جەتپىس بەسىندە دە جەڭىلمەگەن ارداگەر سپورتشى ءامىرباي رىسقۇلوۆ جايلى
استە جەتپىس بەس جاستاعى ادامدى اياعىن ءىلبىپ باساتىن جاسى ۇلعايعاندار ساناتىنا جاتقىزامىز عوي. بىراق, بۇل جاستاعىلاردىڭ ءبارى بىردەي ەمەس ەكەن. وعان كوكسۋلىق ءامىرباي قاريانىڭ گىر كوتەرۋدەن الەمدىك, حالىقارالىق, قۇرلىقتىق جارىستاردا توپ جارىپ, جانكۇيەرىن جەلپىندىرىپ جۇرگەنى دالەل. انشەيىندە سابىرلى كەيىپتەگى جان دودالى جارىستاردا قارسىلاستارىنا دەس بەرمەي, ومىراۋىنا 74 مەدال تاعىپ, كوكبايراعىمىزدى جەلبىرەتىپ, ەل مەرەيىن اسىرىپ ءجۇر.
جەتپىس بەسىندە دە جەڭىلمەگەن ارداگەر سپورتشى ءامىرباي رىسقۇلوۆ جايلى
استە جەتپىس بەس جاستاعى ادامدى اياعىن ءىلبىپ باساتىن جاسى ۇلعايعاندار ساناتىنا جاتقىزامىز عوي. بىراق, بۇل جاستاعىلاردىڭ ءبارى بىردەي ەمەس ەكەن. وعان كوكسۋلىق ءامىرباي قاريانىڭ گىر كوتەرۋدەن الەمدىك, حالىقارالىق, قۇرلىقتىق جارىستاردا توپ جارىپ, جانكۇيەرىن جەلپىندىرىپ جۇرگەنى دالەل. انشەيىندە سابىرلى كەيىپتەگى جان دودالى جارىستاردا قارسىلاستارىنا دەس بەرمەي, ومىراۋىنا 74 مەدال تاعىپ, كوكبايراعىمىزدى جەلبىرەتىپ, ەل مەرەيىن اسىرىپ ءجۇر.
سپورتشى اعامىز جۇبايى جىبەك ەكەۋى ءوتكەن كۇندەردى ەسكە العاندا ەرەكشە اسەرلەنىپ, جەلپىنە سويلەيدى. كوكسۋ اۋدانىنا قاراستى مامبەت اۋىلىندا تۇراتىن سپورتشىنى كورگەندە «ياپىر-اۋ, مىنا كىسى باتپانداي تاستى قالاي كوتەرەدى؟» دەپ قالۋىڭ ءابدەن مۇمكىن. دەسەك تە شىندىعى سول.«كۇش اتاسىن تانىماس» دەمەكشى, قانشا جەڭىل بولعانىمەن, جۇرەكتىلىگى مەن ەپتىلىگى ارقاسىندا بار قيىندىقتى كوتەرە بىلگەن. ءامىرباي اعانىڭ بالعىن بالالىعى سۇراپىل سوعىس جىلدارىمەن تۇسپا-تۇس كەلگەن. اكەسى وتان قورعاۋعا اتتانعان. سول كەتكەننەن تۋعان جەرگە ورالمادى. نەمەرە باۋىرى نامازباي قابىرعاسى قاتپاعان ءتورت جاستاعى بالانى باۋىرىنا باسادى. كەيىننەن تۋىسى توقسانبايدىڭ وتباسىندا تاربيەلەنىپ, تاعدىردىڭ كەرمەك ءدامىن تاتادى. شيرىعىپ, قيىندىققا مويىماعان ءامىربايدىڭ سپورتپەن اينالىسۋى جاسىنان باستاۋ الىپتى. مەكتەپتە قىستا شاڭعى, جازدا ءتۇرلى سپورت تۇرلەرىنەن جارىستار ءجيى وتەتىن. شىناشاقتاي قارا بالا سولاردىڭ بارىنەن قالمايدى. نامىسشىلدىعى باسىم. قۇرداستارىنان جەڭىلىس تاپقان كۇنى جاتتىعىپ, اۋلانى دۇبىرلەتىپ تىنبايدى. ارمانى اسقاق بولىپ, جەتۋگە تالپىندى. وسى كەزدە ۇلكەندەر «تالابى بار بالا. وسىدان بىردەڭە شىعادى» دەيدى ەكەن.قانداي دا ءبىر جاقسىلىققا دانەكەر, سەبەپ بولاتىن جايلار كەزدەسەدى عوي. گىر تاسىن كوتەرۋدىڭ جايىن ءوزى بىلايشا اڭگىمەلەدى.– وسى كۇردەلى سپورتقا ءبىرجولا كەلۋىمە مىنا جاي تۇرتكى بولدى. جازدىڭ جايدارى كۇنى اۋىلعا كادىمگى تسيرك ونەرپازدارى كەلدى. تسيرك ارەناسىن جاعالاي وتىرىپ, ارتىستەردىڭ كوز ىلەسپەس جىلدامدىقپەن ءارتۇرلى ويىن تۇرلەرىن كورسەتكەنىن تاماشالايمىز. جاسپىن, ەلىكتەگىشتىگىم باسىم. ءبىر كەزدە ورتاعا كۇشتىلەر شىقتى. بۇلشىق ەتتەرى بۇلتىلداپ, زىلدەي گىر تاستارىن كوتەرىپ, كۇش سىناستى. شەتىنەن اۋىر سالماقتى سەزىنبەيتىندەي. تاڭداندىم, ۇيگە كەلىسىمەن اۋلاداعى تەمىر اتاۋلىنى كوتەرىپ, كۇشىمدى سىناي باستادىم. اۋىلىمىز تاۋدىڭ ەتەگىندە. جۇمىر, قوي تاستار دا مەنىڭ قاجەتىمە جارادى. قولىم بوساي قالسا, قورىمداعى تاستاردى ارى-بەرى لاقتىرامىن. كەيىن اۋىر دوڭعالاقتاردى جيناستىرىپ, شتانگا جاساۋىما تۋرا كەلدى. قاراپ وتىرسام, ۋاقىت وتكەن سايىن جىگەرىم جانىلعانداي. ناتيجە جامان ەمەس. مەكتەپتەگى سپورت جارىستارىندا جەڭىمپاز اتانا باستادىم, – دەيدى ول.باستاعان ىسىنەن قورىتىندى شىعارماسا كوڭىلىنىڭ حوشى كەلمەيتىن جاس ورتا مەكتەپتى جاقسى اياقتاپ, جوعارى وقۋ ورنىنا تۇسەدى. تاڭداۋى دا الماتىداعى دەنە شىنىقتىرۋ ينستيتۋتى. بايقاسا ستۋدەنتتەردىڭ باسىم كوپشىلىگى ەركىن كۇرەسكە جازىلىپ, اق تەر, كوك تەر بولىپ جاتادى. ول دا كۇرەسپەن اينالىستى. كەيىن گرەك-ريم كۇرەسىنىڭ دە «تامىرىن» باستى. وسى سپورت تۇرىمەن جارىستارعا قاتىسىپ, ەپتىلىك پەن ايلا-ءتاسىلدى ءۇيرەندى. ارينە ەڭ باستىسى ۋاقىتىن زايا كەتىرمەدى.حالقىمىزدا «بالتا سوعار جىگىتتىڭ كورىگىنەن بەلگىلى, ءبورى سوعار جىگىتتىڭ بورىگىنەن بەلگىلى» دەگەن ءتامسىل بار. بالالىق شاقتاعى گىر كوتەرىپ, تاس ويناتقان ساتتەرى ونى وزىنە اينالدىرىپ, تارتا بەردى. كۇندەلىكتى ادەتىمەن جاتتىعۋعا كەلەدى. بىردەن نازارى بۇرىشتاعى زىلتەمىرگە ءتۇستى. جىلدام قيمىلداپ, ونىڭ قانداي سالماقتا ەكەنىنە قاراماستان تىك كوتەردى. اينالاداعىلار زىلتەمىرگە ءبىر, جىگىتكە ءبىر قارايدى.– جارايسىڭ, مىنانىڭ سالماعى 90 كيلو. بابىڭدا ەكەنسىڭ, – دەپ اۋىر الاقانىمەن جاۋىرىنىمنان قاققان ورىس جىگىتى كەيىن مەنىڭ باپكەرىم بولدى. ودان كوپ ۇيرەندىم, ول مەنى جاقسى لەبىزىمەن جەتەلەدى. سول ۆاديم ستەپانوۆيچ ەكى جىل ىشىندە مەنىڭ سپورت شەبەرى اتانۋىما كوپ كۇش سالدى. ءۇمىتى اقتالىپ, سپورت شەبەرى اتاندىم. دەنە ءبىتىمىمنىڭ اۋىر اتلەتيكاعا كەلەتىنىن دە باپكەرىم ايتقان بولاتىن. ءوز سالماق دارەجەمدە قارسىلاستارىما دەس بەرمەدىم. قولىما ديپلوم العاندا قالادا قالۋعا مۇمكىندىگىم بار ەدى, بىراق تۋعان جەردىڭ جۋسانىنىڭ جۇپار ءيىسى مەنى مامبەت اۋىلىنا شاقىردى, – دەيدى قاريا.جىگىتكە جەتى ونەر دە ازدىق ەتەدى دەپ جاتامىز. ءامىرباي رىسقۇلوۆ مەكتەپكە ۇستازدىق ەتىپ, وقۋشىلاردى سالاماتتى ءومىر سالتىنا باۋلىپ, سپورت جارىستارىنا قاتىسۋعا شاقىردى. ۇستازىنىڭ ماماندىعىنا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىنە بالالار قايران قالاتىن. ەندى ول اۋىلداعى كوركەمونەرپازدار ءۇيىرمەسىنە بەلسەنە قاتىستى. قوڭىر دومبىرانى قولىنا الىپ, ءان سالدى. سىرنايدا وينادى. ۇيىرمە مۇشەلەرىمەن بىرگە ماسكەۋگە بارىپ, ونەر دە كورسەتكەن كەزىن دە ەسكە الادى.سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى جىگىتپەن جىبەك سول كەزدە تاعدىر قوسقان. وسىلايشا ۇستازدىڭ ومىرىمىزگە لايىقتى ورەندەر تاربيەلەۋدەگى جەمىستى ەڭبەگى جالعاسادى. ۇستازى جاقسىنىڭ – ۇستامى جاقسى. ءامىرباي اعا وقۋشىلاردىڭ جات ادەتتەردەن بويىن اۋلاق سالۋىنا ءاردايىم نازار اۋدارىپ, كەرىسىنشە سپورت تۇرلەرىمەن اينالىسۋىن قالايدى. ەڭبەگى دە جەمىستى. ماسەلەن, ومىردەن ءوز ورنىن تاۋىپ, تاۋەلسىز ەلدىڭ ەرتەڭى ءۇشىن ءبىلىم-بىلىگىن ارناعاندار لەگىندە. شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى قانات سماعۇلوۆ رەسەيدە قىزمەتتە. ال توكەن ەگىنباەۆ استاناداعى بەلدى قۇرىلىس كومپانياسىن باسقارادى. باسقا دا سايدىڭ تاسىنداي ازاماتتار شاكىرت رەتىندە جاۋاپكەرشىلىك جۇگىن ارقالاپ ءجۇر. ولاي بولماعاندا شە, جەتپىستەن اسقاندا «جەلىككەن» ۇستازدارىنا قاراپ, جىگەرلەنبەي كورسىن.جارىس ءتورى سپورتشىنى اينالىپ وتپەدى. جەتپىس جاسقا كەلگەندە دە ستاديون ونى شاقىرعانداي بولدى. ءسويتىپ, العاش جارىستارعا تورەشى بولعان ول كەيىن اۋدان, وبلىس نامىسىن قورعايتىن باسەكە تورىنەن تابىلدى. 2008 جىلى تاس ءتۇيىن بەكىنىپ, ارحانگەلسك قالاسىندا وتكەن الەم, ەۋروپا چەمپيوناتىنا بارادى. بۇل باستاماسىن بىرەۋلەر قولداسا, كەيبىرەۋلەر ءتىپتى ۇناتپايدى. كوماندالاردى تانىستىرۋ بارىسىندا جۇرگىزۋشى ساپتاعى ورىس شالىن جارتى ساعات تانىستىرادى. «12 دۇركىن الەم چەمپيونى, 16 مارتە رەسەي چەمپيونى ەۆگەني پولۋلياحوۆ!», دەيدى عوي دارەجەسىن كوتەرىپ… جۇرت دۋ ەتىپ, قۇرمەت كورسەتەدى.كەزەك وزىنە كەلگەندە «ءامىرباي رىسقۇلوۆ, قازاقستان!» دەپ قىسقا قايىرادى. باسقا نە دەسىن. وسى كەزدە جەرلەسىمىزدى نامىس بۋىپ, قازاقي قانى قوزادى. كۇش-قايراتىن جيناپ, ءدال بۇگىن مويىنداتامىن دەپ ىشتەي انت بەرەدى. قازاقتىڭ اتاق-ابىرويىن شىعارۋ وسى كۇنى وزىنە جۇك بولعانىن سەزىنەدى. سپورتشىلار قاتار جارىسقا تۇسەدى. ون ەكى كيلولىق قوس گىردى 5 مينۋتتا 58 رەت سەرپە كوتەرەدى. داڭقىنان ات ۇرىككەن ەۆگەنيدىڭ جيعان ۇپايى – 105, ال اعامىزدىڭ ۇپايى 107-گە جەتىپتى. وسىلايشا گىر كوتەرۋدىڭ ەكى ءتۇرى بويىنشا الەم جانە ەۋروپا چەمپيونى اتاعىنا يە بولادى.گىردى قاقپاقىلداپ لاقتىرۋدان وتكەن ەستافەتالىق سايىستا دا بارلىعىن ارتقا تاستايدى. وسى ساپارىندا جۇقا ءجۇزدى سپورتشى ارحانگەلسك قالاسىنان 4 التىن, 4 كۇمىس, 4 قولا مەدالگە يە بولىپ قايتادى. وسى جارىستا ساراپقا تۇسكەن لومونوسوۆ اتىنداعى جۇلدەنى دە ەنشىلەيدى. العاشىندا بۇعان ەشكىم نانبايدى. سودان كەيىن تالماي جاتتىعۋ جالعاسادى. رەسەيدىڭ رىبينسك قالاسىندا 2009 جىلى وتكەن الەم ءبىرىنشىلىگىنە جۇبايى جىبەك انانى دا الا بارىپتى. جارىسقا شىعاردا شاي قايناتىپ, بار جاعدايىنا قاراپ, «باپكەرى» بولىپتى.جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلگەن ساتتە ەلىمىزدىڭ ءانۇرانى شىرقالىپ, كوك تۋىمىز كوتەرىلگەندە كەۋدەسىن قۋانىش كەرنەيدى. وسى جىلى كيروۆ قالاسىندا وتكەن گريگوري كوششەەۆ اتىنداعى حالىقارالىق دودادا دا ەشكىمگە دەس بەرمەيدى. رەسەيدىڭ بار ءجۇلدەسىن قورجىنعا باسادى.جالپى ارداگەر سپورتشىلار اراسىنداعى بار جۇلدەنى جەڭىپ الىپ, مەرەيى وسەدى. قانداي مارتەبەلى جارىستاردا بولسىن قازاق دەگەن قايسار ۇلتتىڭ قارياسى ەكەنىن دالەلدەپ كەلەدى. ابسوليۋتتىك چەمپيون كۋبوگىن يەلەنىپ, رەسەيدىڭ «قاناتتى ارىستان» وردەنىمەن ماراپاتتالعانىن دا ماقتانىشپەن ايتقان ءجون. جانە گىر كوتەرۋدەن حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن سپورت شەبەرى اتاعىن يەلەنگەن. قازىر ونىڭ ومىراۋىندا 74 مەدال بار. ونىڭ 50-ءى –التىن.ءامىرباي رىسقۇلوۆ گىر كوتەرەتىن سپورتشى عانا ەمەس, اۋىلدىڭ قادىرمەندى قارياسى, بالالارىنىڭ جول كورسەتەر اكەسى, نەمەرەلەرىنىڭ ۇلگى تۇتار اتاسى. باسقالارعا ونەگەلى ومىرىمەن تانىلعان قايسار قاريا.كۇمىسجان بايجان.الماتى وبلىسى.