قىساستىق قۇربانى

قولىما قالام الىپ, تاريح قويناۋىنا كەتكەن وقيعانى قاۋزاعالى وتىرمىن. ءيا, ودان بەرى مىنە, اتتاي 50 جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. تاريح شىندىقتى جاسىرمايدى, ۋاقىتى كەلگەندە قۇپيانىڭ قاقپاعىن ءبارىبىر اشادى دەگەن وسى ەكەن. سونىمەن, وتكەن كۇندەردىڭ وكىنىشتى وقي­عاسىنا قۇلاق تۇرەلىك…

وندا ەلدىڭ قوڭىر كۇز­بەن قوشتاسىپ, قى­تى­مىر جەلتوق­سان­نىڭ ىز­عارىنان ىعا باستاعان شاعى بولاتىن. ءدال سول كۇن­دەرى, (ياعني 1962 جىلى 17 جەل­توقساندا قا­زاق ەلىن اشۋلى اياز قاھارىنان بەتەر قالتىراتقان وقيعا بولدى. سىر بويى ازاماتتارىنا «ارىز­قوي», «كۇن­شىل», «كارتاپاز» دەگەن اتاق س ۇلىكشە جابىستى. ەل بولىپ, ات ۇستىندە جۇرگەن ازاماتتار جۇرت بەتىنە قاراي الماي قال­دى. بۇل ءبىر ارى بار, نامىسى بار ادام­نىڭ بەتىنە تۇسكەن داق ەدى. جارتى عاسىر ۋاقىت وتسە دە اتالمىش قياناتتى كوزى كورىپ, كۋاسى بول­عان­دار ءالى وكىنىپ, ەرىكسىز باس شايقايدى.

قولىما قالام الىپ, تاريح قويناۋىنا كەتكەن وقيعانى قاۋزاعالى وتىرمىن. ءيا, ودان بەرى مىنە, اتتاي 50 جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. تاريح شىندىقتى جاسىرمايدى, ۋاقىتى كەلگەندە قۇپيانىڭ قاقپاعىن ءبارىبىر اشادى دەگەن وسى ەكەن. سونىمەن, وتكەن كۇندەردىڭ وكىنىشتى وقي­عاسىنا قۇلاق تۇرەلىك…

وندا ەلدىڭ قوڭىر كۇز­بەن قوشتاسىپ, قى­تى­مىر جەلتوق­سان­نىڭ ىز­عارىنان ىعا باستاعان شاعى بولاتىن. ءدال سول كۇن­دەرى, (ياعني 1962 جىلى 17 جەل­توقساندا قا­زاق ەلىن اشۋلى اياز قاھارىنان بەتەر قالتىراتقان وقيعا بولدى. سىر بويى ازاماتتارىنا «ارىز­قوي», «كۇن­شىل», «كارتاپاز» دەگەن اتاق س ۇلىكشە جابىستى. ەل بولىپ, ات ۇستىندە جۇرگەن ازاماتتار جۇرت بەتىنە قاراي الماي قال­دى. بۇل ءبىر ارى بار, نامىسى بار ادام­نىڭ بەتىنە تۇسكەن داق ەدى. جارتى عاسىر ۋاقىت وتسە دە اتالمىش قياناتتى كوزى كورىپ, كۋاسى بول­عان­دار ءالى وكىنىپ, ەرىكسىز باس شايقايدى.

«وكىنىپ» دەگەن ءسوزدى قايتا­لا­ۋىما تاريح تارازىسى دالەل­دەپ بەرگەن ايعاق بار. …1962 جىلدىڭ 17 جەلتوقسانى كۇنى تورتكۇل ءدۇ­نيەنى دىرىلدەتىپ تۇرعان كپسس-ءتىڭ باس گازەتى «پراۆدادا» «سو­عىلعان كارتا» «بيتايا كارتا» دەگەن فەلەتون جارىق كوردى. ونىڭ باس كە­يىپكەرى قازاق سسر-ىندەگى قى­زىل­وردا وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى سالىمگەرەي توق­تا­مىسوۆ ەدى. گازەت ازاماتتىڭ ەل الدىنداعى ەڭ­بەگى مەن ار, بەدەلىن تاپتاپ, توقتامىسوۆتى «كارتاپاز» دەپ سۋايت­شا سىپاتتاعان. تاقى­رىپ­­­تىڭ تۇزى تاتىمسىز, دايەگى ءدار­مەنسىز, جەكە ادامنىڭ ءبىر ءسات­­تىك پەندەلىك ارەكەتىنە ءوتى­رىك جالا جاۋىپ, تاسادا جاتىپ تاس اتۋشى­لاردىڭ مۇددەسىن ورىنداعان. مە­نىڭ بۇل سوزىمە ءشۇبا كەلتى­رۋشىلەر بولسا ولار­دىڭ قازاق­ستانداعى 1962 جىل­عى جەلتوق­سان­نىڭ 18-ءى كۇنگى شىققان ورتالىق, وبلىستىق گا­زەت­تەرى كوشىرىپ باسقان فەلەتوندى جەر­گىلىك­تى باسىلىم تىگىن­دىلەرىنەن قاراپ, وقىپ شىعۋلارىنا بولادى.«پراۆدا» گازەتى «كارتاپاز» اتاندىرعان سالىمگەرەي توقتا­مى­سوۆ كىم ەدى؟ قياناتتىڭ قىل شىلبىرى موينىنا ءتۇسىپ, قول­دان ۇيىمداستىرىلعان ارەكەت­تىڭ قۇربانى بولعان ۇلتجاندى  بۇل ازامات 1914 جىلى قوستا­ناي وبلىسى, زاتوبول اۋدانى, «اقسۋ» اۋىلىندا دۇنيە­گە كەلگەن. الدىمەن ورىس-قازاق مەك­تەبىندە ساۋات اشىپ, ەڭبەككە ەرتە ارالاسادى. وقىعان ءارى بەل­­­سەندى جىگىت جاستاي كوزگە ءتۇسىپ, قوعامدىق ساياسي جۇمىس­تارعا تارتىلادى. 1941 جىلى ءوزى تۋعان وڭىردەگى ۋريتسكي اۋدان­دىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ەكىنشى حاتشىسى بولىپ سايلانادى. بۇل جۇمىس­تاعى ىسكەرلىگىن بايقاعان جوعارى ورىن­­دار ۇزاماي ونى 1943 جىلى امانگەلدى اۋدانىنا ءبىرىنشى حاتشى ەتىپ جوعارىلاتادى. وسى قىز­مەتتەردە ءجۇرىپ ءوزىنىڭ ادال دا ساياسي ساۋاتتىلىعىمەن, ۇيىم­داس­تىرۋ قابىلەتىمەن حالىقتىڭ ءۇل­كەن قۇرمەتىنە بولەنەدى.وسىلاي س.توقتامىسوۆتىڭ سايا­­سي سالاداعى ورلەۋ ساپارى ءسا­تىمەن سوزىلا بەرەدى. 1945-1949 جىلدار ارالىعىندا قوستاناي وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ەكىن­شى حاتشىسى قىزمەتىنە جوعا­رىلاتىلدى. ودان 1949-1950 جىل­­­­دارى سەمەي وبلاتكومىنىڭ توراعاسى مىندەتىن اتقاردى.س.توقتامىسوۆتىڭ ەلدەگى قىز­مەتىن ءجىتى باقىلاپ, ۇنەمى وڭ باعا بەرىپ وتىرعان جوعارى ورىندار ونى 1950 جىلى كپسس ور­تالىق كوميتەتىنىڭ جانىن­داعى جوعارى پارتيا مەكتەبىنە وقۋعا جىبەردى.ونى ۇزدىك ءبىتىرىپ كەلگەن سوڭ ساكەڭ 1953 جىلى ورال وب­لىستىق پارتيا كوميتە­تىنىڭ ءبى­رىن­شى حاتشىسى بولىپ سايلاندى. بۇل وبلىستى ول ءۇش جىل باس­قارعاننان كەيىن قازاق­ستان كومپارتياسى ورتالىق كو­مي­تەتىنىڭ ۇيعارىمىمەن 1956 جىلى رەسپۋبليكا كاسىپ­وداق­تا­رى ورتالىق كوميتەتىنىڭ توراعا­سى بولىپ سايلاندى. ال, 1961 جىلدان جوعارى­دا ايتىلعان, قول­دان قۇرىلعان «قاقپانعا» ءتۇس­كەنشە, ياعني, 1963 جىلدىڭ 10 قاڭتارىنا دەيىن قى­زىلوردا وب­لىستىق پارتيا كومي­تەتىنىڭ ءبى­رىنشى حاتشىلىعىن اتقاردى.ازاماتتىڭ ادامي اجارىن اي­شىقتاي تۇسەتىن دالەل-بايانى­مىز­دى جالعاستىرا تۇسەيىك. س.توق­­­تامىسوۆ قازاقستان كومپارتياسى 3-4, 5-7, 10-11 سەز­دە­رىنىڭ دەلەگاتى بولعان, كوپ جىل ككپ ورتالىق كوميتەتىنىڭ مۇشەلى­گىنە سايلانعان ادام. ول ءىV-V سايلانعان كسرو جوعارعى كە­ڭەسىنىڭ جانە ءىى-ءىىى سايلانعان رەسپۋبليكا جوعارعى كەڭەسىنىڭ دەپۋتاتى بولدى.س.توقتامىسوۆ يەلەنگەن ماق­تاۋ-ماداقتار دا ازامات مارتەبە­سىن وسىرە تۇسەدى. ونىڭ تۋعان ەلى­نىڭ گۇلدەنۋى ءۇشىن توككەن تەرىن با­عالاپ, پارتيا مەن ۇكىمەت ونى لەنين, ەڭبەك قىزىل تۋ, ءى-ءىى دارەجەلى « ۇلى وتان سوعىسى» وردەندە­رى­مەن, الدەنەشە مەدالدارمەن ماراپاتتادى. مىنە, وسىلاردىڭ ءوزى-اق ساكەڭنىڭ قا­زاق­ستاننىڭ قاجىرلى قايرات­كەر­لە­رىنىڭ ءبىرى ەكەنىن ايقىنداي ءتۇس­سە كەرەك.ەندەشە, وسىنداي شىندىق ءبا­سەكەسىندە شىڭدالعان, ءومىر ءتا­جى­ريبەسى تولىسقان, حالىق قالاۋ­لى­سى كەنەت قالاي شوق باستى, قىر­سىقتىڭ قىل شىلبىرى قالاي ءتۇستى موينىنا؟ ەندى وسى جارتى عاسىردان بەرى جابۋلى جاتقان جۇمباقتىڭ قاقپاعىن اشىپ كورەيىك.ەلۋىنشى جىلداردىڭ سوڭىن الا ەلدى بيلەپ تۇرعان ن.س حرۋ­ششەۆتىڭ الاساپىرانى باستالدى. سول كەزدىڭ تىلىمەن ايتقاندا سسسر-دە حالىق شارۋاشىلىعىن باسقارۋدىڭ لەنيندىك نورمالارى بۇزىلدى. ماسەلەن, قازاقستاندا قوس وبكوم, ولكەلەر, وندىرىستىك باسقارمالار جاساقتالدى. اۋپارت­­­­كومدار تاراپ, اۋىل شارۋاشى­لىعى وندىرىستىك باسقارمالا­رى­نىڭ جا­نىن­داعى پارتكوم بولىپ قالدى.وسى قۇرىلىمنىڭ ارقاسىندا قكپ ورتالىق كوميتەتىنىڭ قا­تارداعى حاتشىسى ىسمايىل يۋسۋ­پوۆ وڭتۇستىك قازاقستان (جامبىل, شىمكەنت, قىزىلوردا وبلىستارىن بىرىكتىرگەن) ولكەلىك پارتيا كومي­تە­­­تىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىلىعىنا سايلاندى. جەكە لاۋازىم تىزگىنى قولىنا تيگەن سوڭ ول وداقتى ءيىرىپ, ورگىزىپ وتىرعان ن.­­س.حرۋ­­­ششەۆتىڭ قولتىعىنا كىرىپ, سەنى­مىنە ەنۋدىڭ الۋان ايلا-شار­عىسىنا كىرىستى. جاعىم­پازدىقتى جالپاقشەشەيلىكتەن باستادى. ەلى­مىزدىڭ ەڭ قۇنارلى ايماعىنان 4 اۋداندى وزبەكستانعا بەرۋ ءجو­نىندەگى ۇسىنىستىڭ باستاماشىسى بولدى. وسىنداي «جومارت­تىعىمەن» كرەملگە جاققان ى.يۋسۋپوۆتىڭ دەگەنى بولىپ, ول قازاقستان كومپارتياسى ورتا­لىق كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى سەكرەتارى بولىپ سايلاندى دا د.ا.قوناەۆ مينيسترلەر كەڭەسى جۇمىسىنا ىعىس­تى­رىلدى.قۋاتتى قول­داۋشى­نىڭ ارقا­سىندا تاققا وتىرعان ى.يۋسۋپوۆ قا­زاقتىڭ كورنەكتى قاي­راتكەر­لەرىن قۋدالاپ, وزىنەن بۇرىنعى باس­شىنىڭ كادرلارىنا جا­زىقسىز كۇيە جاعۋ, تىرناق استىنان كىر ىزدەۋ ارقىلى ەل باس­قار­عان ازاماتتاردىڭ قاھارىن, قال­تىراتۋ, ءسويتىپ, بەدەل جيناۋ ارە­كەتىن العا قويدى. سول ماقساتپەن ال­عاش­قى كەزدە سۋارمالى ەگىن­شىلىك دامىماي, مال شارۋا­شىلىعى تابىستى سالاعا اينالماي, ەكونوميكاسى ارت­قا تارتىپ تۇرعان قى­زىلوردا وبلىسىنا ءشۇي­لىكتى. بىردەن وسى ءوڭىردىڭ ءيسى قازاققا بەدەلدى, تانىمال باسشىسى س.توقتامىسوۆتى اياقتان شالۋ ءۇشىن ونىڭ ۇستىنەن شۇعىل «ارىز» ءتۇسىرىپ, دەرەۋ «بىلىق­تى» تەكسەرەتىن كوميسسيا جىبەردى. كوميسسيا ساكەڭنىڭ جەكە باسىنان قو­عام­عا كەلتى­رىلگەن كىنارات تاپپاعان سوڭ ى.يۋسۋپوۆ باسقا ايلاعا كوشىپ, «پراۆدا» گازەتىنە س.توق­تامىسوۆ «كارتاپاز» دەپ فەلەتون جازدىرۋعا ءماجبۇر بولدى.ەندى كۋاگەرلەردىڭ سوزىنە كەزەك بەرەيىك. بۇعان ءوز باسىم گازەت ماتەريالدارى مەن س.توقتامى­سوۆ­تىڭ سول كەزدەگى كومەكشىسى, ول كارتا «ويناعاندا» قاسىندا بول­عان, قازىر قىزىلورداداعى قور­قىت اتا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, قۋاندىق الىمبەتوۆتىڭ ءوزى كوزىمەن كورگەن, كۋاگەر بولعان انىقتاماسى جانە مەنىڭ, وسى جولدار اۆتورىنىڭ وبلىستىق را­ديونىڭ ءتىلشىسى رەتىندە «كارتا­پازداردىڭ» تاعدىرىن شەشكەن وبكومنىڭ پلەنۋمىنا قاتىسقان­داعى كورگەندەرىم نەگىز بولادى دەپ ايتا الامىن. الدىمەن حات­شىنىڭ كومەكشىسى ق.الىمبە­توۆتىڭ انىقتاماسىن كەلتىرەلىك.«بۇل جاقتان ەشكىم ارىز جاز­باعان. كوميسسيا بىزگە ارىزدى كىم جازعانىن ايتقان دا, ءتىپتى كور­سەتكەن دە جوق. بىردە توقتا­مىسوۆ قازالى اۋدانىنان ورالىپ, جولاي جالاعاش اۋدانىنا سوقتى. قا­سىندا مەن بولدىم. اۋدان­دىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى ب.تاسىباەۆ ساكەڭە (توقتامى­سوۆ­قا): «Yيگە ءجۇرىپ قوناق بولىڭىز, كەلىنىڭىز داستارقان جايىپ كۇتىپ وتىر, ساكەڭ دە (وبلاتكوم توراعاسى س.وسپانوۆ – ءو.ج.) كەلەدى», – دەپ قايتا-قايتا قيىلدى. باستىق داستارقاندى اتتاپ كەتپەيىك دەپ كەلىسىم بەردى. شاي ءىشىپ, ءشول باسقان سوڭ, ۋاقىت وتكىزۋ ءۇشىن ءۇي يەسى شاحمات ويناۋدى ۇسىنىپ ەدى, ونى بىلەتىن ادام شىعا قويمادى. سوسىن تەز بىتەتىن ك ۇلىس ويناۋعا كىرىستىك. كارتا وي­ناۋعا مەن, فەلەتوندا جازىلعان اداموۆ, ءىلياسوۆ قاتىستى. باس­تىعىم (توقتامىسوۆ) بۇل ويىندى بىلمەيمىن دەپ ديۆاندا جاتىپ گازەت وقىپ, دەمالدى. كارتا ويناعان جوق. باس-اياعى ەكى ساعات­تا تۇرىپ كەتتىك. وسپانوۆ ءبىز كەتكەنشە كەلگەن جوق. Yي ەگەسى, «كارتا ويناتقان» ب.تاسىباەۆ تا وسىنى قازىر راستايدى: «مەن ءوزىم كارتا ويناعان جوقپىن. قوناق كۇتىپ, قولىم تيمەدى, ال توقتا­مىسوۆ ءتىپتى ويىنعا قاتىس­قان جوق. ديۆاندا جاتىپ دەمالدى», دەيدى.وسى جەردە فەلەتون جولدارىن تاعى ءبىر وقيىق: «…بولتاي تاسىباەۆ سالىمگەرەي توقتامىس­ ۇلىمەن تانىسقانعا دەيىن قولى­نا كارتا ۇستاپ كورمەگەن جانە مۇنداي ىسپەن اۋەستىگى بولماعان جان ەكەنىن ايتا كەتەيىك». مىنە, وسى جولداردىڭ ءوزى-اق اقشا ۇتا­تىن قۇمارپاز ويىننىڭ بولعا­نىنا كۇمان كەلتىرەدى.ۋاقىت اشقان شىندىق – كە­زىندە ەشكىمنەن بۇل جونىندە جامانات ارىز جازىلماعان. بۇل وبكومنىڭ بيۋرو مۇشەلەرى اراسىنان شىققان ءىشى تار كۇنشىل­دەردىڭ ارەكەتى. «كارتا ويىنى» دا جوعارىعا جاعىنعان­دار­­دىڭ پاسىق پيعىلى مەن قول­دان جاسالعان ارامدىعى بولاتىن.ەندى «پراۆدا» گازەتى دابىلىنا بايلانىستى دايەكتەمەگە كە­لەيىك. 1963 جىلدىڭ 10 قاڭ­تارى كۇنگى كۇندىزگى ساعات 15-تە قىزىل­وردا وبكومىنىڭ V پلەنۋمى بولدى. وعان قازاقستان كپ ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى ى.يۋسۋپوۆ كەلىپ قاتىستى.پلەنۋمدى وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى س.توقتامىسوۆ اشىپ, كپسس ورتا­لىق كوميتەتىنىڭ نويابر (1962 ج.) پلەنۋمىنىڭ قورىتىندى­لا­رى جانە وبلىس پارتيا ۇيىم­دا­رى­نىڭ مىندەتتەرى تۋرالى وب­كوم­نىڭ ەكىنشى حاتشىسى پ.­ت.­شۋ­­شارين بايانداما جاسادى.كۇن تارتىبىندەگى ەكىنشى ءما­سەلە بويىنشا “قىزىلوردا وب­لىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ جۇ­مىسىنداعى ەلەۋلى كەمشىلىكتەر جونىندە» ى.يۋسۋپوۆ حابارلاما جاساپ, جۇل­قىنا سويلەدى. حا­لىق شارۋاشى­لىعى سالالا­رىن­داعى جانە پار­تيالىق-ۇي­ىم­داستىرۋ جۇمى­سىن­دا­عى ورا­لىمس­ىزدىق­تار­دى تالداي كەلىپ, وبلىس باس­شىلارىنىڭ جەر جە­بىرىنە جەتتى. سونان كەيىن «پراۆدا» گازەتىن­دەگى فەلە­تون­عا توق­تالىپ, «كار­تاپاز­دار­دىڭ» ورەس­كەل ارەكەتىن تۇگەل مويىن­داعان­دا­رىن, ولار­دىڭ بارىنە قاتاڭ پار­تيا­لىق جازا بەرىلگەنىن حابارلادى.جارىسسوزگە 7 ادام شىقتى. ءبارى ءبىر ىزبەن, جاتتاندى جامانداۋدى قايتالاپ, قۇدىققا قۇلاعان قۇلاندى جان-جاعىنان توپەلەۋ­مەن بولدى. ءبىرىنشى بولىپ ءسوز العان قازالى اۋدان­دىق وندىرىستىك باسقارماسى پارت­كو­مىنىڭ حاتشىسى ءا.باي­شۋاقوۆ پەن «قىزىلتۋ» كول­حوزىنىڭ ءتور­اعاسى ج.ازاماتوۆ وبلىس باسشىلارى ەگىنشىلىكتى ابدەن تۇرا­لاتتى دەپ ەتەكتەن تارتاتىن فاكت­ىلەردى ءتىزىپ شىق­تى. سوزدە­رىنەن بىرىڭعاي جا­عىم­پاز­دىقتىڭ ايقىن لەبى ەستى. قار­ماقشى اۋداندىق وندىرىستىك باس­قارماسى پارتكومىنىڭ حاتشىسى ي.ابدىكارىموۆ سىن ساداعىن وبلاتكوم توراعاسى س.وسپانوۆقا سىلتەدى.– جولداس وسپانوۆ, – دەدى ول. – ءسىز وسى جەردىڭ تۋماسىسىز. كوپتەن وسىندا باسشى جۇمىستا كەلەسىز. وبلىس ەكونوميكاسىن كوتەرۋدە ىسكەرلىك تانىتپايسىز, ەنجارسىز. كەيدە ىشىمدىككە بوي ۇرىپ, وبلىس باسشىلارىنىڭ ارا­سىندا اراز­دىق تۋدىرىپ, ىرىتكى سالاسىز.وزگە سويلەۋشىلەر دە كوميس­سيانىڭ الدىن الا ۇركىتىپ, دايىنداپ قويعان جاتتاندى شە­شەن­دەرى ەدى. انتتى بۇزباي ءبارى ءبىر ادامدى جامانداپ شىقتى. تەك پەدينستيتۋت رەكتورى, عا­لىم ءا.ەرمەكوۆ قانا جالا جابىلىپ وتىرعان قايرات­كەردىڭ جاقسى جاقتارىن ايتىپ, ازاماتتى اۋىر جازادان اراشالاۋدى ۇسىندى.پلەنۋمدى ى.يۋسۋپوۆ قو­رى­­تىپ, وبكومنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى س.توقتامىسوۆ جۇمى­سىنان بوساتىلىپ, پارتيالىق سوگىس بەرىلسىن دەپ كەسىم ايتتى.ءيا, وسىنداي دا قيانات بول­عان. بۇدان كەيىن س.توقتامىسوۆ جامبىل وبلىسىنداعى «كەن­دىر» سوۆحوزىن باسقارۋعا ءجى­بەرىلدى. بۇل جەردە دە ول ءوزىنىڭ ىسكەرلىگىن تانىتىپ, شارۋا­شى­لىقتى از جىل­دا العا شى­عاردى. سوسىن ۇزاماي قايرات­كەرلىگىمەن تانىل­عان ازامات جامبىل وبلاتكوم توراعاسى­نىڭ ءبىرىنشى ورىن­باسار­لىعىنا جوعارىلاتىلدى. وسى قىزمەت­تەن 1975 جىلى وداقتىق دارە­جەدەگى قۇرمەتتى دەما­لىسقا شىقتى. ءسويتىپ, ءدۇ­نيە­دەن وز­عانشا ادال­دىق­­تىڭ اق تۋىنا داق تۇسىرگەن جوق.وتەگەن جاپپارحان,قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ءجۋرناليسى, ەڭبەك ارداگەرى.قىزىلوردا.