مەملەكەت باسشىسى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا اگروونەركاسىپتىك كەشەنىنىڭ الەۋەتىن تولىق ىسكە اسىرۋ, سالاداعى ەڭبەك ونىمدىوىگىن كوتەرۋ جانە ەكسپورتتىق ونىمدەردىڭ ۇلەسىن ءوسىرۋ مىندەتىن قويعانى ءمالىم. وڭىردەگى اۋىلشارۋاشىلىعى سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جىلدىڭ باستى باعدارلامالىق قۇجاتىن تالقىلاۋ كەزىندە وي-پىكىر جەلىسىن وسى تۇستان ساباقتادى.
جيىندا اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ اتاپ كورسەتكەندەي جىل سايىن اگرارلىق سەكتورلى ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن وبلىستىق بيۋدجەتتەن 13-15 ميلليارد تەنگە قاراجات بولىنەدى. بۇل قوماقتى سوما قايتارىمسىز, ناتيجەسىز ەمەس. بۇعان اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى ارتىپ كەلە جاتقانى ايقىن ايعاق.
ايتالىق بيىلعى جىلدىڭ وتكەن 9 ايىندا ايماقتاعى اۋىل شارۋشالىعى قۇرىلىمدارى 157 ميلليارد تەنگەنىڭ ءونىمىن شىعارعان. مۇنىڭ ءوزى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 4 پايىزعا جوعارى. جىل اياعىنا دەيىن بۇل كورسەتكىش تاعى دا وسەدى دەپ كۇتىلۋدە. سونىمەن بىرگە اتالعان كەزەڭدە سالاعا 15 ميلليارد تەنگەنىڭ ينۆەستيتسياسى تارتىلعانى دا ءتاۋىر ناتيجە بولماق. ال ەكسپورتتىق ءونىم دەگەن كەزدە وبلىستا نەگىزىنەن ەت ەكسپورتى جونىندە بەلگىلەنگەن مەجە ارتىعىمەن ورىندالىپ كەلەدى. ايتسە دە مۇنىڭ ءوزى تابىس شەگى بولىپ قالا الماسا كەرەك. سونىمەن ءبىر مەزگىلدە ەكسپورتتىق ءونىم اۋماعىن ۇلعايتۋ شارالارى بەلگىلەنىپ, ونىڭ گەوگرافياسىن كورشىلەس وزبەكستان جانە اراب ەلدەرىمەن كەڭەيتۋ شارالارى بەلگىلەنگەن.
اقتوبە مال شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋگە وتە قولايلى ءوڭىر ەكەندىگى ايتىلىپ تا جازىلىپ تا ءجۇر. ەندەشە ءوڭىردىڭ بۇل باعىتتاعى الەۋەتى مەن مۇمكىندىگىن ودان ءارى ءوسىرۋ جولدارىن ىزدەستىرگەننىڭ ەشقانداي ارتىقشىلىعى جوق. قازىرگى كەزدە وڭىردە مال باسىنىڭ ءوسۋ كورسەتكىشى 5-7 پايىز توڭىرەگىندە. بىلايشا قاراعاندا ءتاپ-ءتاۋىر كورسەتكىش. ايتسە دە مۇنى 10-15 پايىزعا دەيىن كوتەرۋگە تولىق مۇمكىندىكتەر بار ەكەنى كامىل. ونىڭ باستى جولى –اسىل تۇقىمدى مال سانىن كوبەيتۋ جانە مال ازىعى بازاسىن ۇلعايتۋ بولىپ وتىر. جولداۋدا قويىلعان باستى مىندەتتەردىڭ ءبىرى دە وسى. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىك ماسەلە بۇگىنگى تاڭدا وبلىستاعى اگروقۇرىلىمداردىڭ دەنى –ۇساق شارۋاشىلىقتار. بۇلاردىڭ تۇسەتىن تابىس پەن پايدا تومەن ەكەنىن تاجىريبە كورسەتىپ كەلەدى.
سونداي-اق ۇساق شارۋاشىلىقتارعا قارجىلاي كومەك بەرۋدىڭ تيىمسىزدىگى دە ايقىن كورىنۋدە. بۇل ايتىلعانداردىڭ سانى بار دا, ساپاسى كۇماندىلەۋ اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرىنە دە قاتىسى بار. سوندىقتان دا ونى ىرىلەندىرۋ مەن الەۋەتىن ارتتىرۋ ءىسى دە الداعى ۋاقىتتىڭ ەنشىسىنە تيمەك. ءبىر سوزبەن ايتقاندا مەملەكەتتىڭ ءبىر تەنگەسىن بەلگىلى ءبىر ۋاقىت ىشىندە 1,5-2 تەنگە اكەلەتىندەي ەسەپ جاسالىپ, سوعان سايكەس تياناقتى ءىس تىندىرىلۋعا ءتيىس. تەك سوندا عانا ەكونوميكانىڭ ۇنەمدىلىگى مەن تيىمدىلىگىنە قول جەتكىزۋگە بولاتىنى انىق. جيىن كەزىندە وسىنداي ۇيعارىمدار جاسالدى.
جولداۋدا قويىلعان باستى مىندەتتردىڭ ءبىرى –جالاقى مولشەرىن ءوسىرۋ ەكەنى بەلگىلى. وسى ورايدا ەكى-ءۇش اۋىز دەرەك كەلتىرسەك, وبلىستا 6200 شارۋاشىلىق سۋبەكتىلەرى بار ەكەنىن كورەمىز. مۇندا 32 مىڭنان استام ادام جۇمىس جاسايدى. ولاردىڭ ورتاشا جالاقىسىنىڭ مولشەرى 78 مىڭ تەنگەنىڭ توڭىرەگىندە. ءسوز جوق, بۇل اگروونەركاسىپ كەشەنى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى تومەن ەكەنىن كورسەتەدى. ەندەشە ونى ءوسىرۋ ماسەلەسى وتكىر قويىلۋعا ءتيىس. وڭىردە بۇل ماسەلەنىڭ شەشىمى 1 جەلتوقسانعا دەيىن الىنىپ, جالاقى مولشەرى 10-15 پايىزعا دەيىن وسىرىلمەك.
جولداۋدى تالقىلاعان جيىن كەزىندە اۋىل شارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرى سالالىق كاسىپوداعى اقتوبە وبلىستىق فيليالىنىڭ توراعاسى تۇراقباي سۇلتانعاليەۆ ءسوز الىپ, مەملەكەت باسشىسى تاراپىنان اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋعا باسىمدىق بەرىلگەنى ۇلكەن سەرپىلىس تۋعىزعانىن اتاپ كورسەتتى. بۇدان ءارى ول جۇمىس بەرۋشىلەر مەن جۇمىسشىلار تاراپتارى اراسىندا الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە ەڭبەك كەپىلدىكتەرى بويىنشا 62 ۇجىمدىق شارت جاسالعانىن العا تارتتى. سالالىق كاسىپوداق توراعاسى جولداۋدا ايتىلعان تاپسىرمالار مەن مىندەتتەر جۇزەگە اسقان جاعدايدا اۋىلشارۋاشىلىعى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جاي-كۇيى جاقسارا تۇسەتىنى جونىندە ويماقتاي وي ءتۇيىن جاسادى.
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە