قۇمكول مۇنايى كەرەكۋگە جەتتى

وسىدان ءۇش جىل بۇرىن  «قازمۇنايگاز» اق قۇرامىنا ەنگەن  «پاۆلودار مۇناي-حيميا زاۋىتى» اق ەندى ءوز جەرىمىزدىڭ  مۇنايىن  وڭدەيتىن بولادى. ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىنداعى مۇنداي جاعىمدى جاڭالىقتى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىمەن كەزدەسۋ وتكىزگەن  «مۇناي-حيميا زاۋىتى» اق باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ەۆگەني دۆۋرەكوۆ مالىمدەدى. ەل ۇكىمەتىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس زاۋىتتىڭ ءوندىرىس تەحنولوگياسىن بىرتىندەپ قازاق جەرىنىڭ مۇنايىن وڭدەۋ ءۇشىن بەيىمدەۋگە كوشە باستاعانى دا سوندىقتان.

پاۆلودار وبلىسىندا, كەنگە باي كەرەكۋدە دە «ءوز جەرىمىزدىڭ مۇنايىن قاشان وڭدەپ, پايداعا جاراتامىز دەگەن» ارمان-ماق­ساتقا ءبىرتابان جاقىنداپ قال­عان­دايمىز. زاۋىتتىڭ سوڭعى كەزدەرى قازاقستاندىق مۇنايدى وڭدەۋدى قولعا الا باستاعانى  دا بەلگىلى. بىراق, ونىڭ ۇلەسى 30 پايىزدى عانا قۇرادى. ال بيىلعى جىل سوڭىنا قاراي بۇل كورسەتكىشتى 70 پايىز­عا دەيىن ۇلعايتۋدىڭ ءبىر سىرى سىرتتان تاسىمالداناتىن مۇ­ناي­­دىڭ جەتىسپەۋشىلىگىندە جات­قان سياقتى. رەسەيلىكتەردەن كۆوتامەن الىنعان جىلدىق شيكىزات قورى تاۋسىلعانى سەبەپتى امال­سىزدىق شاراسى دا بولار. ەكىنشىدەن, بۇل ماجبۇرلىك وتاندىق مۇنايدى وڭدەۋگە  مۇمكىندىك تە بەرىپ وتىر. بۇل كۇندەرى زاۋىت قۇمكول مەن اقتوبەدەن قۇبىر ارقىلى جەتكىزىلگەن قازاق مۇ­نايىن وڭدەپ كورۋدى سىناق رەتىندە قولعا الدى. بۇعان دەيىن «پاۆلودار زاۋىتىندا قازاق جە­رىنىڭ مۇنايىن وڭدەۋ قيىن» دەگەن پىكىر قالىپتاستى. كەڭەستىك كەزدە پاۆلودار زاۋىتى باتىس ءسىبىردىڭ مۇنايىن وڭدەۋگە عانا قۇرىلدى. ال, ەندى وندىرىستىك-تەحنيكالىق جاعدايلار ساتىمەن ىسكە اسىپ, جەلتوقسان ايىندا «پاۆلودار مۇناي-حي­ميا» اق-تا  وڭدەلەتىن مۇناي­دىڭ 70 پايىزى ءوز جەرىمىزدىكى, ياعني قا­زاقستاندىق شيكىزاتتى قۇرايتىن بولادى. بۇل كۇندەرى وسى ماقسات­تى قولعا العان زاۋىت ماماندارى زاۋىتتا وتاندىق مۇ­نايدى ءوڭ­دەۋدىڭ تەحنولوگيا­لىق كورسەتكىش­تەرىن سىناقتان وتكىزىپ الۋعا دايىندىق جۇرگىزۋدە. سىناق با­رىسىندا, قازىر قۇمكول مەن اق­توبەنىڭ مۇنايى قوسىپ وڭدەلۋدە. ارينە, زاۋىت تولىقتاي ءوز جەرىنىڭ مۇنايىن وڭدەۋگە دايىن ەمەس. ويتكەنى, كەڭەس وكىمەتى كەزىنەن جابدىقتالعان كاسىپورىن­نىڭ ءدال قازىرگى مۇناي وڭدەۋ تەحنولوگياسى بۇعان مۇمكىندىك بەرمەيدى. ءوز جەرىمىزدىڭ مۇنايىن وڭدەۋ  ءسىبىر مۇنايىنان قىمبات بولمايتىنى تۇسىنىكتى دە. بىراق, قۇمكولدىڭ مۇنايى +18 گرادۋس جىلىلىقتا-اق قاتا باستايتىن كورىنەدى, ال رەسەيدىڭ مۇنايى  20 گرادۋس سۋىققا دا توتەپ بەرەدى ەكەن. زاۋىت ماماندارى جەرىمىز­دىڭ  مۇنايىنىڭ قۇرامى تازا, باتىس ءسىبىر مۇنايىمەن سالىس­تىر­عاندا كۇكىرت 4 ەسە از. بىراق پارافين 5 ەسە كوپ, سوندىقتان كەيبىر  تەحنيكالىق ماسەلەلەر بو­لۋى مۇمكىن دەپ وتىر. سونىمەن قاتار, زاۋىت  تەك قانا قازاق جەرى­نىڭ مۇنايىن وڭدەۋگە كوشسە, سۇ­را­نىسى جوعارى بيتۋم مەن اۆيا­تسيالىق جانار-جاعارماي ءوندىرۋ جۇمىسى توقتاپ قالۋى مۇمكىن. دەگەنمەن دە, بۇدان رەسەيلىك ءارىپ­تەستەر شىعىن كورمەيتىن سياقتى. سەبەبى,  باتىس ءسىبىر جەرىنەن  جىلىنان 480 ميلليون توننا مۇناي الىناتىنىن ەسەپتەيتىن بولساق,  ونىڭ 8 ميلليون تونناسى عانا پاۆلودار مۇناي-حيميا زاۋى­تىندا وڭدەلەدى. ەۆگەني دۆۋرە­كوۆ­تىڭ ايتۋى بويىنشا, پاۆلو­دارلىق  كاسىپورىننىڭ تەحنولو­گياسى تۇگەلىمەن نەگىزىنەن رەسەي مۇنايىن وڭدەۋگە ارنالعان. ال ەندى قازاق جەرىنىڭ مۇنايىنىڭ قۇرامىندا پارافين كوپ. بۇدان بيتۋم جاساۋ دا  قيىن.  وتاندىق مۇناي بەنزين باعاسىنا دا اسەر ەتپەيدى. جوسپارعا سايكەس, «ەۋرو-4» ستاندارتى بويىنشا جۇمىس جاساۋعا كاسىپورىن 2016 جىلى كوشەدى. الايدا, رەسەي, قازاق­ستان, بەلارۋس اراسىنداعى كەلىسىلگەن تەحنيكالىق مولشەرلەمە­لەرگە  سايكەس كاسىپورىن «ەۋرو-3» ستاندارتىنىڭ وزىنە ەكى جىلدان كەيىن اۋىسا الادى. وسىعان باي­لانىستى الداعى جىلى زاۋىتتى مودەرنيزاتسيالاۋ باعدارلاماسى­نىڭ شەڭبەرىندە بىرقاتار ماڭىز­دى قوندىرعىلار ورناتۋ جوسپار­لانىپ وتىر. ەۆگەني دۆۋرەكوۆ­تىڭ ايتۋىنشا,. قۇمكول مۇنايىن تومەن تەمپەراتۋرادا تاسىمالداۋ قيىن. سول سەبەپتى, قازىرگى كەزدە زاۋىتقا قۇمكولدىڭ مۇنايى اقتو­بەلىك مۇنايمەن قوسىلىپ جەتكىزىلۋدە. زاۋىتتىڭ تەحنيكالىق جۇيە­لەرىن جاقسارتۋعا 6 ملرد. تەڭگە باعىتتالىپتى. وتكەن جىلى زاۋىت­تا بەنزين قۇرامىنداعى وك­تاندى كوتەرەتىن N-مەتيلانيلين قوسپا قۇرىلعىسى ىسكە قوسىلدى. بەنزين ساپاسىن جاقسارتۋ ءۇشىن جىلىنا 9 مىڭ توننا N-مەتيلا­ني­لين قوسپاسى قاجەت ەتىلەدى. جوعارى ساپالى وتىندى پايدالا­نۋعا كوشۋ ءىسى تومەن وكتاندى بەنزين ءوندىرىسىن ازايتۋدا. 2008 جى­لى اي-80 ماركالى بەنزين  ۇلەسى ءون­دىرىستىڭ 33 پايىزىن السا, 2010 جىلى 23 پايىزعا دەيىن ازايعان. بيىل كورسەتكىشتى تاعى ءۇش پايىز­عا تومەندەتۋ جوسپارلانۋدا. جالپى, بيىل  زاۋىتتا 4,6 ميلليون توننا مۇناي وڭدەۋ جوسپارلانعان. فاريدا بىقاي. پاۆلودار.