CADAP ۇيىمى ەلىمىزدەگى ەسىرتكى اعىمىنا توسقاۋىل قويا الا ما؟

باسقوسۋدىڭ ءبىرىنشى كۇنى قا­زاقستاندا جاڭادان پايدا بولعان سينتەتيكالىق ەسىرتكى تۇرلەرىن پايدالانۋ مەن ونى ەمدەۋ ۇلگىلەرى, ناركولوگيالىق ەسەپكە تىركەۋدىڭ حالىقارالىق يننوۆاتسيالىق تالاپتارى مەن شەشىمدى جولدارى, ناشاقور-ناۋقاستىڭ ەمدەلۋگە قولجەتىمدىلىگى سەكىلدى ماسەلەلەر تالقىعا سالىنۋى تەكتەن-تەك ەمەس ەكەن. دەمەك, جەرگىلىكتى حالىقتىڭ الاڭداۋىنا نەگىز بار. اسا قاۋىپتى دەرتپەن كۇرەسۋدىڭ امالدارى قانداي؟ وسى ورايدا نەگىزگى بايان­داما جاساعان چەحيادان كەلگەن ەسىرتكى جونىندەگى ۇي­لەس­تىرۋشى-مامان يندريح ۆوبو­ريل مەن حالىقارالىق CADAP باعدارلاماسىنىڭ جەتەك­شىسى ەرنەست روبەللونىڭ, CADAP ۇلتتىق باعدارلاما ستراتەگيا­سى­نىڭ بەلسەندىسى دجون-پيتەر كۋلستىڭ (نيدەرلاند) سوزدەرى ءماجىلىستىڭ وزگە سپيكەرلەرى ءۇشىن دە, قاتىسۋشى تىڭدارمان ءۇشىن دە وتە تارتىمدى شىقتى. قوعامدى دەندەگەن كەسەلمەن كۇرەسۋدىڭ سان قىرلى جولدارى مەن ءادىس-تاسىلدەرى اشىپ ايتىلدى. 

قازاقستان رەسپۋبليكاسى ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ەسىرتكى بيزنەسىمەن كۇرەس جانە ەسىرتكى اينالىمىنا باقىلاۋ جاساۋ جونىندەگى دەپارتامەنتىنىڭ جاۋاپتى وكىلى يۆان دوبرىشين ەسىرتكىگە قارسى جۇرگىزىلەتىن نەگىزگى شارالار مەن مونيتورينگ جاساۋدىڭ ەۋروپالىق تاسىلدەرى قازاقستان اۋماعىندا تالاپتاعىداي جۇزەگە اسىپ جاتقانىن العا تارتتى. 

– ءبىزدىڭ ماماندارىمىز امس­تەر­دامداعى Trimbos ينستيتۋتىندا بولىپ, نيدەرلاندتىق ارىپتەستەردىڭ ۇلتتىق مونيتورينگ جاساۋ ورتالىعىنىڭ قىزمەتىمەن تا­نىستى ءارى ونى كەڭىنەن زەرت­تەدى, – دەدى ي.دوبرىشين. – سونىڭ يگى­لىكتى ناتيجەسى بولار, تاياۋ مەر­زىم­دە ءدال سونداي مونيتورينگىلەۋ ور­تا­لىعى ءبىزدىڭ ەلىمىزدە دە اشىلادى.

بىرقاتار ەسىرتكىلىك كومپونەنت­تەرگە ەركىندىك بەرىلگەن نيدەر­لاند­تىڭ باس قالاسى امستەرداممەن الماتى تاجىريبە الماسىپ جاتسا, ءىستىڭ شىن مانىندە ۋشىققانى ەمەس پە دەگەن وي دا كەلەدى ەكەن وسىندايدا. ايتسە دە, قازاقستان عانا ەمەس, جالپى ورتالىق ازيا ەلدەرىندە ەسىرتكى مەن وزگە دە پسيحوتروپتىق زاتتار, ناركولوگيالىق ءدامى بار ءدارى-دارمەكتى تاراتۋعا توسقاۋىل قويۋ جونىندەگى بۇل باعدارلامانىڭ حالىقارالىق سالماعىنىڭ بارىن ەسكە العان دا ءجون. ويتكەنى CADAP قىزمەتىنىڭ ەۋرووداقتىڭ (ەو) وسى باعىتتاعى سالالىق جوباسىنا تىكەلەي قاتىسى بار. ەو ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىمەن قاتار, ەۋروپانىڭ نيدەرلاند پەن چەحيا, پولشا مەن گەرمانيا سياقتى ەلدەرىنە دە قارجىلاي قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. 

ءماجىلىستىڭ ەكىنشى كۇنى نەگىزگى اڭگىمە دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن ەسىرتكى قاۋىپسىزدىگى, ونىڭ اينالاعا تيگىزەتىن زالالى تاقىرىبىنا ارنالدى. كەڭەيتىلگەن وتىرىستا ەلىمىزدە پايدا بولعان جاڭا سينتەتيكالىق ەسىرتكى تۇرلەرىن پايدالانۋدىڭ جاڭاشا جول تابۋى مەن قازىرگى تاڭداعى ونىڭ ساندىق ءوسىمى, ونى جاڭاشا ەمدەۋ ۇلگىلەرى تۋرالى قازاقستان دارىگەرلەرى ويلارىن ورتاعا سالدى. تاجىكستان مەن تۇرىكمەنستاننان, وزبەكستان مەن قىرعىزستاننان كەلگەن وكىلدەر ءوز ەلدەرىندەگى ەسىرتكى ساياساتىنىڭ احۋالى تۋرالى ساليقالى وي ءبولىستى. وسى كۇنگە دەيىن ناشاقورلىق پەن جەزوكشولىكتەن ادا بىردەن-ءبىر ەل تۇرىكمەنستاننىڭ ءومىر سالتى دا قىزىعارلىق, ارينە. الايدا, كورشىدەن مازا كەتسە, قول قۋسىرىپ ول قالاي تىنىش وتىرماق؟ 

پىكىر بىلدىرۋشىلەردىڭ ويىن اياق­تاۋىنا ۋاقىت جەتپەي, سوي­لەۋشىگە ءسوز جەتپەي قىزۋ وتكەن ەكى كۇن­دىك كونفەرەنتسيادان ءبىر اڭعا­رىلعانى – كەڭىردەكتى قانشا جەر­دەن سوزساق تا «بولار ءىس بولىپ, بوياۋى ءسىڭىپ قويعان». قازىرگى قا­زاقستاننىڭ اۋماعىندا ەسىرت­كىگە تاۋەلدى 23,5 مىڭ ادام تۇرىپ جاتىر. مۇقيات ەسەپكە الىن­عاندارى. ولاردىڭ ىشىندە 200-دەي كامە­لەتتىك جاسقا تولماعاندار, 2000-داي ايەل بار. CADAP-تىڭ حا­لىقارالىق جيىنىندا قازاق­ستاندىق مارتەبەلى وكىل ي.دوب­رى­شين سونداي دەرەك كەلتىردى. ءتىپ­تى بۇل سوڭعى بەس جىل ىشىندە 35 پروتسەنتكە كەمىگەن كورسەتكىش ەكەن.

دارىگەر-ماماندار, پسيحولوگ­تار, مەملەكەتتىك ەمەس ۇيىم مۇ­شەلەرى, شەتەلدىك مەيماندار بۇل جيىندا عاسىرلىق-عالامدىق دەرتكە توسقاۋىل قويۋ كەرەكتىگىن اشىنىپ, القىنىپ ايتقانمەن, ونىڭ الدىن الۋدىڭ, بولدىرماۋدىڭ جولىن تابۋدا مۇلدەم شاراسىز ەكەندىگى بايقالىپ تا تۇردى. ويتكەنى ەسىرتكى ترافيگىنىڭ جولى كەسىلگەن جوق! بىراق ادەتتەگىدەي, وعان قارسى اياۋسىز كۇرەس جالعاسا بەرمەك.

...ەسىرتكىگە قاتىستى حالىق­ارا­لىق ءماجىلىستىڭ ءتامامدالۋىنا ۋاقىت تاياعاندا ۆەب-سايتتار الما­تىدا «امفيتامين» پسيحوتروپتىق زاتىن تاسىمالداۋشىنىڭ قۇرىق­تال­عانى تۋرالى شۇعىل حابار تاراتتى. ەكونوميكالىق تەرگەۋ قىزمەتىنىڭ ساربازدارى ەۋرووداق (ەو) ەلدەرىنىڭ بىرىنەن پوشتا تاسىمالى ارقىلى كەلگەن 2,522 گرامم ەسىرتكىلىك زاتتى قابىلداعان ازاماتتىڭ قولىنا كىسەن سالىپتى.

ەندەشە, بۇگىنگى ەسەپتىك ماقا­لانىڭ ءتۇيىنىن شەشۋدى ەلىنىڭ بولا­شاعى ءۇشىن جانى اۋىراتىن ءاربىر ازاماتتىڭ تارازى تالقىسىنا, ويلاۋ ەنشىسىنە قالدىردىق.

تالعات ءسۇيىنباي,

«ەگەمەن قازاقستان»