايلانىس جۇيەسىن قولدانا وتىرىپ قاشىقتان سوت وتىرىستارىن وتكىزۋگە دە مۇمكىندىك بار. اسىرەسە, بەينەبايلانىس جۇيەسى بارلىق قىلمىستىق اتقارۋ جۇيەسى مەكەمەلەرىنە ورناتىلعان. بۇل قاماۋ ورنىنداعى سوتتالۋشىلاردى تاسىمالداماي, قاۋىپ تۋعىزباي, ءىستى قاراۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. 2018 جىلى وسىنداي 826 سوت وتىرىسى وتكىزىلگەن ەكەن. 

ال «وڭتايلى ورتا» باعدارلاماسى قوعام مەن سوتتار اراسىندا ءتيىمدى قارىم-قاتىناس ورناتۋعا ارنالعان. «ساپالى ناتيجە» جوباسى اياسىندا سۋديالار سوت شەشىمىن جاريالاعان سوڭ, تاراپتارعا نە سەبەپتەن ناق وسىنداي شەشىم قابىلدانعانىن تۇسىندىرەدى. وتباسى مەن كامەلەتكە تولماعانداردىڭ ماسەلەلەرىن تەرەڭ تالداۋ ماقساتىندا كامەلەتكە تولماعاندار ءىسى جونىندەگى مامانداندىرىلعان اۋدانارالىق سوتىندا «وتباسىلىق سوت» جوباسى ىسكە قوسىلدى.

– «تاتۋلاسۋ: سوتقا دەيىن, سوتتا» جوباسى – بارلىق جاققا دا ءتيىمدى ءارى قاجەت. داۋلاردى سوتقا دەيىن مەدياتيۆتىك كەلىسىممەن شەشۋ اياسىن كەڭەيتە بەرۋ كەرەك. ورال قالاسىنىڭ №2 سوتىندا «تاتۋلاستىرۋ كابينەتى» اشىلدى. وندا تاتۋلاستىرۋشى-سۋديا جۇمىس ىستەيدى. كابينەتتىڭ نەگىزگى جۇمىسى – جانجالدى, تاراپتار اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى رەتتەۋگە, جانجالدى شەشۋدىڭ ءوزارا ءتيىمدى جولىن تابۋ. بايتەرەك اۋدانى ورتالىعىنداعى دوستىق ۇيىندە دە تاتۋلاستىرۋ ورتالىعى اشىلدى, – دەيدى ب.امەتوۆ.

وبلىس سوتتارى 2018 جىلى تاراپتاردىڭ تاتۋلاسۋىنا بايلانىستى مەدياتورلاردىڭ قاتىسۋىمەن 335 قىلمىستىق, 1479 ازاماتتىق جانە 1366 اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىستى قىسقارتىپ, اياقتادى.

ايتا كەتەيىك, وڭىردە بيلەر كەڭەسىن قۇرۋ تۋرالى باستاما قولداۋ تاۋىپ, 2018 جىلى ايماقتاعى 108 اۋىلدىق وكرۋگتە بيلەر كەڭەسى قۇرىلدى. وسى بيلەر كەڭەسىنىڭ ارالاسۋىمەن قازىردىڭ وزىندە 4 داۋ شەشىمىن تاپقان. 

قازبەك قۇتتىمۇرات ۇلى,

«Egemen Qazaqstan»

باتىس قازاقستان وبلىسى