قازىرگى زامانعى جان-جاقتى دامۋدىڭ ايقىنداۋشى فاكتورلارىنىڭ ءبىرى – وڭىرلىك ەكونوميكالىق ينتەگراتسيا ەكەندىگى ءمالىم. بۇل رەتتە 2014 جىلعى 29 مامىردا قول قويىلعان شارتقا ساي 2015 جىلدان باستاپ جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق (ەاەو) وتكەن كەزەڭ ىشىندە ءوزىنىڭ ومىرشەڭدىگىن كورسەتىپ, ەلباسىمىزدىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق يدەياسىنىڭ ناقتى جۇزەگە اسقانىن دالەلدەگەن حالىقارالىق ينتەگراتسيالىق بىرلەستىك بولىپ قالىپتاستى.
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتقا سايكەس ەاەو ورگاندارىنىڭ جۇمىس ءتىلى – ورىس ءتىلى بولىپ سانالادى. ال مۇشە-مەملەكەتتەر ءۇشىن مىندەتتى سيپاتى بار شەشىمدەر, ەكونوميكالىق وداق شەڭبەرىندەگى حالىقارالىق شارتتار مۇشە-مەملەكەتتەردىڭ زاڭناماسىنا ساي ولاردىڭ مەملەكەتتىك تىلىنە اۋدارىلادى. قازىر ەاەو-عا مۇشە-مەملەكەتتەردىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتى ارتىپ, ءوزارا ىنتىماقتاستىعى دامىعان سايىن مەملەكەتتىك تىلدەرىنىڭ دە تەرميندىك ءورىسى كەڭەيىپ, قولدانىلۋ اياسى ارتا باستاعانى بايقالىپ وتىر.
مۇنىڭ دالەلى رەتىندە جاقىندا ماسكەۋدىڭ «يازىكي نارودوۆ ميرا» باسپاسىنان جارىق كورگەن ورىس-ارميان-بەلورۋس-قازاق-قىرعىز-اعىلشىن تىلدەرىندەگى «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ورگاندارىنىڭ اكتىلەرىندە ءجيى قولدانىلاتىن سوزدەر مەن ءسوز تىركەستەرى» دەپ اتالاتىن انىقتامالىق سوزدىكتى ايتۋعا بولادى. 2800-دەن استام سوزدەر مەن ءسوز تىركەستەرىن قامتيتىن, تمد كەڭىستىگىندە تۇڭعىش رەت كوپ ءتىلدى فورماتتا جارىق كورىپ وتىرعان بۇل سوزدىكتىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قۇجاتتارىن مۇشە-مەملەكەتتەردىڭ تىلدەرىنە ءبىرىزدى ەتىپ اۋدارۋ قاجەتتىگىنەن تۋىنداعانىن باسا ايتۋ شارت. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارت ءماتىنىن نەگىزگە الا وتىرىپ تۇزىلگەن سوزدىك ساپىنداعى سوزدەر وسى سالا تاقىرىپتارىنا وراي ءوربىپ, الىپبيلىك رەتپەن وزەكتىلىگى مەن پايدالانىلۋ جيىلىگىنە قاراي ىرىكتەلگەنى دە ونىڭ پراكتيكالىق-قولدانبالى ءمانىن ارتتىرا تۇسەدى.
ەگەر بىرنەشە ەل مۇشە بولىپ وتىرعان ەۋرازيالىق وداقتىڭ رەسمي ءتىلىنىڭ مۇشە-مەملەكەتتەر تىلىندەگى بالامالارىنىڭ باسىن بىرىكتىرگەن مۇنداي باسىلىمنىڭ بۇرىن-سوڭدى بولماعاندىعىن ەسكەرەتىن بولساق, اتالعان العاشقى سوزدىكتىڭ پايدا بولۋى مەن جارىق كورۋىن شىنىندا دا بىرەگەي قۇبىلىس دەپ باعالاۋعا بولادى. سونىمەن بىرگە ونى مەملەكەتتىك ءتىلدى قولدانۋ مادەنيەتىن ارتتىرۋ, قوعامدىق-ساياسي ومىرىمىزگە, زاڭ شىعارماشىلىعىنا قاتىستى تەرميندەر مەن ءسوز تىركەستەرىن رەتكە كەلتىرۋ, نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەردەگى ۇعىمداردى بىرىزدەندىرۋ باعىتىندا ەلىمىزدە بۇرىننان اتقارىلىپ كەلە جاتقان يگى ىستەردىڭ تابيعي جالعاسى دەپ تە تانيمىز.
سوزدىك نارىقتىق ەكونوميكاعا, قارجىلاندىرۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى جۇمىس ىستەۋ بارىسىندا مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرگە, ىسقاعازدارىن جۇرگىزۋشىلەرگە جانە مەملەكەتتىك تىلدەگى ءتيىستى ماتىندەرمەن جۇمىس ىستەيتىن باسقا دا ماماندارعا, اۋدارماشىلار مەن اۋدارما كومپانيالارىنا كومەكشى قۇرال رەتىندە جاردەمىن تيگىزەتىنى ءسوزسىز. ماسەلەن, سوزدىككە كىرگەن ورىس تىلىندەگى ءبىر ءسوزدىڭ نە ءسوز تىركەسىنىڭ قازاقشا بەرىلگەن بالاماسىن ونىڭ ارميان, بەلورۋس, قىرعىز جانە اعىلشىن تىلدەرىندە قاتارلاس ۇسىنىلاتىن نۇسقاسىمەن سالىستىرا, شەندەستىرە وتىرىپ پايدالانۋ – كەز كەلگەن اۋدارماشى ءۇشىن تاپتىرماس ءھام تابىلماس قازىنا, قايتالاپ ايتساق, بۇل تەكتەس سوزدىك ەلىمىزدە ءبىز بىلەردە بولعان ەمەس. سودان بولۋى كەرەك, قازىردىڭ وزىندە رەسەيدىڭ كەيبىر وقۋ ورىندارى, «ترانسلينك», «ەففەكتيۆ» سياقتى ءىرى اۋدارما كومپانيالارى, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە ەلدەر سوزدىكتىڭ دەر كەزىندە جارىق كورگەنىن, بيبليوگرافيالىق قۇندىلىعىن, بىرەگەي قۇرىلىمى مەن شىن مانىندەگى قولدانبالى سيپاتىن ەرەكشە اتاپ وتۋدە. جاڭا سوزدىكتىڭ قازاق ەلى تاراپىنان دا لايىقتى باعاسىن الاتىنىنا سەنەمىز.
ويىمىزدى تۇيىندەي كەلە, سوزدىكتى بەلگىلى جۋرناليست-پۋبليتسيست, عالىم-ديپلومات, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, رەسەي اۋدارماشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى سەرىكقالي بايمەنشەنىڭ باسشىلىعىمەن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيانىڭ وداقتىڭ نورماتيۆتىك اكتىلەرىن اۋدارۋ ءبولىمى ازىرلەگەنىن ايرىقشا اتاپ كورسەتپەكپىز.
ورىنبەك جولدىباي,
فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى,
قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ جانە
جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى