ورال وڭىرىندە «كوندەنسات» كومپانيالار توبى (ككت) وزدەرىنىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋدەگى جوعارى جاۋاپكەرشىلىكتەرى ارقىلى رەسپۋبليكاداعى وزگە كاسىپورىندارعا ۇلگى كورسەتىپ كەلەدى. بۇل ءۇردىس, ەڭ الدىمەن, تۇرعىنداردىڭ ءالجۋاز توپتارىن ماتەريالدىق جاعىنان قولداپ, ولارعا قوماقتى قاراجات بولۋىنەن كورىنىس تاۋىپ ءجۇر. الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋدەگى ۇلكەن كاسىپورىننىڭ سان قىرلى قىزمەتى ءوندىرىستىڭ جوعارى قارقىنى مەن تيىمدىلىگىنە جول اشتى. ءبىز وسى تۇرعىدا «كوندەنسات» كومپانيالار توبىنا قاراستى كادرلار جانە الەۋمەتتىك ماسەلەلەر دەپارتامەنتىنىڭ باستىعى دينا عاليمەتدەنوۆامەن پىكىرلەسكەن ەدىك.
– دينا ەرسەيىتقىزى «كوندەنسات» كومپانيالار توبى ۇدايى جوعارى وندىرىستىك جەتىستىكتەرگە جەتىپ ءجۇر. مۇنىڭ سىرى نەدە دەپ ويلايسىز؟
– الدىمەن ايتارىم, ۇجىمنىڭ ءار مۇشەسى ءوز قىزمەتىنە ءۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايدى, ءارى ءوز ىستەرىن اركەز ماقتان تۇتادى. كومپانيالار توبىنىڭ نەگىزگى تىرەگى – مۇندا ۇزاق جىلداردان بەرى قىزمەت ىستەپ كەلە جاتقان تاجىريبەلى ماماندار. ءبىزدىڭ مەكەمەدە ايتا قالارلىقتاي كادرلاردىڭ اۋىس-ءتۇيىسى بولا قويعان جوق. بۇل كومپانيانىڭ تۇراقتى تۇردە العا باسۋىنا جانە ەڭبەك كورسەتكىشىنىڭ جوعارىلاۋىنا وڭ اسەر ەتتى. بۇل تەك كادرلار قىزمەتىنىڭ ۇلكەن ەڭبەگى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, كاسىپورىنداعى بارلىق بۋىن جەتەكشىلەرىنىڭ ءوز ىستەرىن شەبەر اتقارا ءبىلۋى ءۇشىن كومپانيا باسشىسىنىڭ كادرلىق ساياساتتى ويداعىداي ۇيىمداستىرا بىلۋىنەن دەپ بىلەمىن.
كادرلار ساياساتىنداعى ەلەۋلى ءبىر ءجايت – قىزمەتكەرلەردى جۇمىسقا قابىلداۋ. بۇل جولدا ءبىز بارلىق مەحانيزمدەر مەن تەتىكتەردى ىسكە قوسامىز. اتاپ ايتقاندا, الدىمەن كادرلاردى كومپانيانىڭ وزىنەن, سوسىن كادر اگەنتتىكتەرى جانە باق ارقىلى ىزدەستىرەمىز, وقۋ ورىندارىمەن بايلانىس جاساپ, جوعارى كۋرس ستۋدەنتتەرى ءۇشىن تاجىريبە جۇمىستارىن ۇيىمداستىرامىز.
جاس ماماندى قىزمەتكە قابىلداي وتىرىپ, ءبىز وعان ءوزىنىڭ ەڭبەك ەتۋگە دەگەن قۇلشىنىسى, قابىلەتى جانە ءوز قىزمەتىنە دەگەن جاۋاپكەرشىلىكتى ايقىن سەزىنۋى – ونى ودان دا جوعارى لاۋازىمدارعا جەتكىزەتىنىن ءاردايىم نازارىنا بەرەمىز. بىزدە جاس ماماننىڭ كاسىبي تۇرعىدا ءوسىپ-جەتىلۋىنە بارلىق جاعدايلار جاسالعان.
– كومپانيادا ءوز كادرلارىن تاربيەلەپ شىعارۋ تاجىريبەسى بار. ول ءوزىن اقتادى ما؟
– ءيا, تاجىريبەدەن كورىپ ءجۇرگەنىمىزدەي, بۇل كومپانياداعى جۇمىستىڭ بىرقالىپتى اتقارىلۋى ءۇشىن تاڭداپ الىنعان وتە دۇرىس ءتاسىل بولدى. «كوندەنسات» كت بۇگىنگى تاڭدا وزىمىزدە قىزمەت اتقاراتىندارمەن ۇلكەن جۇمىس جۇرگىزۋدە. ۇجىمنىڭ ءوز ىشىندە كادرلىق رەزەرۆتەرى بار. سوندىقتان دا كاسىبي مامانداردىڭ نەگىزگى لەگى ءوز ورتالارىنان شىعادى. ولار وسى ورتادا تاربيەلەنەدى. مامانداردى سىرتتان اكەلۋگە تىرىساتىن كومپانيالار دا بار. بىراق ءبىز ۇجىمداعى قالىپتاسقان احۋال مەن داعدىنى ساقتاعىمىز كەلگەندىكتەن, كادرلاردى ءجيى وزگەرتۋدىڭ قاجەتى جوق دەپ ەسەپتەيمىز. ەگەر جاس مامان ءبىر قىزمەتتە ءوزىنىڭ ساۋاتتى مامان ەكەنىن كورسەتىپ, ۇجىمنىڭ بەلسەندى مۇشەسى بولا بىلسە – وندا ونىڭ ودان دا جوعارى لاۋازىمعا كوتەرىلۋىنە جول اشىق.
– كادرلىق قىزمەتتىڭ باسقا قانداي تۇرىمەن اينالىساسىزدار؟
– ءبىزدىڭ كاسىپورىندا ادامدارمەن جەكە-جەكە اڭگىمەلەسۋ ءتاجىريبەسى بار. بۇل قىزمەت بارىسىندا دا قولدانىلادى. بۇل نە ءۇشىن قاجەت دەسەك, ول ماسەلەنىڭ تەك ءبىر بولىمدەگى قىزمەتكەرلەردىڭ جانە قاراماعىنداعىلاردىڭ اراسىندا قالىپ قويماي, تەزىرەك شەشىمىن تابۋ ءۇشىن كەرەك. مىسالى, ەگەر جاس مامان ءوزىنىڭ قازىرگى قىزمەتىنەن دە جوعارى لاۋازىمعا كوتەرىلگىسى كەلەتىنى تۋرالى سۇراق قويسا, وندا ونىڭ مۇمكىندىگىن باعالاي وتىرىپ, ءبىز ونىڭ كانديداتۋراسىن باسقا تۇرعىدا قاراستىرامىز.
جىل سايىن ءبىز كاسىپورىنداعى الەۋمەتتىك-پسيحولوگيالىق احۋالدى ساراپتاۋ ماقساتىندا ساۋالناما جۇرگىزەمىز. بۇل بىزگە ۇجىمدى نەندەي ماسەلەلەر تولعاندىراتىنىن ءبىلىپ وتىرۋ ءۇشىن قاجەت. تاجىريبەدەن كورگەنىمىزدەي, وسىنداي ساۋالنامالار ءجۇرگىزۋ ناتيجەسىندە ءبىز كوپتەگەن ءتۇيىندى ماسەلەلەردى شەشە بىلدىك. ارينە, ونىڭ دەنى الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق ماسەلەلەر.
ءبىزدىڭ كومپانياعا قىزمەتكە ورنالاسىپ, ءبىر جانە ودان دا كوپ جىل جۇمىس ىستەگەن مامان بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ كۋرستارىنان ءوتۋگە مۇمكىندىك الادى. بۇل جۇمىسقا كومپانيا وتە كوپ كوڭىل ءبولۋدە. ءارى وعان قاجەتتى قاراجاتتى بولۋدەن ۇنەم جاساعان ەمەس. ءبىزدىڭ قىزمەتكەرلەر الماتى, استانا, ماسكەۋ, سانكت-پەتەربۋرگ قالالارىنا وقۋعا بارىپ تۇرادى. ەكى جىلدان بەرى باسقا قالالارداعى قىزىقتى سەمينارعا قاتىسىپ كەلگەن قىزمەتكەرلەر سونداي ترەنينگتى ءوزىنىڭ باسقا دا ءارىپتەستەرىنە ۇيرەتۋدە.
– كومپانيالار توبىنا قاجەتتى كادرلار ازىرلەۋ ءىسى قالاي شەشىمىن تابۋدا؟
– ءبىز كوپ جىلدان بەرى جاڭگىر حان اتىنداعى باتىس قازاقستان اگرارلىق-تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتتىق. سونىمەن بىرگە باتىس قازاقستان ينجەنەرلىك-تەحنولوگيالىق ۋنيۆەرسيتەتىمەن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەي باستادىق. بۇل جوعارعى وقۋ ورىندارىن تاڭداپ وتىرعان سەبەبىمىز – بۇگىنگى تاڭدا بىزدە تەحنيكالىق كادرلارعا دەگەن سۇرانىس تۋىنداۋدا.
جىل سايىن ءبىزدى قىزىقتىرعان ماماندىقتار بويىنشا ستۋدەنتتەر بىزگە كەلىپ وندىرىستىك ءتاجىريبەدەن وتەدى. وزدەرىن جاقسى جاعىنان كورسەتە بىلگەن ستۋدەنتتەر, ارينە, ەڭبەككە ورنالاسۋعا ءمۇمكىندىك الادى. ولار كومپانيانىڭ كادرلىق رەزەرۆىنە قويىلادى. سول سياقتى ءبىز ورىنبور جانە سامارا مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن كەلىسىمگە وتىردىق. وسىنداي ءتيىمدى ارىپتەستىك بايلانىستاردىڭ ناتيجەسىندە سول قالالارداعى ۋنيۆەرسيتەتتەردە وقىپ جاتقان ءوڭىر ستۋدەنتتەرى ءبىزدىڭ كومپانياعا تاجىريبەدەن وتۋگە كەلەدى دەگەن سەنىمىمىز بار.
– كومپانيالار توبىنىڭ ءوز ۇجىمىن ودان ءارى نىعايتۋى جانە كادرلاردىڭ ءجيى اۋىسۋىن بولدىرماۋ ءۇشىن قانداي ءىس-شارالار بەلگىلەنگەن؟
– جوعارىدا اتاپ وتكەنىمىزدەي, كاسىپورىندارداعى كادر جانە الەۋمەتتىك ساياسات «كوندەنسات» كومپانيالار توبىندا كادر ءماسەلەسىن شەشۋىنە تولىق مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. وعان قوسا قىزمەتكەرلەردى ماتەريالدىق قولداۋ دا وڭ اسەرىن تيگىزۋدە. ءوز مىندەتىن ابىرويمەن اتقارىپ, جوسپارلى كورسەتكىشىن ورىنداپ جۇرگەن كومپانيا قىزمەتكەرلەرى ايلىق, توقساندىق جانە جىلدىق سىياقىعا يە بولادى. ال كومپانيالار توبىندا جەتى جانە ودان دا كوپ جىل ەڭبەك ەتكەندەر الەۋمەتتىك سەبەتپەن قامتاماسىز ەتىلەدى. وعان ەمدەلۋى ءۇشىن ەڭبەك دەمالىسىنا قوسىمشا دەمەۋقارجى جانە ەڭبەكاقىسى تولەنەتىن قوسىمشا كۇن قوسىلادى, زاەم جانە باسقا دا سىي تۇرلەرى بەرىلەدى. اقساي قالاسىندا جانە قاراشىعاناق كەن ورنىندا جۇمىس ىستەيتىندەرگە وندىرىستىك ايماقتاعى جۇمىستارى ءۇشىن جالاقىسىنا قوسىمشا تولەنەدى. جوعارى كورسەتكىشكە قول جەتكىزگەن وزاتتار دا سىياقىدان قۇر قالمايدى. «كوندەنسات» كومپانيالار توبىنداعى قىزمەتكەرلەردى ماراپاتتاۋ جىلدار بويى جەتىلدىرىلگەن. ول ءۇردىس ءالى كۇنگە جالعاسىپ كەلەدى.
الەۋمەتتىك ساياسات بىرجاقتىلىقتى كوتەرمەيدى. بۇعان مەيلىنشە كوپ قىرلىلىق سيپاتتار ءتان دەپ ويلايمىز. بەلگىلى ءبىر كادردى دايارلاۋ ءۇشىن بىرنەشە جىل ءوتىپ, بەلگىلى مولشەردە قارجى جۇمسالادى. كاسىپورىن وسىنداي جولمەن ءوزى دايارلاپ شىعارعان ماماننىڭ كومپانيادا قالۋىنا بارلىق جاعدايدى تۋعىزۋدى تاجىريبەگە ەنگىزگەن. ويتكەنى, ەڭبەك رىنوگى تاۋار مەن قىزمەت كورسەتۋ رىنوگى سياقتى باسەكەلەستىككە تولى.
ەرەكشە اتاي كەتەيىن دەگەنىم, كومپانيا قۇرىلعان ەڭ العاشقى كۇنىنەن باستاپ كونسورتسيۋم ۇجىمدارى اراسىندا سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋ جانە قولداۋ, كورپوراتيۆتىك مادەنيەتتىلىك پەن ءداستۇردى قالىپتاستىرۋدى جولعا قويا ءبىلدى. بۇل جالپى العاندا, كادرلىق-الەۋمەتتىك ساياساتتى دۇرىس جۇرگىزۋگە قاجەتتى باستى شارتتاردىڭ ءبىرى ەكەنى بەلگىلى. ءتۇيىپ ايتقاندا, كادرلىق ساياسات – كومپانيانىڭ قالىپتى جۇمىس ءىستەۋىنىڭ نەگىزى. تاۋەلسىزدىكتىڭ ءتول قۇرداسى بولىپ كەلەتىن «كوندەنسات» اق كادرلاردىڭ بىلىكتىلىگى ارقاسىندا اتاپ ايتۋعا تۇرارلىق كوپتەگەن جەتىستىككە جەتتى. وتاندىق كاسىپورىن بولىپ تابىلاتىن «كوندەنسات» كومپانياسى تەك ءوز ولكەمىزدە عانا ەمەس, رەسپۋبليكا بويىنشا دا ناعىز وتانشىلدىق ءۇلگىسىن تانىتىپ كەلەدى. كاسىبي بىلىكتىلىك پەن ءوز ءىسىمىزدى ساۋاتتى ءجۇرگىزە ءبىلۋدىڭ ناتيجەسىندە ءبىز وسىنداي جەتىستىككە جەتتىك. بۇل ءبىزدىڭ قازاقستاننىڭ وركەندەي تۇسۋىنە قوسقان ۇلەسىمىز دەپ سانايمىز.
اڭگىمەلەسكەندەر مارينا يۆانوۆا, جۋرناليست,
تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان».