جاسامپازدىق جولىنداعى جاقىنداستىق

سارسەنبى, 24 قازان 2012 7:18

قازاقستان مەن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قازىرگى كەزدەگى ىنتىماقتاستىعى تۋرالى

17-18 قازاندا الماتىدا قازاقستاننىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنا قابىلدانۋىنىڭ 20 جىلدىعىنا وراي حالىقارالىق كونفەرەنتسيا ءوتتى. باسقوسۋ تاقىرىبى ءححى عاسىرداعى جانجالداردىڭ سەبەپتەرى, الەمدەگى قاۋىپسىزدىكتىڭ ءداستۇرلى ەمەس قاتەرلەرىن ايقىنداۋ جانە اتالعان پروبلەمالارعا حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ نازارىن اۋدارۋ, سونداي-اق قازاقستاننىڭ «Green Bridge» («جاسىل كوپىر») باستاماسىنا قولداۋ كورسەتۋ بولدى.

سارسەنبى, 24 قازان 2012 7:18

قازاقستان مەن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قازىرگى كەزدەگى ىنتىماقتاستىعى تۋرالى

17-18 قازاندا الماتىدا قازاقستاننىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنا قابىلدانۋىنىڭ 20 جىلدىعىنا وراي حالىقارالىق كونفەرەنتسيا ءوتتى. باسقوسۋ تاقىرىبى ءححى عاسىرداعى جانجالداردىڭ سەبەپتەرى, الەمدەگى قاۋىپسىزدىكتىڭ ءداستۇرلى ەمەس قاتەرلەرىن ايقىنداۋ جانە اتالعان پروبلەمالارعا حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ نازارىن اۋدارۋ, سونداي-اق قازاقستاننىڭ «Green Bridge» («جاسىل كوپىر») باستاماسىنا قولداۋ كورسەتۋ بولدى. حالىقارالىق القالى جيىنعا پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ, قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ, ەلىمىز سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى مەن ديپلوماتيالىق كورپۋستىڭ, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى, الىس-جاقىن شەتەلدەردەن عالىمدار قاتىستى.

ال 24 قازان بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قۇرىلعان كۇنى. تومەندە وسى ايتۋلى ەكى وقيعاعا بايلانىستى ارنايى جازىلعان ماقالانى نازارلارىڭىزعا ۇسىنىپ وتىرمىز.

بىرعانىم ءايتىموۆا,قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇۇ جانىنداعى تۇراقتى وكىلى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى بۇۇ-عا ءوزىنىڭ تاۋەلسىزدىگىن ال­عاننان كەيىن ەكى جارىم ايدان سوڭ, ياعني 1992 جىلدىڭ 2 ناۋرىزىندا تولىققاندى مۇشەلىككە ءوتتى. قازاقستان بۇۇ-عا قابىل­دانعان كەزىندە ەشقانداي جان­جالعا تارتىلماعان, ەشقانداي ىشكى جانە سىرتقى داعدارىستارى مەن قاراما-قايشىلىقتارى جوق الەمدەگى ازداعان ەلدەردىڭ ءبىرى بولاتىن. ءوزىنىڭ دامۋ جولىندا ەلىمىز تۇراقتىلىقتىڭ ەپيتسەنترى بولىپ قالىپ كەلەدى. مۇندا مەم­لەكەتتى جاسامپازدىق جولىمەن دامىتۋعا بارىنشا كۇش-جىگەر جۇمساپ كەلە جاتقان ەل­باسىنىڭ ۇلكەن ەڭبەگى بار ەكەنى كۇمانسىز.بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنا ءمۇ­شەلىككە وتكەن قازاقستان سول ۋا­قىتتان بەرى بۇۇ جارعىسىندا بە­كىتىل­گەن ادام­داردىڭ قۇقى مەن بوس­تان­دى­عىن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى ءمىن­دەتتەمەلەرىنە ادالدىق تا­نىتىپ كەلەدى. وتانىمىز ءمىن­دەتتەمە­لە­رىمەن قاتار, الەمدىك قوعامداس­تىققا تولىققاندى ينتەگراتسيالانۋ قۇقىن الدى. بۇل ءوز كەزەگىندە بۇۇ تاراپىنان جاس تاۋەلسىز مەملەكەت ءۇشىن قاجەتتى رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرىپ, جاڭعىرۋ ءۇشىن كەرەك بولىپ تابىلاتىن ينستيتۋتتار قۇرۋعا ءمۇم­كىندىك بەردى.مۇشەلىككە وتكەن العاشقى كۇنىنەن باستاپ قازاقستان بۇۇ مەن ونىڭ ارنايى مەكەمەلەرىنىڭ جۇمىسىنا اسا بەلسەندىلىكپەن قاتىسىپ كەلەدى. بۇل ىنتىماق­تاستىق مەملەكەتىمىز سىرتقى ساياساتىنىڭ باسىم باعىتتارى­نىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى.ۇيىم جۇمىسىنا قاتىسۋ, بۇۇ شتاب-پاتەرىندە ءبىزدىڭ ۇلت­تىق ءمۇد­دەمىزدى تىكەلەي ىلگەرى­لەتۋ, ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەرمەن ىنتىما­ق­تاس­تىقتى نى­عاي­تۋ ماقسا­تىندا 1992 جىلدىڭ 15 ماۋسى­مىن­دا قا­زاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەن­تىنىڭ جار­لىعىمەن قا­زاقستان رەس­پۋبليكا­سىنىڭ بۇۇ جانىنداعى تۇراقتى وكىلدىگى اشىلدى.ءوزىنىڭ 20 جىلدىق قىزمە­تىندە تۇراقتى وكىلدىك قازاقستان سىرتقى ساياساتىن حالىقارالىق ارەناعا شىعارۋدا, حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك پەن ەلىمىزدىڭ جانە ءوڭىردىڭ ماڭىزدى الەۋمەتتىك-ەكو­نوميكالىق پروبلەمالارىن شەشۋدە بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى. بۇۇ كۇن تارتىبىنە كىرە­تىن بارلىق ماسەلەلەردى شەشۋدىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسى بولا وتىرىپ, قازاقستان ءوزىنىڭ ۇيىممەن ىنتىماقتاستىعى اياسىندا بىرقا­تار باسىم باعىتتارعا ەرەكشە نازار اۋدارادى.تاۋەلسىزدىگىنە قول جەتكىزگەن­نەن كەيىن قازاقستان بۇرىنعى كسرو-نىڭ اسا ءىرى يادرولىق ارسەنالىنا يەلىك ەتىپ قالدى. ەلىمىز اۋماعىندا سەمەي يادرولىق پوليگونى جۇمىس ىستەپ تۇردى. سول كەزدە ەل باسشىلىعى تاراپىنان يادرولىق قارۋدان باس تارتۋ تۋرالى ەڭ دۇرىس شەشىم قابىلدان­عانىن ەرەكشە اتاپ ءوتۋ كەرەك. 1991 جىلدىڭ 29 تامىزىندا قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇل­تان نازارباەۆ سەمەي پوليگونىن جابۋ تۋرالى تاريحي جارلىققا قول قويدى. وسىلايشا, وتانى­مىزدىڭ يادروسىز ساياسات نەگىزىنە بەرىك ىرگەتاس قالاندى. وسى تاريحي وقيعادان كەيىن 20 جىلداي ۋاقىت وتكەندە, بۇۇ باس اسسام­بلەياسىنىڭ 64-ءشى سەسسياسى قا­زاقستاننىڭ باستاماسىن قولداپ, 29 تامىزدى يادرولىق سىناقتارعا قارسى حالىقارالىق ءىس-قيمىل كۇنى دەپ جاريالادى.يادرولىق قارۋدان ءوز ەركىمەن باس تارتىپ, يادرولىق سىناق پوليگونىن جابۋ الەمدىك ءتاجىري­بەدە بۇرىن-سوڭدى كەزدەسپەگەن وقيعا ەدى. مۇنى 2010 جىلدىڭ ءساۋى­رىندە, بۇۇ تاريحىندا العاش رەت, جارىلىستاردىڭ ەپيتسەنترى – سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىندا بولعان كەزىندە بۇۇ باس حاتشىسى پان گي مۋن دە اي­رىقشا اتاپ كورسەتتى. جۋرناليستەرمەن اڭگى­مەلەسۋى بارىسىندا ول سونداي-اق, بۇگىندە سەمەي يادرولىق قارۋ­سىزدانۋ قاجەتتىلى­گىنىڭ جارقىن ايعاعى بولىپ تابىلاتىنىن كول­دەنەڭ تارتتى. «قازاقستان يادرو­لىق قارۋسىز­دانۋ سالاسىندا نا­عىز كوشباس­شىلىق تانىتىپ كەلە­دى. 1991 جىلى پرەزيدەنت نۇر­سۇلتان نازارباەۆ سەمەي يادرولىق پوليگونىن جاۋىپ, يادرولىق قارۋدان باس تارتۋ تۋرالى ناعىز باتىل شەشىم قابىلدادى. بۇل الىستى بولجاعان كورەگەندى قا­دام بولاتىن», دەدى بۇۇ باسشىسى. ول بارلىق ەلدەردىڭ, اسىرەسە, يادرو­لىق دەرجاۆا ەلدەرىنىڭ باسشىلارىن قازاقستاننان ۇلگى الۋعا شاقىردى.بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ قازاق­ستاندا بىرنەشە مارتە بولعانىن اتاپ وتكەن ورىندى. جانە بۇل بۇۇ جوعارى باسشىلىعىنىڭ جاعدايى تۇراقتى, جانجالى جوق مەملەكەتكە ساپارلارى تاجىريبە­سىندە جوق وقيعا ەدى. دەمەك, مۇن­داي ىزەتتى قادامدار باس ۇيىم جوعارى باسشىلىعىنىڭ ەلىمىزدى, ەلباسىمىزدىڭ وڭ باستامالارىن قۇپتاپ قانا قويماي, شىن ءما­نىندە قۇرمەتتەيتىنىن كورسەتەدى.بۇۇ جانىنداعى تۇراقتى وكىلدىك حالىقارالىق قوعامدا­س­تىق­تىڭ نازارىن سەمەي پوليگو­نىنداعى سىناقتاردىڭ زارداپتارىن جەدەل جويۋ قاجەتتىگىنە اۋدارۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىپ كەلەدى. 1997 جىلدان باستاپ وسى باعىتتا 6 قارار قابىلداندى.حالىقارالىق جانە وڭىرلىك قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە 2009 جىلدىڭ ناۋرىزىندا سەمەيدە بەس ورتالىق ازيا مەم­لەكەتى قول قويعان ورتالىق ازيانى يادرولىق قارۋدان ازات ايماق دەپ جاريالاۋ تۋرالى شارتتىڭ كۇشىنە ەنۋىنىڭ سالماقتى ۇلەس بولىپ قوسىلعانى انىق. قازاق­ستان يادرولىق قاۋىپسىزدىكتى نى­عاي­تۋ بويىنشا جانە يادرولىق ما­تەريالداردىڭ تارالۋىنىڭ الدىن الۋ مەن ورتالىق ازيا ايماعىندا يادرولىق تەرروريزممەن كۇرەسكە بايلانىستى وڭىرلىك ءىس-قيمىل جوسپارىن جاساۋعا باستاماشىلىق تانىتتى.قازاقستاننىڭ بۇۇ-داعى تا­عى ءبىر ماڭىزدى باسىمدىق­تارى­نىڭ ءبىرى ەتنوسارالىق جانە ءدىن­ارالىق تولەرانتتىلىق ماسەلەسى بولىپ تابىلادى. ەلىمىز بۇۇ تۋى استىندا قۇرىلعان, 80-نەن استام مەملەكەت پەن حالىق­ارا­لىق ۇيىم كىرەتىن وركەنيەتتەر اليانسى دوستارىنىڭ توبىنا ەنەدى. سونداي-اق قازاقستان 2010 جىلدى مادەنيەتتەردى جاقىن­داس­تىرۋدىڭ حالىقارالىق جىلى دەپ جاريالاۋ باستاماشىلا­رىنىڭ ءبىرى بولدى. باستامانىڭ ماقساتى – مادەني كوپقىرلىلىق پەن مادەنيەتتەر اراسىنداعى ءوزارا الماسۋلاردى جۇزەگە اسىرۋ.بۇل ماقساتتارعا, سونىمەن قاتار, قازاقستان باستاماشىلىق جاساعان جانە بۇگىندە بۇكىل الەم تانىپ مويىنداعان الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباس­شىلارى­نىڭ سەزدەرى قىزمەت ەتىپ كەلەدى. قازاقستان باستامالارى بەيبىت­شىلىك پەن قاۋىپسىز­دىكتى قامتا­ما­سىز ەتۋ ىسىندە ناقتى ءناتي­جەلەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن جەر­گىلىكتى, ۇلت­تىق, وڭىرلىك جانە حا­لىقارالىق دەڭگەيلەردەگى ۇنقا­تى­سۋلاردى ىن­تالاندىرۋدى كوزدەيدى.قازاقستان قىزمەتىنىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى قۇرامداسى تەڭىزگە شىعاتىن جولدارى جوق مەملە­كەت­تەردىڭ ساۋدا جانە ءترانزيتتى-كولىكتىك الەۋەتىن نىعايتۋ ماسە­لەلەرىن شەشۋ بولىپ تابىلادى. بۇل سالاداعى قازاقستاننىڭ ەرەكشە ورنىن 2003 جىلى الماتىدا ۇيىمداستىرىلعان تەڭىزگە شىعاتىن جولدارى جوق دامۋشى ەلدەردىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن حالىقارالىق مينيسترلىكتەر كونفەرەنتسياسى ايعاقتايدى. سول جولى قابىلدانعان الماتى دەك­لاراتسياسى مەن الماتى ءىس-قيمىل باعدارلاماسى قازىرگى كەزگە دەيىن ءوزىنىڭ كوكەيكەستىلىگىن جويما­عا­نى ءوز الدىنا, بۇۇ-عا مۇشە مەم­لەكەتتەردىڭ وسى با­عىت­تاعى حالىقارالىق ىنتىماق­تاس­تىعىن نىعايتۋعا قاجەتتى قۇقىقتىق نە­گىز قالاپ وتىر.قازاقستان 2010 جىلى بەلا­رۋستىڭ باستاماسى بويىنشا قۇرىلعان, 20 مەملەكەتتىڭ باسىن بىرىكتىرەتىن ادامدار ساۋداسىنا قارسى دوستار توبىنىڭ مۇشەسى ەكەنىن دە ايتا كەتەيىك. ءبىز 2010 جىلدىڭ باسىندا بۇۇ باس اسسامبلەياسى تاراپىنان قابىلدان­عان ادام ساۋداسىنا قارسى جاھاندىق ءىس-قيمىل جوسپارىن جا­ساۋعا بەلسەندى قاتىستىق. قا­زاقستان بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭە­سىنىڭ اشىق پىكىرتالاستار الا­ڭىندا كەڭ اۋقىمدى ماسەلەلەردى تالقىلاۋ شارالارىنا دا بەلسەنە قاتىسىپ ءجۇر. بۇل پروب­لە­مالاردىڭ اياسى, سونىمەن بىرگە, يادرولىق جانە كادىمگى قارۋسىز­دانۋ, عارىشتى بەيبىت ماقساتتا پايدالانۋ, تاياۋ شىعىستاعى, پالەستيناداعى جاعدايلار, ءبى­تىم­­گەرشىلىك, يران مەن سولتۇستىك كورەيانىڭ يادرولىق باعدارلاما­لارى, اۋعانستانداعى احۋال, سوزىلمالى جانجالدار, ترانسۇلت­تىق قىلمىس, ەسىرتكى تاسىمالى جانە ت.ب. ماسەلەلەردى قامتيدى.قازاقستان بۇۇ-نىڭ تاعى ءبىر ورتالىق ورگانى – ەكونوميكا­لىق جانە الەۋمەتتىك كەڭەستىڭ (ەكوالك) الەۋمەتتىك جانە ەكو­نوميكالىق باعىتتاعى بىرقاتار ماڭىزدى جۇمىستارىنا دا بەلسەنە قاتىسىپ كەلەدى. ءوزىنىڭ ەكوالك-گە 2008 جىلعى مۇشە­لىگى كەزىندە قازاقستان 8 مەم­لە­كەت­تىڭ ىشىندە العاش بولىپ كەڭەستىڭ رەسمي قۇجاتى رەتىندە تاراتىلعان مىڭجىلدىقتار دامۋ ماقساتتارىن ورىنداعانى تۋرالى باياندامانى ءوز ەركىمەن جاساپ ۇسىندى.ەلىمىزدە 2010-2014 جىلدارعا ارنالعان ۇدەمەلى يندۋستريا­لىق-يننوۆتسيالىق دامۋ باعدار­لا­ماسى قابىلدانعانى بەلگىلى. بۇل وتا­نى­­مىزدىڭ ەكونوميكا­لىق دامۋى­نىڭ ستراتەگياسى بولىپ تابىلادى. سوندىقتان قا­زاقستانعا ءۇس­تىمىزدەگى جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا ۇيىمداستى­رىلعان بۇۇ تاريحىن­داعى اسا ماڭىزدى وقيعالاردىڭ ءبىرى – بۇۇ-نىڭ ورنىقتى دامۋ ءجونىن­دەگى «ريو+20» كونفەرەنتسياسىنا قاتىسۋى وتە ماڭىزدى ءجا­نە پايدالى بولدى. بۇل اۋقىمدى شارا دامۋدىڭ 1992 جىلى ريو-دە-جانەيرو قالاسىندا وتكەن «جەر پلانەتاسى» تاريحي ساممي­تىنەن بەرگى 20 جىلدىعىنا ارنالدى. «ريو+20» كەزدەسۋىنىڭ باستى تا­قى­رىپتارى ەكونوميكانى ەكولوگيا­لاندىرۋ مەن كەدەيشىلىكتى جويۋ, سونداي-اق ورنىقتى دامۋ قادام­دارى بولدى. پرەزيدەنت نۇر­سۇلتان نازارباەۆ «ريو+20-نىڭ» قاراۋىنا ءححى عاسىرداعى ورنىق­تى دامۋدىڭ جاھاندىق ەنەرگو-ەكو­لوگيالىق ستراتەگياسى مەن «جاسىل كوپىر» باستاماسىن ۇسىندى.جاھاندىق ەنەرگو-ەكولوگيا­لىق ستراتەگيا بارلىق ەلدەردىڭ ەنەرگەتيكالىق جانە باسقا دا تابيعي رەسۋرستارعا دەگەن قا­جەتتىلىكتەرىن ەكولوگيا ءۇشىن زاردابى تيمەيتىندەي دەڭگەيدە قا­ناعاتتاندىرۋعا باعىتتالعان. ال «جاسىل كوپىر» باعدارلاماسى ەۋروپا, ازيا جانە تىنىق مۇحي­تى ەلدەرىنىڭ ارىپتەستىگىن دامۋ­دىڭ قازىرگى ءداستۇرلى مودەلدە­رىنەن «جاسىل» ءوسىم تۇجىرىم­داما­لارىنا وتكىزۋ ماقساتىن كوزدەيدى.قازاقستان باسشىسىنىڭ جا­ھاندىق باستامالارى تۋرالى ايت­قاندا, ونىڭ حالىقارالىق ەكونو­ميكالىق جانە قارجى جۇيەلەرىن جەتىلدىرۋ, جاھاندىق ەكونومي­كالىق جانە قارجى داعدارى­سىنىڭ سالدارىن ەڭسەرۋدە ءۇي­لەسىمدى شارالار قابىلداۋ مەن بولاشاقتا مۇنداي كەلەڭسىزدىك­تەردى بولدىرماۋ بويىنشا ۇسى­نىستار جاسا­عانىن اتاپ وتكەن ورىندى.داعدارىستى ەڭسەرۋدىڭ ماڭى­زى مەن حالىقارالىق قارجى قاتىناستارىنىڭ جاڭا ۇلگىلەرىن ىزدەستىرۋ قاجەتتىگىن ەسكەرە وتىرىپ, قازاقستاننىڭ تۇراقتى وكىلدىگى اتالعان باعىتتاردا ناق­تى ۇسىنىستار مەن يدەيالار قام­تىلعان پرەزيدەنتتىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىن بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ رەسمي قۇجات­تارى رەتىندە ءۇش مارتە تاراتتى.قازاقستاننىڭ بۇۇ-داعى ءمىن­دەتتەرى اۋقىمدى. جانە سايكە­سىنشە ەلىمىزدىڭ ۇيىم ىستەرىندەگى قىزىعۋشىلىق الاڭى دا كەڭ. مىسال ءۇشىن قازاقستان دەلەگا­تسيا­سىنىڭ ءبىر جىل ىشىندە جاسايتىن مالىمدەمەلەرىنىڭ سانىنا سىلتەمە جاساساق تا جەتكىلىكتى. ماسەلەن, قازاقستان بۇۇ باس اسسامبلەياسى ءار سەسسياسىنىڭ كۇن تارتىبىنە ءتۇرلى تاقىرىپتار بويىنشا شامامەن ءجۇز شاقتى مالىمدەمە جاسايدى.قازاقستاننىڭ بۇۇ جانىن­داعى تۇراقتى وكىلدەرى ءتورت مارتە بۇۇ باس اسسامبلەياسى ءتۇر­لى سەسسيالارىنىڭ ۆيتسە-پرە­زي­دەنتتىگىنە سايلاندى. بۇعان قوسا, ءبىز بۇۇ-نىڭ ورنىقتى دامۋ جونىندەگى كوميسسياسى 20-شى سەسسياسىنىڭ توراعاسى بولىپ سايلاندىق. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ باسىندا قازاقستان يۋنيسەف-ءتىڭ اتقارۋشى كەڭەسىنىڭ بيۋرو قۇرامىنا ءبىر جىل مەرزىمگە سايلاندى. سونىمەن قاتار, تاعى ءبىر ماڭىزدى جەتىستىگىمىز ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 17 قاڭتارىندا قازاق­ستان وكىلى – بەلگىلى زاڭگەر, قا­زاق­ستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى, پروفەسسور مارات سارسەمباەۆ­تىڭ ادام قۇقى جونىندەگى كوميتەت مۇشەلىگىنە سايلانۋى بولدى.ءبىز ءۇشىن 2017-2018 جىلدارى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە تۇراقتى ەمەس مۇشەلىككە سايلانۋ ماڭىزدى مىندەت بولىپ تابىلادى. سايلاۋ 2016 جىلى وتەتىن­دىگىنە قاراماستان, بۇۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردەن قولداۋ الۋ ءجو­نىندەگى سايلاۋ ناۋقانى قازىردىڭ وزىندە باستالىپ كەتتى.شامامەن 20 ادام – قازاق­ستان ازاماتتارى بۇۇ-نىڭ ءتۇرلى ورگاندار جۇيەسىندە جۇمىس ءىس­تەپ, ۇيىمنىڭ بىتىمگەرشىلىك, دامۋ, ەسىرتكىگە قارسى كۇرەس, بيۋدجەت ماسەلەلەرى, كونفەرەنتسيالىق قامتاماسىز ەتۋ, بايلانىس جانە اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سياق­تى قىزمەتتەرىنە قاتىسىپ كەلەدى.ءبىز قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ەلىمىز وكىلىن بۇۇ-نىڭ اسا جوعارى لاۋازىم­دارىنىڭ بىرىنە ىلگەرىلەتۋ ءجو­نىندەگى جوباسى تابىستى جۇزەگە اسىرىلعانىن ماقتانىشپەن ايتا الامىز. بۇۇ جۇيەسىندە ماڭىزى جونىنەن ەكىن­شى دارەجەلى لاۋازىمدى – بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسار­لى­عىن تاريحىمىزدا تۇڭعىش رەت وتانداسىمىز قا­سىم-جومارت تو­قاەۆ يەلەنسە, ول سونداي-اق بۇۇ-نىڭ جەنەۆاداعى بولىمشەسىنىڭ باس ديرەكتورى جانە قارۋسىزدانۋ جونىندەگى كونفەرەنتسيانىڭ باس حاتشىسى بولىپ تابىلادى. ق.تو­قاەۆتىڭ تاعايىندالۋى – قا­زاقستان وكىل­دىگىنىڭ كاسىبي جانە ساياسي دەڭگەيى جوعارىلىعىنىڭ, تۋعان وتانىمىز بەن ونىڭ باسشىسى بەدە­لىنىڭ تانىلىپ, مو­يىن­دالعا­نىنىڭ ايعاعى.ەندى بۇۇ-نىڭ قازاقستان­دا­عى جۇمىسى تۋرالى قىسقاشا ايتا كەتەيىك. قازىرگى كەزدە قازاق­ستاندا بۇۇ-نىڭ مىنا قۇرى­لىمدارى: بۇۇ-نىڭ دامۋ باع­دار­لاماسى (بۇۇدب), بۇۇ-نىڭ بالالار قورى (يۋنيسەف), بۇۇ قورىنىڭ حالىقتىڭ ورنالاسۋى سالاسىنداعى سۋبوڭىرلىك ءوفيسى (يۋنفپا). سونداي-اق بۇۇ-نىڭ ءبىلىم بەرۋ, عىلىم جانە مادە­نيەت ماسەلەلەرى بويىنشا ءوڭىر­لىك وكىلدىگى (يۋنەسكو), بۇۇ-نىڭ بوسقىندار ىستەرى جونىندەگى جوعارعى كوميسسارى باسقارماسى (بۇۇ بجكب), بۇۇ-ايەلدەر, بۇۇ-نىڭ ۆيچ/سپيد بويىنشا بىرلەسكەن باعدارلامالارى (يۋن­ەيدس), بۇۇ-نىڭ گۋمانيتارلىق ماسەلەلەردى ۇيلەستىرۋ باسقار­ماسى (بۇۇ گمۇب) جۇمىس ءىس­تەيدى. جانە قازاقستاندا دۇنيە­جۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيى­مىنىڭ (ددۇ), بۇۇ-نىڭ ەسىرتكى جانە قىلمىستىلىق بويىنشا باسقارماسىنىڭ (بۇۇ ەقب), حا­لىقارالىق ەڭبەك ۇيىمىنىڭ (حەۇ) وفيستەرى تىركەلگەن.ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارى تۋرالى ايتاتىن بولساق, قازاقستان بۇۇ مەن ونىڭ ينستيتۋتتارىنىڭ ءمۇم­كىندىكتەرىن ماقساتتى تۇردە پايدالانۋ نيەتىندە. بۇل, اسىرە­سە, ارال مەن بالقاشتىڭ قۇر­عاۋى, بۇرىنعى سەمەي پوليگونى اۋماعىنىڭ را­ديواكتيۆتى ساۋلە­لەنۋى, اۋىز سۋ كوزدەرىنىڭ لاستانۋى مەن ولاردىڭ جالپى ازايۋى, ونىڭ ىشىندە مۇز­دىقتاردىڭ ەرۋى مەن كليمات­تىڭ وزگەرۋى, ت.ب. ەكونوميكالىق جانە گۋماني­تار­لىق, تەحنوگەندىك جانە ەكولوگيا­لىق اپاتتاردىڭ تە­رىس سال­دارىن جۇمسارتۋعا باعىت­تال­عان ناقتى شارالاردان ايقىن كو­رىنەدى. كە­لەسى ءبىر ماڭىزدى ءمىن­دەت ءبىر­قاتار گۋمانيتارلىق سيپات­تاعى, ونىڭ ىشىندە كەدەيشىلىكتى ازايتۋ, تۇرعىندار دەنساۋلىعىن جاقسار­تۋ, انا مەن بالا ءولىم-ءجى­تىمىن ءتو­مەندەتۋ سياقتى بىرقاتار پروبلەمالاردى شەشۋ بولىپ تابىلادى. وسىعان بايلانىستى مىڭ­­جىلدىق دامۋ ماق­ساتتارى مەن ورنىقتى دامۋ قاعي­داتتارىنا ءتيىمدى جانە دەر كە­زىندە قول جەت­كىزۋگە باعىتتا­لاتىن شارالارعا ەرەك­­­شە نازار اۋدارىلاتىن بولادى.قازاقستاننىڭ اتالعان ماق­سات­تارعا جەتۋ جونىندەگى ءوز ءمىن­دەت­تەمەلەرىنە ادالدىعى ەلىمىز­دىڭ بۇۇ-مەن قارىم-قاتىناسىن ودان ءارى دامىتۋىنا نەگىز قالاي بەرمەك.