سارسەنبى, 8 تامىز 2012 7:52
«قاراشىعاناق پەتروليۋم وپەرەيتينگ ب.ۆ.» كومپانياسى كوپتەن بەرى ءونىم وندىرۋمەن قاتار ساۋابى مول ىستەردى دە اتقارىپ كەلەدى. ونىڭ ناقتى كورىنىسى – بار جاقسىنى بالالارعا باعىتتاعان جۇمىسى بولىپ وتىر. كومپانيا قاراشىعاناق مۇناي-گاز كوندەنساتتى كەن ورنى ورنالاسقان ماڭايداعى اۋىلداردىڭ بالالارىنا 2004 جىلدان باستاپ «تالاپ» جازعى لاگەرىنە دەمالۋعا جولدامالاردى بەرۋدى يگى داستۇرگە اينالدىرعان. ونى ودان ءارى اينالدىرۋدى ماقسات ەتكەن.
سارسەنبى, 8 تامىز 2012 7:52
«قاراشىعاناق پەتروليۋم وپەرەيتينگ ب.ۆ.» كومپانياسى كوپتەن بەرى ءونىم وندىرۋمەن قاتار ساۋابى مول ىستەردى دە اتقارىپ كەلەدى. ونىڭ ناقتى كورىنىسى – بار جاقسىنى بالالارعا باعىتتاعان جۇمىسى بولىپ وتىر. كومپانيا قاراشىعاناق مۇناي-گاز كوندەنساتتى كەن ورنى ورنالاسقان ماڭايداعى اۋىلداردىڭ بالالارىنا 2004 جىلدان باستاپ «تالاپ» جازعى لاگەرىنە دەمالۋعا جولدامالاردى بەرۋدى يگى داستۇرگە اينالدىرعان. ونى ودان ءارى اينالدىرۋدى ماقسات ەتكەن.
قپو دەمەۋشىلىك قىزمەتىن تۇراقتى نەگىزدە جۇرگىزەدى. جەرگىلىكتى قوعامداستىقتاردى دامىتۋ ءجونىندەگى جوبالارعا قارجىلىق قولداۋ كورسەتۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارى كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەستەردىڭ وتىرىستارىندا انىقتالادى. مۇنداي كەڭەستەر كاسىپشىلىككە تاياۋ ماڭداعى ءتورت كەنتتە ارەكەت ەتەدى. بالالاردىڭ جازعى دەمالىسى – اتالعان كەڭەستەردىڭ ارقاۋىنا اينالعان تۇراقتى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى. جازعى كانيكۋل كەزدەرىندە بورلىلىك جەتكىنشەكتەر ورالداعى «تالاپ» گيمنازياسى جانىندا اشىلعان لاگەرگە بارىپ دەمالۋدى ۇناتادى. بيىلعى جاز ايلارىندا قاراشىعاناق كەن ورنىنىڭ اۋماعىنداعى ءبورلى اۋدانىنىڭ ۋسپەنوۆكا, پريۋرالنىي, جارسۋات جانە بەرەزوۆكا اۋىلدارىنىڭ جاسى 7-دەن 14-كە دەيىنگى 160 ۇل مەن قىزى تىنىعىپ, بوي ءتۇزەيدى. قپو-نىڭ ورنىقتى دامۋ ءبولىمىنىڭ حالىقپەن جۇمىس ءجونىندەگى مامانى اقمارال ءادىلوۆا اتالعان جۇمىسپەن بىرنەشە جىلدار بويى اينالىسىپ ءجۇر. ونىڭ ايتۋىنشا, «تالاپتا» بالالاردىڭ جاقسى دەمالىپ, كۇش جيناۋىنا جان-جاقتى جاعداي جاسالعان.– بالالار مۇندا تەز بەيىمدەلىپ, وزدەرىن تانىتۋعا قۇشتار بولادى, – دەيدى ول. – ءار بالانىڭ وزىندىك تالابى مەن تالانتى بار. مىنە, وسى ۇشقىنداردى تانىپ-بىلۋگە ۇستازدار كومەككە كەلەدى. جەتكىنشەكتەردىڭ رۋحاني جەتىلۋىنە اقىل-كەڭەستەرىن بەرىپ, تالماي ىزدەنىس تانىتادى. ولاردىڭ قالىپتاسىپ, ءتىل تابىسىپ كەتۋلەرىنە دە جول سىلتەيدى. شىن مانىندە, «تالاپتا» ءبارى تانىمدى ءارى پايدالى. بالالار ۇيلەرىنە ۇنەمى ۇلكەن اسەرمەن ورالادى. مۇندا العاش رەت بولعان جەتكىنشەك كەلەسى جولى دا كەلۋگە اسىعارى ءسوزسىز.«تالاپتا» بولىپ جاقسى ىستەرگە تالاپتانعان جەتكىنشەكتەردىڭ ءجۇزىن كورگەندە ەرىكسىز قۋانىشقا كەنەلەسىڭ. ءار اۋىسىم سايىن لاگەرگە كەلەتىن بالالاردى بۇيىرىندە «قاراشىعاناق» دەگەن جازۋى بار جايلى اۆتوبۋستار جەتكىزەدى. ولار دەمالىس ورنىنا اياق باسقان ساتتەن باستاپ-اق وزدەرىن كەرەمەت جاقسى سەزىنەدى. الدىمەن تانىستىق باستالادى. سودان كەيىن بارىپ جاساق ساردارى تاڭدالادى. ءوزارا سىيلاستىق پەن كومەككە قول سوزۋ ءتارىزدى جاقسى ءداستۇر قالىپتاسىپ, سوڭى دوستىققا ۇلاسادى. جابدىقتار مەن ويىنشىقتارعا ۇقىپتى قاراپ, كۇتىپ ۇستالادى. ىشكى ءتارتىپ ماسەلەلەرى ۇدايى نازاردا. ەرتەڭگىلىك جاتتىعۋلار ەرەكشە سەرپىلىسپەن ورىندالادى. ويتكەنى شىنىقساڭ شىمىر بولاتىنىڭ انىق. بۇل تالىمگە ءبارى ءۇيىر.لاگەردە ۋاقىتتى بارىنشا پايدالى ءارى قىزىقتى ەتىپ وتكىزۋ ماسەلەسى ويلاستىرىلعان. ءبىرىنشى كەزەكتەگى مىندەت – ول بالالاردىڭ كوڭىل-كۇيىنىڭ كوتەرىڭكى بولىپ ءجۇرۋى. بۇل ورايدا ءتۇرلى ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلادى جانە جۇيەلى جۇرگىزىلەدى. ال دارىگەرلەر جەتكىنشەكتەردىڭ شىنىعۋىن ءجىتى قاداعالايدى. سونداي-اق سەرۋەنگە شىعۋ, وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ جانە ەكولوگيا مۇراجايلارىنا, تەاترعا, فيلارمونياعا, شاعىن حايۋاناتتار ساياباعىنا بارىپ تانىمدارىن ارتتىرۋعا دا كەڭ جول اشىلعان. بيىلعى جاز ىستىق بولىپ تۇر. وسىعان بايلانىستى قالا ساياباعىندا دەمالۋ ءۇشىن «تالاپ» ولارمەن شارت جاساسقان. بالالار ساياباقتاعى جاعاجايدا سۋعا ءتۇسىپ, تازا اۋا جۇتىپ تىنىعادى. جاز جايناتىپ, كۇن كۇلدىرەدى.لاگەردەگى تاربيەشىلەر ءار بالانىڭ جۇرەگىنە جول تابۋعا ابدەن ماشىقتانىپ العان. ءوزارا تاتۋلىق پەن دوستىق تۋراسىندا كوپ جۇمىس تىندىرادى. وسى جۇمىستارعا ۇيىتقى بولىپ جۇرگەن ولگا كازانتسەۆانىڭ ەڭبەگى ەرەكشە. اۋىسىمنىڭ ءار كۇنى ناقتى ءبىر تاقىرىپقا ارنالىپ قويىلادى. ماسەلەن, «باسقا پلانەتالىقتار» كۇنىندە ءار جاساق ءوزىنىڭ ىڭعايىنا قاراي عالامشار مەن كوستيۋمدەردى ويلاپ تابادى. بۇل كيىمدەردى ارينە وزدەرى جاسايدى. وعان نەگىزىنەن قاعاز, گازەت, بۋمالار جۇمسالادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, قيال مەن قول ونەرىنە كەڭ ءورىس اشىلعان. «لاگەر ارۋى» اتاعىنا كونكۋرس ءوتىپ تۇرادى. ال «سەرىلەر» كۇنىندە بالالار جۇرەكتىلىك پەن ەپتىلىككە كۇش سىناسادى. بي, سۋرەت كونكۋرستارى مەن سپورت سايىستارى ءجيى وتكىزىلەدى. كەشكىلىك كۇن قورىتىندىسى شىعارىلادى. بەلسەندىلىك تانىتقان بالالار ديپلومدارمەن جانە ءتاتتى ءجۇلدەلەرمەن (تاتتىلەرمەن) ماراپاتتالادى.– ءبورلى اۋدانىنان كەلگەن بالالار جايدارى جانە كەز كەلگەن ىسكە ىنتالى, – دەپ تۇسىندىرەدى لاگەر ديرەكتورى تاتيانا لاريونچەۆا. – لاگەردە بالالار بىراۋىق كومپيۋتەردەن قول ءۇزىپ, اينالاعا شىن مانىندە اۋاني قاراي الادى. مۇنداي «ءۇزىلىس» ءبىر ءسات بولسا دا دەنساۋلىققا پايدالى ەكەندىگى ءسوزسىز. تەلەديدار تەك اۋا رايى قولايسىز بولعان جاعدايدا كورسەتىلەدى. بۇنىڭ ءبارى تابيعات اياسىندا شىنايى دەمالۋدىڭ كورىنىسى. لاگەردە كۇنىنە التى رەت تاماق بەرىلەدى. ەكى تاڭعى اس, ونىڭ بىرەۋى – دارۋمەندى. جانە دە ەكى كەشكى اس, ونىڭ بىرەۋى – ءسۇت ونىمدەرى. ۇلتتىق اس ءۇيىنىڭ تاعامدارىن دا دايىندايمىز. بالالاردىڭ ۇيالى تەلەفوندارى سەيفتە ساقتالادى. اۋىسىم اياقتالعان كەزدە عانا قايتارىلادى. ال ولار اتا-انالارىمەن ارنايى بولىنگەن ۋاقىتتا قالاارالىق بايلانىس بويىنشا سويلەسەدى.لاگەردە وتكەن كۇندەر تۋرالى ارنايى ستەند جاسالادى. وندا بالالار مەن تاربيەشىلەردىڭ تاڭداۋلى سۋرەتتەرى ىلىنەدى. ءجاسوسپىرىم ءتىلشىلەر جاساق قابىرعا گازەتتەرىن شىعارۋعا دا ىنتالى. ۇيىرمەلەر مەن سەكتسيالار ۇيىمداستىرىلعان. ءاركىم ءوزىنىڭ قالاعان سۇيىكتى ىسىمەن اينالىسادى. قىزىققا تولى كۇندەر دە زۋلاپ وتەدى. سونىڭ قورىتىندىسىنداي, قوشتاسۋ الاۋى جاعىلادى. پريۋرالنىي كەنتىنەن كەلگەن دينارا سۇلتانبەكوۆا مەن اسلان قادىربەكوۆ «تالاپتاعى» ۇلگىلى ىستەر تۋرالى ريزاشىلىقپەن ايتىپ, كەلەسى كەزدەسۋدى اسىعا كۇتەتىندەرىن جاسىرمايدى.قپو-نىڭ ورنىقتى دامۋ ءجونىندەگى ەسەبىندە اتاپ كورسەتىلگەنىندەي, كەن ورنىنىڭ ينۆەستورلارى اۋداندىق «مەنىڭ اۋىلىم – مەنىڭ وتانىم» اتتى سۋرەتتەر, فوتوسۋرەتتەر جانە شىعارمالار كونكۋرسىنىڭ دەمەۋشىسى بولدى. ۇزدىك جۇمىستار ارنايى تىزبەگە ەنگىزىلدى. ولار بيىل جارىق كوردى. قارجىلىق قولداۋ «بايتەرەك» مۇگەدەك بالالاردىڭ انالارى ءبىرلەستىگىنە, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالارعا ارنالعان ءبىلىم بەرۋ ورتالىعىنا, «گراتسيا» بالالار-جاسوسپىرىمدەر ۆولەيبول كلۋبىنا كورسەتىلدى. اقسايداعى ونەر مەكتەبى وقۋشىلارىنىڭ يتالياعا بارىپ كەلۋىنە قارجى ءبولىندى. سونىڭ ناتيجەسىندە ولار ريم, ۆەنەتسيا جانە ۆاتيكاننىڭ گالەرەيالارى مەن مۇراجايلارىندا بولىپ, فلورەنتسياداعى شەبەرلىك سىنىبىنا قاتىستى. «ادەم» بي انسامبلى قپو-نىڭ كومەگىمەن ساراتوۆتا وتكەن حالىقارالىق بالالار فەستيۆالىنە قاتىسۋعا مۇمكىندىك الدى. «قاراشىعاناق پەتروليۋم وپەرەيتينگ ب.ۆ.» كومپانياسىنىڭ قارجىسىنا ءبورلى اۋدانىنىڭ بالالارىنا ويىنشىقتار, كىتاپتار, ترەناجەرلەر, ال مەكتەپتەر مەن بالاباقشالارعا جيھازدار ساتىپ الىندى. بۇل كومپانيانىڭ يگىلىكتى ىستەرىنىڭ تولىق ءتىزىمى ەمەس. ول الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىن تابا بەرمەك.«تالاپ» لاگەرىنىڭ ديرەكتورى تاتيانا لاريونچەۆا قاراشىعاناقتىڭ ينۆەستورلارى تۋرالى تەك تارتىمدى عانا اڭگىمە قوزعايدى. سەبەبى, ولار بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ ۇلگىسى, قۇرمەتكە لايىقتى جانە ونەگەلى ءىستىڭ باستاماشىسى.مارات اققۇل,«ەگەمەن قازاقستان».باتىس قازاقستان وبلىسى.