بۇۇ شتاب-پاتەرىندە تەرروريزمنەن ازات الەمگە قول جەتكىزۋ مىنەز-ق ۇلىق كودەكسىنە قول قويۋ ءراسىمى ءوتتى. اتالعان قۇجاتتىڭ پىسىقتالۋى 2015 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 70-ءشى سەسسياسى شەڭبەرىندە قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ كوتەرگەن باستاماسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلدى, دەپ حابارلايدى سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
سالتاناتتى ءراسىم ارنايى جوعارى دەڭگەيدەگى ءىس-شارا فورماتىندا وتكىزىلدى. كودەكسكە الەمنىڭ جەتپىس مەملەكەتتەرىنىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى مەن جوعارى وكىلدەرى قول قويدى.
كودەكستى قازاقستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قايرات ءابدىراحمانوۆ تانىستىردى. ول قۇجاتتىڭ نەگىزگى ماقساتتارىن, اتاپ ايتقاندا 2045 جىلعا قاراي تەرروريزمگە قارسى حالىقارالىق مىندەتتەمەلەردىڭ كەڭ اۋقىمىن ءىس جۇزىندە جۇزەگە اسىرۋعا جانە تەرروريزمنەن ازات الەمگە كەڭ جاھاندىق كواليتسيا قۇرۋعا سەرپىن بەرەتىندىگىن باسا ايتتى. كودەكس العاشقى رەت قاۋىپسىزدىكتىڭ, تەرروريزممەن كۇرەسۋدىڭ جانە دامۋدىڭ ءوزارا تاۋەلدىلىگىن تانيدى جانە وسىلايشا تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىن العا ىلگەرىلەتۋگە ىقپال ەتەدى.
باس حاتشىنىڭ ورىنباسارى - بۇۇ تەرروريزمگە قارسى كۇرەس باسقارماسىنىڭ باسشىسى ۆلاديمير ۆورونكوۆ, افريكا وداعىنىڭ بەيبىتشىلىك جانە قاۋىپسىزدىك جونىندەگى كوميسسارى سمايل شەرگي, بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تەرروريزمگە قارسى كۇرەس جونىندەگى كوميتەتىنىڭ توراعاسى گۋستاۆو مەزا-كۋادرا جانە بۇۇ تەرروريزمگە قارسى كۇرەس ورتالىعىنىڭ باسشىسى جانە يسلام ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ تەرروريزمگە قارسى كۇرەس توبىنىڭ باسشىسى ابداللا ال-مۋالليمي بايانداما جاسادى.
ۆ. ۆورونكوۆ استانانىڭ مىنەز-ق ۇلىق كودەكسىن دايىنداۋ بويىنشا باستاماسىن جوعارى باعالاپ, قازاقستاننىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندە, ونىڭ ۇستىنە تەرروريستىك قۇرىلىمدارمەن كۇرەسۋگە قاتىستى ءۇش سانكتسيالىق كوميتەتتەرىندە باسشىلىق ەتۋدىڭ تابىستى جۇمىسىن اتاپ ءوتتى. تەرروريزمگە قارسى باعىت باس حاتشى انتونيۋ گۋتەرريشتىڭ رەفورمالار باعدارلاماسىنىڭ باستى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. جاھاندىق تەرروريزمگە قارسى ستراتەگيانىڭ (جتس) جۇزەگە اسىرىلۋى ەڭ جاقسى كەلىستىلىكتى, الەۋەتتى نىعايتۋدى جانە سەنىمدى سەرىكتەستىكتى قامتاماسىز ەتەدى. وعان قوسا, ول جتس-ءتى ىسكە اسىرۋ جونىندەگى ورتالىق ازياداعى بىرلەسكەن ءىس-قيمىل جوسپارىن ودان ءارى جۇزەگە اسىرۋدى جانە قازاقستاننىڭ وعان دونور رەتىندە قوسقان ۇلەسىن قۋاتتادى. سونىمەن بىرگە تەرروريزمگە قارسى كۇرەستىڭ كەشەندى شارالارىن ۇنەمى جاڭارتۋعا, ونىڭ ىشىندە ءتيىمدى پرەۆەنتيۆتى قۇرالداردى قولدانۋ ارقىلى قاجەتتىلىككە نازار اۋدارىلدى.
سونداي-اق باسقا بايانداماشىلار كودەكستىڭ حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋداعى جانە بۇۇ-نىڭ تەرروريزمگە قارسى ارحيتەكتۋراسىنىڭ ماڭىزدى قادامى رەتىندە قابىلدانعانىن اتاپ ءوتتى. قۇجاتتا تەرروريستىك اكتىلەردى جاساۋعا تەرريتوريانى بەرمەۋ, تەرروريزمگە توزبەۋشىلىك جانە مۇنداي ز ۇلىمدىققا مەملەكەتتىك جانە قوعامدىق ءبىرتۇتاس ءتاسىل سياقتى ماسەلەلەر اتاپ وتىلگەن. قازاقستان ۇسىنعان تەرروريزمنىڭ الدىن الۋ جانە وعان قارسى كۇرەس ستراتەگياسىنىڭ قۇرامىنا ءۇش نەگىزگى ەلەمەنت كىرەدى, اتاپ ايتقاندا: تەرروريزممەن كۇرەستىڭ ءوزارا بايلانىسىن نىعايتۋ بويىنشا الەۋەتتى قۇرۋ; يننوۆاتسيالىق ايماقتىق ءتاسىلدى پايدالانۋ; سونداي-اق بۇۇ شەڭبەرىندە ۇيلەستىرۋدى نىعايتۋ, اسىرەسە, ونىڭ بۇۇ شتاب-پاتەرىندە جانە ءتيىستى جەرلەردە جۇمىس ادىستەرىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە اشىقتىق پەن ەسەپ بەرۋشىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ.
كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلاردىڭ پىكىرىنشە, قۇجات حالىقارالىق ينسترۋمەنتاري مەن تەرروريزممەن كۇرەستەگى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ ءۇشىن ماڭىزدى نەگىزگە اينالادى. مىنەز-ق ۇلىق كودەكسى بارلىق حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ ۇجىمدىق قولداۋىنا لايىق جانە وسىعان بايلانىستى وعان قوسىلاتىن ەلدەردىڭ سانى جاقىن بولاشاقتا ارتا تۇسەتىنىنە ءۇمىت ءبىلدىرىلدى. سونداي-اق, ءىس-شاراعا قاتىسۋشىلار كودەكستىڭ پوستۋلاتتارى پراكتيكالىق تۇردە ىسكە اسىرىلۋىنا جانە وندا قامتىلعان مىندەتتەمەلەردىڭ ورىندالۋىنىڭ قاجەتتىلىگىنە نازار اۋداردى.
انىقتاما:
مىنەز-ق ۇلىق كودەكسى تەرروريزمگە قارسى كۇرەس جونىندەگى 19 كولەمدى حالىقارالىق سالالىق كونۆەنتسيالارعا قاراعاندا, تەرروريزمگە قارسى كۇرەستەگى مىندەتتەمەلەردى قامتيتىن 10 قاراپايىم جانە تۇسىنىكتى پوستۋلاتتارى بار سيىمدى قۇجات بولىپ تابىلادى:
تەرروريزمگە قارسى حالىقارالىق مىندەتتەمەلەردىڭ كەڭ اۋقىمىن پراكتيكالىق تۇردە ىسكە اسىرۋعا سەرپىن بەرۋ; ساياسي نەمەسە گەوساياسي ماقساتتارعا جەتۋ ءۇشىن تەرروريستىك توپتارعا تىكەلەي نەمەسە جاناما قولداۋ كورسەتۋگە جول بەرمەۋ; تەرروريزمگە قارسى كۇرەستىڭ كەشەندى شارالارىن جانە تەرروريزم مەن تەرروريستتىك قىزمەتتى الدىن الۋ بويىنشا جۇيەلى قادامداردى قولداۋ; تەرروريزمگە قارسى كۇرەستىڭ كەشەندى تاسىلدەرىن, اتاپ ايتقاندا, بۇۇ قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن بىرىكتىرەتىن بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى, تۇراقتى دامۋدى جانە گۋمانيتارلىق كەڭىستىكتى قولدانۋ; حالىقارالىق دەڭگەيدە ۇجىمدىق كۇش-جىگەردى, سونىڭ ىشىندە ەكستراديتسيالاۋ نەمەسە قىلمىستىق قۋدالاۋ قاعيداتى نەگىزىندە دەرەكتەر مەن اقپاراتپەن الماسۋ, ءوزارا قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ جانە قىلمىسكەرلەردى قۋدالاۋ نەمەسە ولاردى تەرروريستىك اكت جاسالعان ەلدەرگە بەرۋ ارقىلى كۇشەيتۋ; بارلاۋ جانە اقپارات الماسۋ, شەكارا قاۋىپسىزدىگىن نىعايتۋ, قۇقىقتىق جانە قىلمىستىق سوت تورەلىگى سالاسىنداعى شارالاردى كۇشەيتۋ, ءوزارا الماسۋدى قامتاماسىز ەتۋ جانە قاجەت بولعان جاعدايدا, وزىق تاجىريبەنى تاراتۋ سياقتى سالالاردا ايماقتىق ىنتىماقتاستىق پەن ۇيلەستىرۋدى قارقىنداتۋ; تەرروريستەر مەن ولاردىڭ جاقتاستارىن اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردى, سونىڭ ىشىندە ينتەرنەتتى, تەرروريستىك اكتىلەردى جاساۋ, يتەرمەلەۋ, جالداۋ, قارجىلاندىرۋ نەمەسە جوسپارلاۋ ماقساتىندا پايدالانۋدى بولدىرماۋ جانە وعان قارسى تۇرۋ جونىندەگى شارالاردى قولدانۋ, سونداي-اق تەرروريستىك ۇگىت-ناسيحاتتىڭ تارالۋىن جانە بەيبىتشىلىكتى, توزىمدىلىكتى, قاتار ءومىر ءسۇرۋدى جانە قۇرمەتتەۋدى قولداۋعا, وعان قوسا وشپەندىلىكتىڭ, جالعاندىقتىڭ جانە تەرروريزمنىڭ بارلىق تۇرلەرىنە جول بەرمەۋ ءۇشىن تەرروريستەردىڭ نارراتيۆتەرىن ءتيىمدى ستراتەگيالارىن ازىرلەۋگە جانە ىسكە اسىرۋعا جاردەمدەسۋ; تەرروريزمگە قارسى كۇرەستە حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ شۇعىل كەلىسىلگەن ءىس-قيمىلىن جۇزەگە اسىرۋ جانە ونىڭ تارالۋىنا ىقپال ەتەتىن جاعدايلاردى شەشۋ, سونىڭ ىشىندە: - جتس-ءتى ورىنداۋ; - ءۇش باعىتتى ستراتەگيانى العا ىلگەرىلەتۋ, سونىڭ ىشىندە: تەرروريزمگە قارسى كۇرەستىڭ ءوزارا بايلانىسىن نىعايتۋعا باعىتتالعان الەۋەتتى قۇرۋ; يننوۆاتسيالىق ايماقتىق ءتاسىلدى قولدانۋ; سونداي-اق بۇۇ شەڭبەرىندە ۇيلەستىرۋدى كۇشەيتۋ, بۇۇ شتاب-پاتەرىندە جانە ءتيىستى جەرلەردە جۇمىس ادىستەرىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە اشىقتىق پەن ەسەپ بەرۋشىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ; - بۇۇ مەن ونىڭ ءتيىستى قۇرىلىمدارىمەن ودان ءارى ىنتىماقتاستىقتى جانە ۇيلەستىرۋدى نىعايتۋ; - پراكتيكالىق تۇردە ىڭعايلى مەرزىمدە حالىقارالىق تەرروريزم تۋرالى جالپىعا ورتاق كونۆەنتسيانى جاساۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول جەتكىزۋ ماقساتىندا كونسەنسۋس قۇرۋعا تالپىنۋ; مىنەز-ق ۇلىق كودەكسى ارقىلى بۇۇ-نىڭ 100-جىلدىعىنا تەرروريزمنەن ەركىن الەمگە قول جەتكىزۋگە ۇمتىلاتىن ارىپتەستەر كواليتسياسىن قۇرۋ; كودەكس شەڭبەرىندە مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋ جانە ىنتىماقتاستىقى جانداندىرۋ بويىنشا كۇش-جىگەردى قولداۋ.