اۋىلدى قولداۋدىڭ ايشىقتى جوباسى

«اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق جىلدى جاقسى جەتىستىكتەرمەن قورىتىندىلاماق

«اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق وسىدان ءبىراز جىل بۇرىن اۋىلدىق جەرلەردە شاعىن قارجىلاندىرۋ جانە ساق­تان­دىرۋ قىزمەتىنە قولجەتىمدىلىكتى قامتاما­سىز ەتۋ نەگىزىندە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جانە تۇرعىنداردىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ ءجونىن­دەگى مەملەكەتتىك ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا قۇرىلعان بولاتىن. جىل وتكەن سايىن بۇل قوردىڭ قىزمەت باعىتتارى كو­بەيىپ, سونىڭ ناتيجەسىندە ول اۋىل حالقىنا تىكەلەي قولداۋ كورسەتەتىن الەۋەتتى ۇيىم­داردىڭ بىرىنە اينالىپ وتىر. مۇنىڭ جار­قىن مىسالىن قوردىڭ بيىلعى جىلى ءجۇر­گىز­گەن جۇمىستارىنان-اق ايقىن بايقاۋعا بولادى. «بۇگىنگى كۇنگە قور تاراپىنان 8,9 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە 5 مىڭعا جۋىق نەسيە بەرىلدى. وسىنىڭ ارقاسىندا 8 مىڭنان استام ادام جۇمىسپەن قامتىلدى. بۇل وسىنىڭ الدىنداعى جىلدارمەن سالىستىرعاندا ەداۋىر جوعارى كورسەتكىش. قور قىزمەتىنىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى ونىڭ اۋىلداعى نەسيە الۋعا نەعۇرلىم ءزارۋ قاراپايىم ادامدارعا قاراي باعىتتالىپ وتىرعاندىعى. بىلايشا ايتقان­دا, ءبىزدىڭ قىزمەتتەرىمىزدى اۋىلدىڭ قالىڭ كوپشىلىك بۇقارا حالقى پايدالانادى», دەيدى «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق باسقارما ءتورايىمى گۇلناز اتامقۇلوۆا. قور قىزمەتى بىرنەشە باعىتتار بويىنشا ۇيىمداستىرىلۋدا. سونىڭ ءبىرى «اۋىلدىق شاعىن نەسيە» دەپ اتالادى. بۇل باعدارلاما بويىنشا بولىنگەن نەسيەلەر كولەمى 2 ميلليارد 768 ميلليون تەڭگەنى قۇرايدى. بۇل قار­جىلار مال ساتىپ الۋعا, اۋىل شارۋاشىلىعى جەر تەلىمدەرىن كۇتىپ-باپتاپ, ودان ءونىم الۋعا جۇمسالدى. وسى باعدارلاما بويىنشا بولىنگەن قاراجاتقا جالپى سانى 28 138 باس مال ساتىپ الىنىپ, 5 767 گەكتارعا ءونىم سەبىلدى. جيىنى 4 844 ادام جۇمىسپەن قامتىلىپ, جاعدايىن تۇزەتتى. تاعى ءبىر جاقسىلىعى, بۇرىن ءبىر نەسيە بويىنشا بەرىلەتىن قارجى كولەمى 400 مىڭ تەڭگەنى قۇراسا, بيىلعى جىلى ول 1 ميلليون تەڭگەگە دەيىن جەتتى. مۇنىڭ ءوزى ەلىمىزبەن بىرگە دامىپ كەلە جاتقان اۋىل ادامىنىڭ قارجىلاي الەۋەتىن بۇرىنعىعا قاراعاندا ەلەۋلى دارەجەدە ارتتىرىپ, ول اتقاراتىن قىزمەت كولەمىنىڭ كەڭەيە تۇسۋىنە دە ىقپال ەتەتىندىگى انىق. ەلىمىزدە سوڭعى ۋاقىتتاردان بەرى ءىرى قارا ءوسىرۋ ىسىمەن اينالى­ساتىن فەرمەر شارۋا­شىلىقتا­رىن قۇرىپ, دامىتۋ جۇمىستا­رىنىڭ قولعا الىنعاندىعى بەلگىلى. وسى ماقساتتا ازىرلەنگەن ارناۋلى باعدارلاما «سىباعا» دەپ اتالادى. «سىباعانى» جۇزەگە اسىرۋعا «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق بەلسەنە ۇلەس قوسۋدا. وسى باع­دارلاما بويىنشا قور جالپى كولەمى 4,1 ميلليارد تەڭگە قارجىنى ىسكە قوسىپ, 655 جوبانى قارجىلاندىردى. وسىنىڭ ءناتي­جەسىندە اۋىل ادامدارى 25 مىڭ سيىر مەن 600-دەن استام بۇقا ساتىپ الۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. 2418 ادامعا جۇمىس ورنى ۇيىم­داستىرىلدى. مۇنىڭ سىرتىندا قور قارجىلاندىراتىن «جىلىجاي», «تابيعي ورتا», «بۇۇدب-سە­مەي», «بيزنەس-وڭىرلەر», «ەگىنجاي», «مال ازىق» اتتى باعدارلامالار بار. وسىلاردىڭ بارلىعى نەگىزىنەن اۋىلداعى ادامداردىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىن تۇزەتىپ, ولاردىڭ ەڭبەك­پەن قامتىلۋىنا باعىتتالعان. ماسەلەن, اۋىل حالقىنا قولداعى مالدارىن ازىقپەن قامتاماسىز ەتۋگە جاردەمدەسەتىن «مال ازىق» باعدارلاماسى ارقىلى عانا 2010-2011 جىلدارى 500 ميلليون تەڭگە شاعىن نەسيە بولىنگەن ەدى. ول قارجى تۇگەلدەي يگەرىلدى. سوڭعى كەزدەرى قور يسلام دامۋ بانكى سەكىلدى بىرقاتار حالىقارالىق قارجى ۇيىم­دارىمەن ءساتتى كەلىسىمدەرگە قول جەتكىزىپ, سونىڭ ناتيجەسىندە اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن جەڭىلدىكتى نەسيە قارجىلارىن تارتا باستادى. حالىقارالىق TUV International RUS كوم­پانياسى قور قىزمەتىن ISO 9001:2008 حالىقارالىق ساپا تالابىنا سايكەس دەپ تاۋىپ, ءتيىستى سەرتيفيكاتپەن اتاپ ءوتتى. 2010 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا قور اياسىندا پولشانىڭ شاعىن قارجىلاندىرۋ ورتالىعىمەن بىرلەسە وتىرىپ, شاعىن نەسيەلەندىرۋ ۇيىمدارىن قولداۋ ورتالىعى قۇرىل­عان بولاتىن. بۇل ورتالىق اتالعان ۇيىم­داردا جۇمىس ىستەيتىن قىزمەتكەرلەردى وقىتۋ ارقىلى جۇمىستىڭ ساپاسىن كوتەرۋدە. «ەگەر مۇنداي ورتالىق بۇرىننان جۇمىس ىستەگەن جاعدايدا ءبىز كوپتەگەن پروبلە­مالاردىڭ الدىن العان بولار ەدىك. ماسەلەن, قازىر كەيبىر شاعىن نەسيەلەندىرۋ ۇيىمىندا نەسيەلەردىڭ قايتارىمى وتە جوعارى بولسا, كەيبىرىندە كوپ تومەن. نەگە؟ سەبەبى شاعىن نەسيەلەندىرۋ ۇيىمدارىنىڭ بىرقاتارى قىز­مەتكەرلەرىنىڭ ءبىلىمى مەن بىلىكتىلىگىنىڭ تومەندىگىنەن وزدەرىنىڭ ىشكى ماسەلەلەرىن دۇرىس رەتكە كەلتىرە الماي وتىر. قازىر ءبىز ولاردى وقىتىپ, ۇيرەتۋ ارقىلى وسى ءىستى جولعا قويۋدامىز», دەيدى «شاعىن نەسيەلەندىرۋ ۇيىمدارىن قولداۋ ورتالىعى» جشس ديرەكتورى ءمادينا باينيەتوۆا. بۇگىندە «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجى­لاي قولداۋ قورى» اق-تىڭ نەسيەسىن پايدالانىپ, ءوز تىرشىلىگىن تۇزەتىپ جاتقاندار ەلىمىزدە مىڭداپ سانالادى. سونىڭ ءبىرى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى تۇلكىباس اۋدانى ازاتتىق ەلدى مەكەنىنىڭ تۇرعىنى زاحيدا كوشاكوۆا 2009 جىلى شاعىن جىلىجاي سالۋعا نەسيە الۋ تۋرالى وتىنىشىمەن اۋىل شارۋا­شىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورىنا كەلگەن بولاتىن. قور ماماندارىنىڭ جان-جاقتى ساراپتاۋىنان كەيىن زاحيدا قوردىڭ قارىز الۋشىلار تىزىمىنە قوسىلىپ, قاراجاتقا قولى جەتىسىمەن ىسكە كىرىستى. ءوز ءۇيىنىڭ الدىندا 4 شاعىن جىلىجاي سالىپ, قازىر كوك جۋا, اسكوك, سالات جاپىراقتارىن ءوسىرىپ, ءونىمدى سول­تۇستىك قازاقستانعا جونەلتىپ وتىر. جى­لى­­جايدىڭ ارقاسىندا وتباسى تابىسى مو­لايىپ, قولعاناتتارى – بالالارى مەن كەلىندەرىن دە جۇمىسپەن قامتىدى. ياعني, بۇل جى­لىجايلار كوشاكوۆتاردىڭ وتباسىلىق بيزنەسىنە اينال­دى. ۇلكەن ۇلى كەلىنىمەن بىرگە كوكشەتاۋ قالا­سىنداعى ساۋدا ورنىندا سول­تۇستىكقازاق­ستان­دىقتارعا ساپالى ءارى ەكولو­گيا­­لىق تازا ءونىمدى ساتادى. ال كىشى ۇلى تاۋاردى جونەلتىپ ءارى اعاسىنا كوكونىستى جەتكىزىپ بەرىپ وترادى. كوكونىستىڭ 1 كيلو­گرامى­نىڭ ورتاشا باعاسى – 450 تەڭگە, ال كوتەرمە باعامەن – 420-400 تەڭگە. نەگىزگى تۇتىنۋ­شى­لارى كوكشەتاۋ قالاسىنداعى كافە, مەيرامحانا, اسحانالار. كاسىپكەردىڭ سوزىنە قارا­عان­دا, جاز ۋاقىتىندا كوكونىس باعا­سى 350-370 تەڭگەدەن وتكىزىلسە, قىسقى مەزگىلدە 550 تەڭ­گە­دەن 1000 تەڭگەگە دەيىن شارىقتايدى ەكەن. جىلىجايدان تۇسكەن پايدانىڭ ارقا­سىندا زاحيدا اپاي قور الدىنداعى بەرەشەگىن مەرزىمىنەن بۇرىن وتەپ, بيىل «سىباعا» باعدارلاماسى بويىنشا نەسيە الىپ, 20 باس ءىرى قارا مەن ونىڭ قورا-جايىن سالىپ جاڭا بەلەستى باعىندىرۋعا كىرىستى. ول كىسىنىڭ بۇل ىستە دە مول تابىسقا جەتەتىنىنە سەنىم زور. ءسويتىپ زاحيدا سەكىلدى كوپتەگەن ەڭبەكقور ادامدار قازاقستاندا اۋىلدا تۇرىپ تا جاقسى تۇرمىسقا جەتۋدىڭ جولدارى بار ەكەندىگىن ايقىن كورىپ وتىر. بۇل ىستە «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق مەملەكەتتىڭ قامقور قولىن ءاربىر شارۋاعا, ءتىپتى ءۇي تۇرمىسىنداعى ايەلگە دەيىن جەتكىزۋدىڭ سەنىمدى قۇرالىنا اينالۋدا. سۇڭعات ءالىپباي.