قوستاناي قالاسىنىڭ تۇرعىنى, تەمىر جول سالاسىندا ەڭبەك ەتەتىن اسقار تويعانوۆتىڭ ۇيىندە ۇلى اتاسى تويعان دەگەن كىسىدەن ۇرپاقتان-ۇرپاققا مۇرا بولىپ جالعاسىپ كەلە جاتقان قوبىز ساندىقتىڭ تۇبىنەن جارىققا شىقتى. تويعانوۆتار اۋلەتى جاسى ءۇش عاسىرعا جۋىقتاعان بۇيىم دەپ بىلەتىن كونە قوبىزدى جاقىن جىلدارى قولونەر شەبەرى مۇحامەدقالي راحاليەۆ قايتا جوندەپ, اسپاپتىڭ بەت تەرىسىن قايتا قاپتاپ, ماڭدايىنا «نۇرپەيىس (تويعان) اتادان قالعان قوبىز. مۇراگەرلەرگە امانات. ءحVىىى ع.» دەگەن جازۋ جاپسىرىپ بەرىپتى. اسقار قوبىزدى ە.ومىرزاقوۆ اتىنداعى وبلىستىق فيلارمونيانىڭ تەك وڭىرگە عانا ەمەس, رەسپۋبليكاعا تانىمال قوبىزشىسى باتىربەك باينازاروۆقا كورسەتكەن ەكەن.
– قايتا وڭدەلگەن قوبىزدى ويناپ كوردىم, كادىمگىدەي قوڭىر ءۇنى شىعىپ تۇر. ۇلتىمىزعا ءتان كونە زاتتى ۇستاعاندا, بابالارمەن سىرلاسقانداي بولادى ەكەنسىڭ. مەنىڭ دە قوبىزدى قولىما ۇستاپ, توزعان ىسقىنى ىشەككە سالا بەرگەنىمدە جۇرەگىم ءدىر ەتكەندەي بولدى. قوبىز قاراعايدان تۇتاس شابىلعان. نەگىزى قازاقتا قوبىزدىڭ بىرنەشە ءتۇرى بار عوي. مىنا قوبىزدىڭ كولەمى دە, ءۇنى دە نارقوبىزعا كەلەدى. ءاۋ باستا تۇيەنىڭ تەرىسىمەن قاپتالعان دەسەدى. ءتۇسىپ قالعان سىلدىرماقتارىنىڭ ورنىنا قاراعاندا, بۇل باقسىنىڭ قوبىزى بولۋى كەرەك, – دەيدى باتىربەك.
ەل اراسىندا «تويعان ەمشى» اتانىپ كەتكەن نۇرپەيىس ءوز زامانىندا جۇرتىن اۋرۋ-سىرقاۋدان ەمدەگەن ءارى كورىپكەلدىگىمەن دە تانىمال بولعان كورىنەدى. قوبىزدى ساقتاپ وتىرعان اسقار تويعانوۆتىڭ ايتۋىنشا, باباسىنىڭ ادام ەمدەگەندە پايدالانعان تەك قوبىزى عانا ەمەس, قامشىسى مەن قىلىشى دا بولىپتى.
– قوبىز ءبىزدىڭ اۋلەتىمىزدە, قامشى جاماعايىن تۋىستارىمىزدا تۇر. ال قىلىشتىڭ قايدا ەكەنىن بىلمەيمىز. وسى ءۇش جادىگەردىڭ باسىن قوسۋدى ارماندايمىن, – دەيدى اسقار. ەل اۋزىندا نۇرپەيىس باقسىنىڭ مارال يشاننان باتا العان, وعان شاكىرت بولعانى تۋرالى اڭگىمەلەر دە ايتىلىپ قالادى.
– بابامىز ورداباي قونىسى دەگەن جەردە وتەتىن جۇما نامازىندا مارال يشانمەن قاتار تۇرۋ ءۇشىن 130 شاقىرىم جەردەن جاياۋ كەلەدى ەكەن. ونىڭ بويىندا تىلسىم كۇشتىڭ, قاسيەتتىڭ بولعانىنان شىعار, – دەيدى اسقار.
تويعان ەمشىنىڭ بەيىتى تاران اۋدانىنداعى ءشيلى دەگەن اۋىلدىڭ قاسىندا جاتىر. ال قازىر اسقاردىڭ 5-سىنىپتا وقيتىن ۇلى الان قوبىزدىڭ, بابالارىنىڭ تاريحىن زەرتتەۋدى الدەن ماقسات تۇتىپ, اكە-شەشەسى, اجەسى ايتقان اڭگىمەلەردى جيناستىرىپ ءجۇر.
– ءبىر جىلدارى اۋىلدىڭ قويى بەلگىسىز اۋرۋعا شالدىعىپ, باۋىرىن كوتەرە الماي جاتا بەرىپتى. سوندا قاريالار «مالدى تويعان اتانىڭ باسىنا تۇنەتىڭدەر» دەپتى. اۋىل جىگىتتەرى مالدى قورىمعا ءيىرىپ قويىپ, تاڭەرتەڭ تۇرسا, قويلار جايىلىپ ءجۇر ەكەن. مۇنى رايحان دەگەن اجەم ايتىپ وتىرادى ەكەن, – دەيدى كىشكەنتاي الان. زەرەك وقۋشى مۇنىڭ بارلىعى زەرتتەۋدى قاجەت ەتەتىن دۇنيە ەكەنىن جاقسى تۇسىنەدى. ازىرگە قوبىز قۇپياسىن تۇگەل اشقان جوق.
ءنازيرا جارىمبەت,
«Egemen Qazaqstan»
قوستاناي